nieuws

Boze burgers

bouwbreed

aanhef

Politici zijn oplichters. Bouwers zakkenvullers. Steeds meer mensen lijken dit te vinden. Vooral politici moeten het zwaar ontgelden. Het is weinig verheffend, als je op een zaterdagmiddag als vrijwillige campaigner alle vormen van maatschappelijk ongenoegen naar je hoofd geslingerd krijgt. Het is onvoorstelbaar, hoeveel mensen zich op een uitzichtloze en hoopbenemende manier uitlaten. Alsof zij geen enkel perspectief meer zien. Zij maken geen gebruik van hun stemrecht en ageren tegen van alles en nog wat. De overheid kan in hun ogen geen goed doen. Wat is er aan de hand in ons verwende land? Naderen we het einde van het democratisch tijdvlak? Democratie vraagt om mensen met overtuiging. Met bezieling en zingeving. Als dat er allemaal niet meer is, valt de democratie uiteen. Dan krijg je grote fluctuaties in verkiezingsuitslagen. Mensen zonder mening zijn stemvee zonder opvatting. Zij vormen stemvoer voor populisten. In de laatste decennia zijn we in materieel opzicht steeds rijker geworden, maar in moreel opzicht steeds armer. We beschikken over steeds meer mogelijkheden, maar zijn veel ontevredener. We kunnen ons overal mee bemoeien, maar zijn veel onbeschaafder. Hoe ver kunnen we daarmee gaan? Hoe ontevreden en onbeschaafd kan een bevolking zijn, voordat een land ten onder gaat? Helpt het als we een stelselwijziging doorvoeren? Als we meer vormen van directe democratie invoeren? Denk dat maar niet. De pijn zit dieper. Om vast te stellen hoe ziek de samenleving is, zal de thermometer niet oppervlakkig gebruikt kunnen worden. Als je echt gaat nadenken over wat er allemaal speelt, slaat de schrik je om het hart. Als mensen blijk geven van hun diepste zielenroerselen, ontstaat een treurig beeld van hopeloosheid en teleurstelling. Dat lossen we met directe democratie niet op. Er is meer voor nodig. Dat valt ook buiten het bereik van de politiek. Dat gaat dieper. Dat vraagt inkeer en terugkeer. Dan worden politici weer gewaardeerde bestuurders en bouwers verantwoorde ondernemers. Dan zijn burgers niet meer boos, maar dragen zij een steentje bij aan de maatschappij.

Directeur Centrum voor Innovatie van de Bouwkolom (CIB) in Zeist

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels