nieuws

Geluidsscherm zonder poespas afdoende tegen luchtproblemen

bouwbreed

Rijkswaterstaat is niet van plan nader onderzoek te doen naar luchtschermen.

Het goedkope gladde standaardscherm voldoet het beste en meer poespas is
onnodig duur, laat minister Eurlings woensdag aan de Tweede Kamer weten. De
opvallende uitkomst van het meest uitgebreide wetenschappelijk onderzoek ter
wereld op dit gebied. Het was eerder dit jaar de verrassende uitkomst na twee
jaar onderzoek in een levensechte proeftuin langs de A28, ter hoogte van Putten.
“Het standaardgeluidscherm is ook het meest effectief voor luchtkwaliteit.
Andere schermen met aanvullende voorzieningen om lucht te zuiveren werken niet
beter, maar zijn soms wel twee keer zo duur. Voor Rijkswaterstaat kan de
conclusie niet anders luiden dan dat extra investeringen onnodig zijn, hoewel ik
begrijp dat aannemers op een andere uitkomst hadden gehoopt. We kunnen nu wel
met wetenschappelijk onderzoek in de hand staven dat extra coatings of vegetatie
geen meerwaarde leveren voor de luchtkwaliteit”, vat projectmanager Werenfried
Spit van het Innovatieprogramma Luchtkwaliteit de uitkomst samen. “We hebben
uitgebreid gemeten en het zijn betrouwbare cijfers. We hadden een board met
wetenschappers uit het binnenland en met internationale experts die ons constant
adviseerden.

Extra meetapparatuur

Samen zijn er minimaal vijftien pittige discussierondes geweest over de
statistiek, meetwaardes en apparatuur. De uitkomsten zijn echter nooit een punt
van discussie geweest. Wel hebben we nog extra meetapparatuur geplaatst”, vult
projectmanager Luchtschermen Lotje van Ooststroom aan. Op het hoogtepunt van de
proef stond voor meer dan een miljoen euro aan meetapparatuur langs de A28. Fijn
stof, stikstofdioxiden, Ozon, UV-straling, windsnelheid, luchtvochtigheid…
Alles werd gemeten op meerdere plekken achter de schermen. Camera’s en een
bewaker met hond waren nodig om de spullen te beschermen tegen ongewenste
bezoekers. In totaal zijn sinds het najaar 2007 negen verschillende schermen van
102 meter getest in de proeftuin. Daarnaast mochten vier veelbelovende winnaars
van een prijsvraag met twaalf inzendingen hun scherm neerzetten. Vier
inzendingen van een andere prijsvraag werden intensief in een
laboratoriumopstelling beproefd. Tot ieders verrassing leidde geen van de
bijzondere schermen tot extra schone lucht ten opzichte van een normaal scherm.
In vijf meetrondes is op 1,5 meter hoogte – neushoogte – achter de schermen op
drie afstanden gemeten: op 5, 10 en 28,5 meter, 30 Meter had de voorkeur, maar
daar liep een fietspad. Op de diverse locaties werd tussen de 1 en 35 procent
minder stikstofdioxide, stikstofoxide en fijn stof gemeten. “Poreuze schermen
bleken zelfs een negatief effect te hebben.” Klip en klaar kwam steeds weer naar
voren dat het gladde, harde geluidsscherm ook prima bijdraagt aan de verbetering
van de luchtkwaliteit. Dat komt mooi uit, want lokaties langs snelwegen waar
geluidsoverlast bestreden moet worden, zijn vaak ook de plekken waar de
luchtkwaliteit slecht is.”

Gebruiksadvies

De lucht-experts bestrijden op geen enkele manier andere uitkomsten, zoals de
metingen van BAM die in filters in zijn CleanScreen 8000 vrachtwagens
equivalenten per dag aantrof. “Maar achter het scherm leidde dat niet tot een
waarneembare verbetering van de luchtkwaliteit ten opzichte van een gewoon
scherm”, aldus Ooststroom. “Onze interesse gaat uit naar de effecten voor mensen
die langs zo’n weg moeten wonen of werken.” Voor het ministerie zijn de
uitkomsten helder en meer onderzoek wordt dan ook onnodig geacht. Het officiële
gebruiksadvies is inmiddels om “geen extra kosten te maken voor
schermoptimalisaties”. Alleen de Tweede Kamer zou de minister nog tot extra
onderzoek kunnen dwingen. Rijkswaterstaat is overigens zeer tevreden over de
samenwerking met de markt. Onder meer Tauw, BAM, Durisol en Mostert de Winter
dachten allemaal actief mee. “In korte tijd hadden we veel frisse ideeën, zo’n
aanpak is zeker voor herhaling vatbaar.” In mei 2007 schreef de dienst een
prijsvraag uit en in oktober stonden de eerste schermen langs de weg.

Vlotte doorstroming

Van Ooststroom heeft geen enkele indicatie vanuit de aannemerij gehad dat die
voorbereidingstijd te kort zou zijn. “Veel plannen lagen op de plank of waren al
grotendeels uitgewerkt. Het scherm van Tauw bijvoorbeeld was al gewoon in de
handel.” Dat de aannemers teleurgesteld zijn over de uitkomsten en pleiten voor
meer onderzoek, verrast Rijkswaterstaters niet. Maar uit de antwoorden aan de
Tweede Kamer blijkt helder dat het ministerie het genoeg vindt en prima uit de
voeten kan met de uitkomsten. “We hebben het grootste praktijkonderzoek ter
wereld gedaan. Vijf jaar geleden was luchtkwaliteit een groot probleem en in zes
richtingen is serieus naar oplossingen gezocht.” In het kader van het
innovatieprogramma werd naast luchtschermen verder gekeken naar overkappingen,
vegetatie, katalytische lagen, reinigen van de weg en dynamisch
verkeersmanagement. Overkappingen bleken wel te werken, maar zijn heel duur, de
katalytische laag had geen enkel effect en planten droegen nauwelijks iets bij.
Een vlotte doorstroming draagt overigens wel bij aan schonere lucht. Al met al
geen heel spetterende resultaten. “Zo gaat dat met innovaties. Je probeert
honderd dingen en mag van geluk spreken als er een werkt. Hoe frustrerend dat
ook is soms”, ervaart programmamanager Spit van de dienst Scheepvaart en
Vervoer. Lichtpuntje is dat auto’s steeds schoner worden en steeds minder
maatregelen nodig zijn. De zogenoemde bronmaatregelen in de vorm van schone
motoren en minder uitstoot blijken het meest effectief. De prognose is dat
Nederland op de vereiste data aan alle Europese normen voldoet. Spit vindt de 20
miljoen euro die met het innovatieprogramma was gemoeid geen verspild geld.
“Vijf jaar geleden wisten we niet hoe de problematiek rond luchtkwaliteit zich
zou ontwikkelen. Het was een investering in de toekomst.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels