nieuws

Regie tunnels terug naar Rijk

bouwbreed Premium

De geïntegreerde contracten van Rijkswaterstaat zijn mede schuldig aan de tunnelproblemen. De installateurs moesten het grotendeels zelf uitzoeken, omdat Rijkswaterstaat verzuimde heldere kaders te schetsen, waardoor de opdrachtgever uiteindelijk niet tevreden is over het eindresultaat.

Voor tunnelinstallaties lijken voorlopig meer traditionele contractvormen met weinig ontwerpvrijheid geschikter. Regie op afstand leidde tot grote problemen in de eindfase en hoog oplopende conflicten met de bouwcombinaties. De A2-tunnel is klaar, inclusief installaties, maar die zijn voorlopig afgekeurd door Rijkswaterstaat. Iets vergelijkbaars gebeurde eerder bij de A73-tunnels. Nieuwe problemen dreigen bij de A2-Maastricht, Combi-tunnel Nijverdal en Tweede Coentunnel. Het gaat om twee d&c-contracten en een dbfm-contract. Ook bij deze drie geïntegreerde contracten zou Rijkswaterstaat op afstand blijven, maar de opdrachtgever heeft halverwege de rit ingegrepen om nog grotere problemen in de eindfase te voorkomen. Alle drie de contracten zijn opengebroken om nieuwe afspraken te maken over de installaties. Een ingreep die tot minimaal een half jaar vertraging leidt en minimaal 150 miljoen euro extra gaat kosten. Vooral het openbreken van een dbfm-contract is ingrijpend, want daarin zitten juist extra boeteclausules om de strakke planning tijdig te halen.

Totdat duidelijke standaarden zijn ontwikkeld en geen gedoe meer is over de inrichting van een wegtunnel, lijkt het onverstandig voor wegtunnels nog langer voor vergaande geïntegreerde contracten te kiezen. Tot die conclusie lijkt Rijkswaterstaat nu zelf ook te komen. Bij de A4-Midden Delfland kiest de opdrachtgever voor een d&c-contract, maar schuiven beide partijen aan in een aparte alliantie om de installaties gezamenlijk te ontwerpen.

Lastig

Toch is het lastig zijn om een vergelijkbare constructie te kiezen bij de komende dbfm-contracten voor de Gaasperdammerweg en Keizer Kareltunnel. Beide contracten horen bij de uitbreiding van de wegen tussen Schiphol, Amsterdam en Almere, waarvan minister Schultz in maart de tracébesluiten heeft ondertekend. Het is nog onduidelijk hoe Rijkswaterstaat daarmee om denkt te gaan, maar er zijn geen signalen dat de opdrachtgever wil afstappen van de combinatie van ontwerp, bouw, financiering en onderhoud. Die opdrachtvorm brengt juist met zich mee dat de opdrachtgever functionele eisen stelt, maar zich daarna niet meer met de uitvoering bemoeit, waardoor de bouwers efficiënter en slimmer kunnen werken.

De projectmanager van de Zuidas kiest voor weinig tot geen ontwerpvrijheid voor ‘zijn’ A10-tunnel. Het Zuidas-dok verkeert voorlopig nog niet in de aanbestedingsfase, maar hij verklaarde onlangs in deze krant: “Wat voor contract we ook kiezen: voor de installaties zal weinig ontwerpvrijheid overblijven.”

Nog ingewikkelder wordt de keuze voor de contracten voor de grootscheepse renovaties van alle bestaande wegtunnels, waaronder ook Piet Heintunnel, Schipholtunnels en Maastunnels. Eigenlijk moeten in 2014 alle wegtunnels voldoen aan de Europese regelgeving. De minister heeft in de nieuwe Tunnelwet al geregeld dat de meeste tunnels vijf jaar extra ruimte krijgen voor de aanpassingen. Alleen de rijkstunnels in de doorgaande Europese routes moeten wel binnen drie jaar op orde zijn. Daarbij gaat het zonder uitzondering om verouderde tunnels met verouderde installaties die niet aan de moderne eisen voldoen.

Vooralsnog is alle hoop gevestigd op de nieuwe standaarden en de vereenvoudigde Tunnelwet waarbij de regie weer naar het Rijk wordt getrokken. Het rapport van Andersson Elffers Felix schetst dat 80 procent van de installaties in alle tunnels nu al gelijk is. Daarom is het handig om standaarden te maken waar elke wegtunnel langer dan 250 meter aan moet voldoen. Ook is het slim om af te spreken dat vluchtdeuren altijd groen zijn en om de 100 meter in een tunnel zijn te vinden. Uniformering leidt tot herkenbaarheid en dat kan in vluchtsituaties levens redden, maar leidt ook tot duidelijkheid bij de uitvoerende partijen die de tunnel inrichten.

Reageer op dit artikel