nieuws

Zeeland broedplaats voor droge en natte onderhoudscontracten

bouwbreed

De ervaringen met de pilots voor onderhoudscontracten in Zeeland hebben model gestaan voor de prestatiecontracten van Rijkswaterstaat

De aanpak om het onderhoud per weg of vaarweg in meerjarige contracten vast te leggen, wordt tot 2012 landelijk uitgerold. “Vooral de aanlooptijd is lastig”, heeft directeur Hans van der Togt van Rijkswaterstaat Zeeland ervaren.
Met de Zeelandbundel zijn de ervaringen van de nieuwe onderhoudsaanpak bijeen gebracht en woensdag gepresenteerd tijdens het PIM-congres. De innovatieve Zeeland-contracten waren een stap te ver voor een landelijke aanpak, maar er kan veel worden geleerd. De bundeling van tien onderhoudscontracten en tot één contract met één coördinerende aannemer ging in Zeeland gepaard met ‘pijn, tranen, zweet, vreugde, frustraties, hoop en nieuwe perspectieven’.
De innovatieve contracten leverden wel de Rijksinkoopprijs 2008 en de Bouwpluim 2009 op en dat hebben de betrokken partijen als een opsteker ervaren tijdens een “heftige, boeiende en leerzame periode”. Cofely en Volker Wessels kregen de contracten voor de vaarwegen en Heijmans sleepte het contract voor de wegen binnen. “Kies voor een groei-contract zoals wij hebben gedaan bij het ‘natte’ contract. Dat geeft zowel Rijkswaterstaat als de aannemer ruimte voor fouten en aanpassingen gedurende de looptijd”, adviseert Van der Togt. “Bij het ‘droge’ contract zijn we gewoon begonnen, maar bij het ‘natte’ contract is alles tot laboratorium-niveau uitgedacht. Het resultaat is nagenoeg gelijk”, is zijn ervaring.
Hij heeft een landelijk platform om ideeën en oplossingsrichtingen te toetsen node gemist: “We modderden toch maar wat aan.” De impact op de organisatie van zowel Rijkswaterstaat als de aannemer is groot. Zo verschuift de visie van beheer en onderhoud naar de lange termijn, met concepten als life cycle maintenance en life cycle costing. Rijkswaterstaters laten het operationele werk los en gaan in een regierol sturen op afstand, de markt pakt dat operationele op.
De directeur heeft gemerkt dat aannemers hun zaakjes technisch keurig op orde hebben, maar wel moeten wennen aan de bijbehorende administratie van de nieuwe rol als wegbeheerder. “Vooral de planning ervaren de aannemers als lastig. Ze nemen toch een stukje verantwoording over en daarvoor verlangen wij garanties.” Vooral de begintijd is lastig, weet hij uit eigen ervaring. “De aannemer moet een traject leren kennen en het blijkt lastig om elkaar te leren vertrouwen.” Om die reden pleit hij ervoor de onderhoudscontracten een langere looptijd te geven. In Zeeland wordt het natte contract voor Hansweert-Krammersluizen verlengt tot halverwege 2012.
Het principe van een ‘shared office’ waar opdrachtgever en opdrachtnemer gezamenlijk aan oplossingen werken, was eveneens wennen. Het spreken van ‘dezelfde taal’ was daarbij het nog het lastigste. De betrokken partijen moeten zich aanpassen om houding en gedrag fundamenteel te veranderen en daarvoor is bijscholing noodzakelijk. “Het lukt alleen als de mensen mee willen en kunnen. Met name de zachte opleidingen zijn onmisbaar voor medewerkers om zich ander gedrag eigen te kunnen en durven maken”, signaleert de evaluatie.

Broosheid

Daaruit blijkt ook dat incidenten de broosheid van de nieuwe manier van samenwerken op scherp konden stellen: “Procesmatig verliep niet alles altijd even vlekkeloos. Vooral wanneer zich incidenten voordeden vielen opdrachtnemer en opdrachtgever in hun oude rol: Iedereen bemoeide zich met het probleem.” Terwijl Rijkswaterstaat eigenlijk moest wachten op een passende oplossing van de aannemer, bestond de neiging er toch bovenop te springen.
De Universiteit Twente heeft het fenomeen in beeld gebracht en een kritisch rapport met aanbevelingen gemaakt. Voor echte conflicten is een zogenoemd ‘escalatiemodel’ ontwikkeld om de verhouding tussen marktpartij en Rijkswaterstaat te versoepelen op momenten dat verharding optreedt. In de praktijk bleek uiteindelijk een ‘benen op tafel-gesprek’ meestal afdoende om problemen uit de weg te ruimen.

Essentials bij invoeren prestatiecontracten

l Maak de cirkel rond, vergeet niet te evalueren
l Servicevolwassenheid beheer &onderhoud
l Verbinding regionale diensten met specialistische landelijke diensten
l Heldere lijnen en ondersteuning op de werkvloer
l Stel ambitie en mogelijkheden vast
l Professioneel en flexibel HRM
l Harde en zachte opleidingen, en de ander
l Visie, visie, visie
l Marktanalyse
l Organiseer de samenwerking
l Veiligheid
l Beheren en beheersen om te leren
l Focus en Contractduur op landelijk niveau
Bron: Zeelandbundel

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels