nieuws

Interview Leentje Volker ‘ Aanbestedingen te complex om goed te doenSSRq

bouwbreed

Interview Leentje Volker ‘ Aanbestedingen te complex om goed te doenSSRq

Leentje Volker promoveerde onlangs op de aanbestedingen van architectenopdrachten. Haar onderzoek was aanleiding voor een wetenschappelijk symposium over de spanning tussen creativiteit en zekerheid dat vandaag gehouden wordt.

Wat gaat er mis? ”Je ziet dat veel opdrachtgevers altijd kiezen voor
dezelfde aanbestedingsprocedure, terwijl dat niet altijd de beste is. Werden
voorheen vooral ontwerpen geselecteerd via een ontwerpwedstrijd met een
deskundige jury, tegenwoordig kiezen opdrachtgevers bijna altijd voor een
niet-openbare procedure. Vaak grijpen ze dan ook nog terug op bestaande formats.
De procedure die eerder voor de aanleg van een weg is gebruikt, past men
vervolgens toe op de aanbesteding van een ontwerpopdracht.” Wat is daar dan het
probleem van? ”Europese aanbestedingsmethoden lenen zich slecht voor de
selectie van een ontwerpopdracht. Openbare procedures vragen een bepaalde
rationaliteit die moeilijk is op te brengen bij een ontwerpopdracht. Het
beoordelen op punten werkt niet goed, want sommige waarde is niet in de punten
te vatten. Ook leidt voortschrijdend inzicht gedurende het proces er vaak toe
dat opdrachtgevers hun opdracht of criteria willen bijstellen. Maar door de
gekozen procedure kan dat niet meer. Opdrachtgevers proberen dan te sturen in de
puntenwaardering. Dat leidt tot schijntransparantie, want de punten geven niet
de daadwerkelijke waarde weer. Een concurrentiegerichte dialoog zou in veel
gevallen een goede benadering zijn, maar die procedure is slechts in enkele
gevallen toegestaan. Een ander probleem is dat een jury tegenwoordig meestal
niet meer uit deskundigen bestaat, maar uit bestuurders die ook nog eens
relatief weinig ondersteuning vragen van experts. Een expert kan een ontwerp wel
beter beoordelen, maar doet holistisch en vanuit z’n intuïtie. Daardoor is het
minder goed te objectiveren en daar zijn opdrachtgevers terughoudend in, omdat
een aanbestedingsprocedure transparant en niet-discriminerend moet zijn.” Wat
moet er gebeuren? “Aanbestedingen zijn te complex om het goed te doen, maar je
kunt het wel beter doen. Jury’s moeten bestaan uit experts die niet via een
puntenstelsel een winnaar moeten aanwijzen, maar via een onderbouwd juryrapport
een keuze kunnen maken. Een juryrapport is toegestaan in een niet-openbare
aanbesteding, je ziet het alleen weinig omdat juristen het afraden. In zo’n
expertteam moet ook een verantwoordelijk bestuurder, zoals een wethouder,
zitten. Het is belangrijk dat een bestuurlijk verantwoordelijke in het
expertteam zit en medeverantwoordelijk is voor het genomen besluit. Vanwege de
bestuurlijke inschatting maar ook vanwege de betrokkenheid van de bevolking.
Architecten realiseren zich vaak onvoldoende hoe complex een aanbesteding voor
een opdrachtgever is. Draagvlak van de bevolking is voor een overheid
bijvoorbeeld heel belangrijk.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels