nieuws

‘Ga gewoon aan de slag, dan komt de rest vanzelf wel’

bouwbreed

Grootse plannen waren er zo’n vijftig jaar geleden voor de Groningse Oosterhoek onder de rook van Delfzijl. Drie dorpen moesten verdwijnen voor de oprukkende industrie. Van de wierde Weiwerd, een van de dorpen, is nog wel wat over en dat moet zo blijven. Maar hoe dan, is de vraag. Oterdum, gelegen aan de dijk langs […]

Grootse plannen waren er zo’n vijftig jaar geleden voor de Groningse Oosterhoek onder de rook van Delfzijl. Drie dorpen moesten verdwijnen voor de oprukkende industrie. Van de wierde Weiwerd, een van de dorpen, is nog wel wat over en dat moet zo blijven. Maar hoe dan, is de vraag.

Oterdum, gelegen aan de dijk langs de Dollard, en Heveskes, evenals Weiwerd een terpdorp, zijn al verdwenen om ruimte te maken voor industrie. Die is er wel gekomen, maar in veel mindere mate dan ooit gedacht. In Weiwerd, ooit een bruisend dorp met zo’n 400 inwoners, staan nog vijf huizen, een dichtgespijkerde lagere school en de grafzerken op het kerkhof zonder kerk. Op de achtergrond de modernistische ‘architectuur’ van de chemische industrie.

Groningen Seaports, de beheerder van de havens van Delfzijl en Eemshaven, wil wat met het gebied. Traditiegetrouw bij gebiedsontwikkeling is een projectteam druk doende plannen te maken. Daarbij mag niet zomaar alles. Dat heeft te maken met het feit dat de wierde, via het Fries in het Nederlands meestal terp genaamd, een archeologisch monument is. Even traditiegetrouw wordt er niet begonnen met het opknappen van de wierde voordat alle plannen rond zijn. Niet traditiegetrouw is besloten eens een andere aanpak te kiezen. Met dank aan de derde leergang der Baanbrekers.

In maart vorig jaar heeft een groep Baanbrekers die zich bezighield met Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen voorgesteld om het Verwonderpanel in te voeren. Dat moet een groep van zo’n acht tot tien onafhankelijke persoonlijkheden zijn die vrij mag meedenken. Het moet daarbij gaan om niet-direct betrokkenen en ook niet om mensen uit de sector. Directeur Harm Post van Groningen Seaports bood toen direct Weiwerd aan waar de Baanbrekers hun idee in de praktijk mochten brengen.

Ideeën

Tien onafhankelijke denkers, van een ROC-directeur via een biologische zaadproducent tot een oud-notaris, buigen zich nu over de toekomst van de verpauperende terp. Ze mogen alles voorstellen wat ze willen met een enkele beperking. Aangezien het gebied binnen de veiligheidscontour van Akzo ligt, mogen er geen activiteiten komen die veel mensen van buiten aantrekt. McDonald of een kinderopvang zijn dus uit den boze, laat het projectteam bij voorbaat weten.

Economische haalbaarheid is geen discussiepunt. Het mag immers wat geld kosten om de wierde voor het nageslacht zo goed mogelijk te bewaren.

Om enige indruk te krijgen wordt eerst een bezoek gebracht aan het gebied. Vanuit het zuiden naderend is nauwelijks te zien dat het om een terp gaat. Het lijkt dan vrij vlak. Eenmaal aangekomen, is wel duidelijk dat het een kunstmatige verhoging in het landschap is. Eromheen ligt zoals gebruikelijk bij een wierde nog gedeeltelijk een rondweg, de ossengang.

Met het beeld van de locatie nog vers op het netvlies buigen de panelleden zich over de vraag hoe nu verder gegaan moet worden met voormalig Weiwerd. Plaats van handeling is het lokale theater in Delfzijl. De Baanbrekers en het projectteam kijken in twee andere zalen toe.Over een ding zijn de panelleden het al snel eens. Zo laten verkommeren is geen optie. De wierde herstellen in zijn oude glorie, is nog de meest gehoorde opmerking. Dan gaat het uiteraard niet om het terugbouwen van Weiwerd als geheel, maar om de terp weer zichtbaar te maken als terp.

Daarop zijn dan allerlei verschillende mogelijkheden denkbaar. Van een retraitecentrum waar de bedrijven hun ‘heidagen’ kunnen houden tot een parkachtig landschap met kleinschalige innovatieve bedrijven en voor de chemische industrie dienstverlenende bedrijven passeren de revue. Punt daarbij is dat de meeste panelleden wel inzien dat als je het landschap gaat opkrikken het wel een heel dure locatie wordt. Dit ondanks de instructie dat economische haalbaarheid geen issue was.

Wel een punt is dat een kant en klare gebiedsontwikkeling in de huidige economische tijd moeizaam van de grond zal komen. Bedrijven, zelfs als die ‘footloose’ zijn, zullen in deze tijd niet staan te springen om zich elders te vestigen. Ook daar zijn wel ideeën over. “Begin gewoon met de wierde op te knappen, dan zal je zien dat de ontwikkeling daarna praktisch vanzelf gaat”, luidt het advies.

Organisch

Daar heeft de projectgroep zelf nog niet aan gedacht. Een organische ontwikkeling is immers iets dat in Nederland nauwelijks voorkomt. In Almere probeert wethouder Duivesteijn dat nu in Almere Poort van de grond te krijgen. Maar zeker in landelijke gebieden is het nog niet toegepast. “Een goed idee”, vindt de groep het.

Hoe te realiseren, is vervolgens de vraag. Na enige discussie komt ook hier een antwoord op. Vraag het bedrijfsleven in de buurt wat te doen met de wierde. Als bedrijven meedenken met de toekomstige ontwikkeling, dan zijn ze wellicht ook bereid mee te investeren in het gebied, is daarbij de gedachte.

Eensgezind is het panel in het oordeel dat het in ieder geval geen bedrijventerrein moet worden, maar wel een terrein voor bedrijven. “Dat is de kans om het gebied met respect te behandelen”, luidt de onderbouwing van dat oordeel.

Na afloop is er tijd voor een gezamenlijke evaluatie van het experiment met het Verwonderpanel. Dat heeft het zelf heel aardig gevonden om te praten over de ontwikkeling van een gebied waar zij zelf niets mee te maken hebben. Voordeel daarvan is dat zij niet emotioneel betrokken zijn, maar zich wel kunnen inleven in de emoties die rond het gebied spelen. Dat discussieert een stuk makkelijker.

De projectgroep is eveneens tevreden. Het panel heeft ideeën gelanceerd waarmee zij wat kan. Vooral nu al beginnen met opknappen en gaan praten met het bedrijfsleven sprak bijzonder aan. Vraag is alleen of dat met de lokale vestigingen zou moeten of met de hoofdkantoren van de multinationals die er nu zitten.

Ook de Baanbrekers zelf waren tevreden. Hun idee gelanceerd tijdens de opleiding, blijkt in de praktijk te werken. En daar ging het ze om. n

Baanbrekers in de bouw

Het Baanbrekers in de Bouw-idee van een Verwonderpanel is voor het eerst beproefd in Noord-Groningen. De ontwikkeling van wierde Weiwerd, een archeologisch monument, was het onderwerp waar het panel zich over mocht buigen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels