nieuws

‘Zonnepanelen geven 6 procent rendement op eigen vermogen’

bouwbreed

-Voor de traditionele aannemer is geen plaats meer. De bouwer van de toekomst biedt totaaloplossingen aan op het gebied van energieneutraal wonen. Daarbij gaat het er niet om de klant te vragen wat die wel wil, maar juist wat die niet wil, is de overtuiging van Jan Rotmans, hoogleraar transitiemanagement aan de Erasmus Universiteit en Jan Willem van de Groep, programmaregisseur Energiesprong bij de SEV.

Warmtepompen, dikte van isolatie, daar is Jan Rotmans niet in geïnteresseerd. Hij wil een energieneutrale woning voor de prijs van een woning met epc 0,6. De bouw staat voor de uitdaging. Hij hoopt op een beweging vanuit de samenleving.

“Als Henry Ford de mensen in zijn tijd had gevraagd hoe ze het snelst van A naar B wilden reizen, dan hadden ze gevraagd om een sneller paard en niet om een T-Ford”, aldus Van de Groep. Dat zal de bouw ook moeten doen. Klantgericht bouwen is in die visie woningen neerzetten die voldoen aan nog niet geformuleerde wensen voor hoe die woning in 2030 of zelfs 2040 moet zijn ook op het gebied van energieprestatie.

Rotmans ergert het wat dat betreft dat opdrachtgevers en overheid zo conservatief zijn. “Die komen met doelstellingen van 20 procent minder energieverbruik in de gebouwde omgeving. Waarom niet 100 procent? Dan maak je echt een sprong”, zegt de hoogleraar.

Dat is ook de achtergrond geweest voor zijn in de Nacht van de duurzaamheid gelanceerde idee van de Greenhouse Deal. “De woningvoorraad is een goudmijn. Als je die gaat verduurzamen, wordt iedereen daar beter van, de woonconsument, maar ook de bouwer en uiteindelijk de wereld. We hebben Ecofys gevraagd of dat in tien jaar te realiseren is. Dat kan en levert ook nog eens jaarlijks 50.000 banen op. Bovendien zijn de kosten te overzien, 20.000 euro per woning voor eigenaar-bewoners en 15.000 voor een corporatiewoning. De terugverdientijd ligt tussen de zeven en dertien jaar, afhankelijk van wat de energieprijzen gaan doen.”

Bureaucratie

Toen ging de overheid zich er mee bemoeien. “Dat zag er eerst veelbelovend uit. Ze kwamen met de blok-voor-blokaanpak. Vervolgens is anderhalf jaar gewerkt aan de tenderprocedure, de doelstellingen gingen omlaag en er was minder geld beschikbaar. Kortom, het is vergruisd door de bureaucratie. Dat is de reden voor de Greenhouse Deal die ik vanuit de samenleving wil met burgers, banken investeerders en gemeenten. Wij hebben de rijksoverheid niet echt meer nodig, wel hebben die een paar cruciale fiscale sleutels in handen die het proces zouden kunnen versnellen zoals de ozb-waarde die aan energiezuinigheid gekoppeld kan worden, of de energiebelasting voor het collectief opwekken van duurzame energie die kan worden afgeschaft. Gebeurt dat niet, dan gaan we toch onverminderd door met dit transitieproces”, aldus Rotmans.

Waar hij zijn kaarten op zet is een beweging vanuit de samenleving. “Kijk eens naar ‘Wij willen zon’, in korte tijd hebben we meer dan 50.000 goedkope zonnepanelen aan de man weten te brengen. De energiesprong willen we nu in eerste instantie bereiken door coalities te sluiten met gemeenten en corporaties. Zwolle is daar een voorbeeld van. Daar willen ze nu aan de slag met verduurzamen van het corporatiebezit. In eerste instantie hadden ze 2040 in gedachten, maar waarom zou je er zo lang over doen? Zoals Ecofys heeft aangetoond kan het veel sneller.”

Meer moeite heeft hij met gevestigde instituten en bedrijven die remmend werken. “Wederom Zwolle. Daar leefde ook het idee voor een eigen energiecoöperatie. Dan gaan ze om de tafel zitten met de Nuons en Essents van deze wereld die het natuurlijk sterk afraden. In Zeeland hebben we hetzelfde meegemaakt. Daar waren veertig initiatieven. Bij alle veertig schoof Delta aan om te remmen”, aldus Rotmans, die gelukkig voor hem ook veel goede initiatieven wel ziet slagen.

Het programma Energiesprong van de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting wil ook die echte sprong maken. “Neem de zogenoemde Energy Service Companies. Dat is een hele goede kans voor corporaties op een nieuw verdienmodel, levering van duurzame energie”, zegt Van de Groep, in twitterland ook bekend als de Greenspirator.

Prijsvraag

In het programma wordt gekeken naar mogelijkheden de woningvoorraad sneller te verduurzamen en daar de condities voor te creëren. Daarbij wordt ook nadrukkelijk naar de bouw gekeken. Van de Groep: “Wij willen niet alleen kijken naar hoe de woningvoorraad morgen moet zijn, maar in 2030 of 2040. Hoe moet de voorraad er dan uitzien? Van de bouwsector verwachten wij dat die zoekt naar betaalbare duurzame oplossingen. Nu zijn er al een paar bouwers die er in slagen om een energieneutrale woning te bouwen voor de prijs van een woning met een epc van 0,6. Maar we hebben nog een sprong te maken.” Daarbij gaat het hem niet om eenmalige pilots, maar om opschaalbare oplossingen.

Het is ook de reden geweest voor het instellen van de prijsvraag De Voorsprong samen met Conceptueel Bouwen. Daarbij gaat het om integrale projecten. “Daar moeten we naartoe. Iedereen praat over ketensamenwerking als de ultieme innovatie in de bouw. Dat gaat echter over verbetering van het bestaande terwijl de focus moet liggen op innovatie. Producten kunnen goedkoper door slimme integratie. Daarbij is ketensamenwerking een middel en geen doel”, aldus de bedrijfskundige die zowel in de aannemerij als in de corporatiewereld heeft rondgelopen.

Rotmans heeft het aan den lijve meegemaakt toen hij besloot zijn eigen woning energieneutraal te laten maken. “Ik vroeg de bouw mij een concept te leveren om dat te bereiken. Dat kunnen ze dus niet. De een kwam aandragen met meer isolatie en driedubbel glas, de ander met warmtepompen. Daar ben ik niet in geïnteresseerd, ik wil een energieneutraal huis. Als ik een auto koop, wil ik een totaal product en niet van de een de carrosserie en van de ander de motor die ik naar keuze zelf in elkaar kan zetten of het door een derde laten doen. Dat wil ik van de bouw ook”, zegt Rotmans.

Blijft voor hem overeind staan dat de transitie wel wat sneller mag, ook vanuit de overheid die nu nog teveel als rem optreedt. “Neem bijvoorbeeld de regelvrije en regelluwe zones in ons land. Overheidsjuristen zijn nu weer dikke regels aan het maken waarin komt te staan wanneer er sprake is van regelvrij dan wel regelluw en wat daar dan mag.”

Volgens hem ligt het aan de tweedeling in ons land. “We hebben een zeekant, die avontuurlijk is, en een landkant, die behoudend is en waar klein denken het credo is. We zitten nu al twintig jaar aan de landkant. Maar dat gaat kantelen, de zeekant komt er weer aan”, is zijn overtuiging.

Remmend

Hij ziet dat bijvoorbeeld bij een aantal banken waar het gaat om duurzame gebiedontwikkeling en energieprojecten. “Een van de problemen is de aanloopfinanciering. Triodos, ASN en Rabo willen meedoen. Nu nog bij utiliteitsgebouwen, maar de stap naar woningen komen eraan. Ook de bouwer kan daaraan meedoen als totaaloplosser.”

De traagheid komt niet alleen van de overheid, maar ook koepelorganisaties als Aedes werken remmend. “Die organisaties hebben leden, dus richten zich op het gemiddelde van de leden of op de tragere leden. Maar zeker niet op de koplopers”, analyseert Rotmans.

Hij heeft nog een goed advies voor alle woonconsumenten. “Je bent een dief van je eigen portemonnee als je geen zonnepanelen aanschaft. Voor 5500 euro leveren wij er tien. Als je die afschrijft in 25 jaar, heb je een rendement op je vermogen behaald van 6 procent. Dat krijg je van je bank niet.” n

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels