nieuws

‘Bedrijven zoeken de grens van cao’s op’

bouwbreed Premium

‘Bedrijven zoeken de grens van cao’s op’

Nu de crisis in de bouw zich verdiept, nemen de cao-conflicten toe. Werkgevers willen meer ruimte om gaten in de productie op te kunnen vangen, maar krijgen die niet of nauwelijks van bonden. “Ze stellen zich te star op.”

Twee weken geleden. CNV Vakmensen beticht de Goudse Betoncentrale ervan dat zij de betonmortel-cao ontduikt. Het bedrijf zou medewerkers hebben verplicht om vrije dagen op te nemen in een periode van weinig werk. En dat is, zo stelt de vakbond, in strijd met de gemaakte afspraken in de branche. De onderneming reageert als door een wesp gestoken. De aantijgingen kloppen niet. Maar nog belangrijker, waar maakt de bond zich eigenlijk druk om? Er wordt toch niemand ontslagen.

Het incident staat niet op zich. Bonden en werkgevers botsen steeds vaker. Over aangekondigde ontslagrondes, sociale plannen, maar ook over invulling van werktijden, reisvergoedingen en andere cao-afspraken. Ook Henk Klein Poelhuis, voorzitter van de Aannemersfederatie Nederland (AFNL), is dat opgevallen. “Het is guur weer buiten. Voor sommige bedrijven is het momenteel puur overleven”, verklaart hij de spanningen tussen sociale partners. Ondernemingen grijpen volgens Klein Poelhuis alles aan om overeind te blijven en zoeken daarbij wellicht de grenzen op van wat vastgelegd is in de diverse cao’s. De werkgeversvoorman heeft daar wel enig begrip voor, zegt hij, zonder daarmee tot cao-ontduiking te willen aansporen.

“In de bouw, maar zeker ook in de beton, zie je het fenomeen dat bedrijven de ene week niets te doen hebben en de andere week weer juist heel veel. De continuïteit in opdrachten is verstoord geraakt. Er zijn gaten in de productie geslagen. Die kan je overbruggen door je medewerkers het materieel te laten schilderen, maar dat houdt natuurlijk een keer op. Na een of twee keer zit alles wel in de verf. En wat dan?”

Werknemers ontslaan is niet altijd een optie, weet Klein Poelhuis. Veel bedrijven draaien al op een minimale bezetting na de reorganisaties afgelopen jaren. Bovendien zijn de mannen een week later weer hard nodig omdat er een opdracht is binnengekomen. De AFNL-voorzitter kan zich voorstellen dat daarom in bepaalde gevallen offers worden gevraagd van het personeel.

“Wat zich hier in feite wreekt is dat de cao weinig flexibel is”, zegt hij.

Jaarmodel

Daarbij doelt hij vooral op de werktijden van de medewerkers. Ruimte om die, als dat nodig is, tijdelijk aan te passen is er nauwelijks. “Ik ben groot voorstander van het zogenaamde jaarmodel. In drukke tijden worden meer uren gemaakt. Die worden vervolgens ingezet in perioden dat er minder te doen is. Ik zit niet in de cao-commissie, maar hoop dat in de nieuwe bouw-cao de flexibiliteit wordt vergroot.”

Hoe groot de problemen ook, de Aannemersfederatie adviseert ondernemingen altijd de vakbonden te betrekken bij hun voorgenomen ingrepen. “Mijn ervaring is dat ze oog hebben voor de huidige crisis. Ze weten dat de economische omstandigheden momenteel extremer zijn dan ooit. Bonden zijn bereid om te luisteren en mee te denken. Uiteindelijk zijn ook zij gebaat bij behoud van de werkgelegenheid.”

Peter Buitendijk, directeur juridisch en personele zaken van de Van Nieuwpoort Groep, moederbedrijf van de Goudse Betoncentrale, betwijfelt dat laatste. Door het conflict met CNV Vakmensen heeft hij het gevoel gekregen dat de bonden verkeerde prioriteiten stellen. “Natuurlijk is het financiële aspect voor werknemers belangrijk. Dat begrijp ik ook. Maar kijk naar buiten. Zie hoe de markt momenteel is. Zie hoe bedrijven worstelen. Je zou dan toch denken dat de vakbonden de werkgelegenheid boven alles stellen. Maar dat doen ze niet, is mijn ervaring”, zegt Buitendijk. “Bonden stellen zich momenteel veel te star op. Daar heeft niemand wat aan.”

Vakbondsbestuurder Arthur Bot van CNV Vakmensen bestrijdt dat de bond alleen maar naleving van de cao-regels najaagt. “Als een bedrijf in de problemen zit, zijn we altijd bereid om mee te denken over een oplossing”, verzekert hij. “De cao is daarbij echter wel altijd het uitgangspunt. Als we daar aan gaan morrelen, begeven we ons op een hellend vlak. Doen we één bedrijf een plezier, dan staan er morgen 350 andere op de stoep die hetzelfde willen.”

Dat er nu in crisistijd geklaagd wordt over afspraken die aan de cao-tafel zijn gemaakt, bevreemdt Bot ten zeerste. Sterker nog, hij vindt het gejammer van werkgevers ronduit belachelijk. “Ten eerste: afspraak is afspraak. Ja, de cao brengt een bepaalde kostenpost met zich mee. Bedrijven die dat niet kunnen opbrengen, moeten zich afvragen of ze überhaupt wel bestaansrecht hebben. Een goed bedrijf met een goed management zorgt in goede tijden voor voldoende vet op zijn botten zodat ze bij een beetje tegenwind niet de hand hoeven ophouden bij het personeel.”

Bot vindt dat de bouwwerkgevers vooral ook kritisch in de spiegel en naar elkaar moeten kijken. “Want wat ze in de praktijk doen, kan gewoon niet. Ze dreigen met ontslagen als ze hun zin niet krijgen. Een verkapte vorm van chantage, noem ik dat. Maar ook misbruiken bedrijven de crisis om hun personeelsbestand op te schonen: oudjes er uit, jonkies er in. Daar werken wij dus niet aan mee. Juist in deze tijd moeten we kritisch en scherp zijn. We worden daartoe gedwongen.”

Reageer op dit artikel