nieuws

‘Niks concentratiecursus, gewoon een veilige woning’

bouwbreed

– Bakken met geld verdampen in de slechte wijken. Om wanhopig te worden. Daar sta je dan met alle goede bedoelingen. De bodem van de gemeentekas raakt in zicht.

De rapporten buitelen over elkaar heen. Weer eens wordt een potje gemaakt om een knelpunt op te lossen. Een macaber carrousel heeft zich ontwikkeld, waarin problemen de oplossingen venijnig op de hielen zitten. De wonden etteren voort.

“De problemen zijn dieper dan ooit en we hebben minder geld”, stelt wijkenspecialist Arie Voorburg van Arcadisdochter PRC. “Aan de ene kant kan ik niet blij worden van al die recente rapporten van Deetman/Mans en instituut Nicis. Anderzijds komt wel duidelijk op tafel te liggen de vraag hoe we onze ingrepen beter kunnen maken. Zonder de pretentie te hebben blauwdrukken te kunnen leveren. Welke acties leveren de beste effecten op?”

Voorburg maakt tot in de poriën studie van wijken. Leidt projecten in Dordrecht en Rotterdam. In Leiden werd een negentig standplaatsen tellend woonwagencentrum onder de loep gelegd. Telkens vanuit dezelfde methodiek.

“Je moet kijken naar zaken als zorg, huurschuld en gezondheid. Let op onderwijs. Als de plannen doorgaan kunnen leerlingen van mbo-4 niet meer automatisch doorstromen naar het hoger beroepsonderwijs. Weet wel wat je doet. Dat is dan de zoveelste klap in het gezicht van iemand uit een achterstandswijk. De boodschap is: jij hebt maar een zesje, jij hoeft niet verder. En dat zegt dan iemand met een gouden pollepel.”

Anders

De wijkenman van PRC is bevlogen. Schiet vuur en rekent rigoureuze wijziging van de aanpak voor. Niet dat de huidige projecten allemaal slecht zijn. Zeker niet. Maar door anders te werk te gaan kunnen betere resultaten geboekt worden. En het mooiste is nog: tegen veel lagere kosten. Vanwege zijn ideeën ontving Voorburg een uitnodiging dit voorjaar te komen spreken op een gerenommeerd congres in de Schotse stad Glasgow.

“Wat zijn de echte problemen in de wijken? Werkloosheid, criminaliteit, gezondheid, sociale uitsluiting. Je moet aandacht hebben voor de sociaalculturele problemen, de positie van de jonge meisjes, de taal. En voor het hebben van een startkwalificatie om een baan te kunnen vinden.”

Nog steeds geen nieuws onder de zon. Boekenkasten vol zijn over de thema’s geschreven. Voorburg voegt de factor rendement toe. Hoe zijn bij de te nemen maatregelen de dure euro’s het beste in te zetten.

“Voorbeeld. Zelf ben ik 55 jaar. Voor een groep van 55-plussers hoeft het werken niet meer zo. Maatschappelijk kunnen ze echter nog een belangrijke bijdrage leveren. Moet ik veel geld steken in pogingen om de 55-jarige aan het werk te brengen als die niet wil? Daar hebben we dan een jaar of tien plezier van. Veel beter is om jongeren aan een startkwalificatie te helpen, met waarschijnlijk veel minder kosten. Zo’n bewijs levert veertig jaar rendement op.”

Op eenzelfde wijze kijkt Voorburg naar het thema gezondheid. Schep sportfaciliteiten voor jeugdigen. Weinig bewegen heeft relaties met stress, inkomen en schulden. Zoom in en leg in de wijk het netwerk van pijnpunten bloot. Om daarna – alsof je acupunctuur toepast – trefzeker de drukpunten te behandelen.

Start van het wijkonderzoek is voor Voorburg het gedetailleerd verzamelen van objectieve data. Kijk naar de historie, praat met de mensen. Ieder stukje Nederland is toch weer anders.

“Wandel met een stedenbouwkundige en een socioloog. Ga de winkels van slagers en bakkers in. Wijken zijn altijd complex. Als volgende stap organiseren we werksessies. Praten met de huisarts, het schoolhoofd, de politieagent. Zeggen dan: we hebben dit gezien, klopt dat? Wat steekt er achter.”

Dan komt de verrassing, zegt Voorburg. Het schoolhoofd vertelt, de sociaal werker. Alle verhalen komen bij elkaar. De puzzel raakt compleet. Een fijnmazig, diepgaand beeld ontstaat, gebaseerd op de belevingswereld van zestig tot tachtig wijkbewoners. Tussen start en rapport ligt doorgaans een maand of zes. Problemen, doelen en ingrepen zijn dan in kaart gebracht.

“Bij de lopende programma’s is de relatie tussen probleem, doel en ingreep vaak een drama. Als 60 procent van de mensen last heeft van fietsdiefstallen en 70 procent bang is voor geweldsmisdrijven, moet je dan veel aandacht besteden aan de fietsen? Een inspanning om de fietsdiefstallen met 10 procent te verminderen levert zes fietsen op. De geweldsmisdrijven hebben echter een veel grotere impact. Kijk ook naar geld. De maatschappelijke kosten van een fietsdiefstal zijn 1500 euro. Een geweldsmisdrijf vergt gemiddeld 4500 euro.”

Volgens Voorburg kost het stellen van de verkeerde doelen de gemeenschap per wijk miljoenen euro’s. Jaarlijks. Of hij een schatting wil maken van de totale kosten? “Lastig. Maar ik durf wel aan dat zeker 20 procent van de huidige kosten af te snoepen is. En een nog groter bedrag zit aan de kant van de gemiste opbrengsten. Als we vijftig kinderen naar een gezonde leefstijl kunnen brengen, praten we al over tientallen miljoenen euro’s.”

De wijkenman van Arcadis gaat gesprekken aan met energiebedrijven, verzekeringsmaatschappijen en winkelbedrijven om tot effectketens te komen. Alle hebben een direct belang bij een gezonde, koopkrachtige wijk. Zorg voor een sportzone. Zet in op huiswerkbegeleiding, beweging en gezond eten. “Maak ook gebruik van vrijwilligers. Elke wijk heeft wel een Antilliaan die geweldig kan dansen, een leraar die graag een bijdrage wil leveren. Benut de iconen van de buurt. Sport, dans, muziek. Als de mensen maar bewegen en gezond eten.

De knop moet om, wat Voorburg betreft. Pas de principes van financiële engineering toe en sluis het geld terug naar de wijken. “Laten we de mensen aan de onderkant niet vergeten. De complexiteit neemt toe. In achterstandswijken worden mensen, dubbel, dubbel en dan nog eens een keer dubbel gepakt. Echt erg. De kindersterfte is van 1 tot 9 jaar soms drie keer zo hoog. Dat kan toch niet? Los van het geld hebben we een morele verantwoordelijkheid. Je praat met een meisje, 17 jaar oud. Ze kan zich slecht concentreren. Heeft een kindje, op de crèche. Kampt met schulden. Weet niet of straks een deurwaarder aanbelt. Zo’n meisje moet geen cursus in concentratie hebben, maar gewoon een veilig eigen huis.” n

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels