nieuws

Aanvraag nieuwe centrale jaagt discussie kernenergie aan

bouwbreed

Aanvraag nieuwe centrale jaagt discussie kernenergie aan

De roep om nieuwe kerncentrales is actueel door de bouwaanvraag van Delta. Maar ook Urenco en Pallas willen meer kernactiviteiten in Nederland. Het nieuwe kabinet moet knopen doorhakken. Maar ook als Borssele zou sluiten, blijven risico’s bestaan.

Het tij voor kernenergie lijkt te keren ten gunste van nieuwe centrales.
Formeel ligt de discussie stil, maar de demissionair ministers Van der Hoeven
van Economische Zaken en Huizinga van VROM bestookten de Tweede Kamer onlangs
met een dikke stapel rapporten over kernenergie, alvast ter inspiratie. “De
onzekerheid ten aanzien van toekomstige ontwikkelingen op de energiemarkt en
concrete voorbereidingen voor een nieuwe kerncentrale in Nederland vragen om een
politiek besluit over de rol van kernenergie in de toekomst”, motiveren de
ministers in hun brief de noodzaak na te denken over kernenergie. Van het
elektriciteitsgebruik is ruim 9 procent afkomstig van kernenergie, 4 procent uit
Borssele en 5 procent uit import. Van de vier geschetste scenario’s voor de
toekomst gaan er drie uit van nieuwe centrales. Politiek Den Haag is verdeeld,
maar zeker niet meer mordicus tegen. CDA, VVD en PVV zijn voor nieuwe
kerncentrales en zelfs SP en GroenLinks vinden het onderwerp bespreekbaar. Ook
PvdA vond aanvankelijk dat er geen taboe meer op het onderwerp rustte, maar
stemde tijdens het partijcongres vorige maand tegen.

Publieke opinie

In de publieke opinie is eveneens een kentering gaande: Een kwart van de
Nederlanders is faliekant tegen, blijkt uit onderzoek van het Sociaal en
Cultureel Planbureau onder duizend ondervraagden. Bijna 30 procent steunt de
bouw van centrales en nog eens 25 procent ziet de moderne variant – de
zogenoemde generatie III+ – na 2040 wel zitten. Alternatieve bronnen als
zonne-energie en windmolens vallen overigens beter in de smaak. Het nieuwe
kabinet moet besluiten over de bouwvergunning die energiebedrijf Delta uiterlijk
volgend jaar wil indienen. De mer-procedure voor een nieuwe centrale loopt al.
De verwachting is echter dat procedure en bouw zo’n tien jaar in beslag gaan
nemen en een nieuwe centrale op z’n vroegst in 2020 operationeel kan zijn. Met
de slinkende olie- en gasvoorraden en de CO2-uitstoot van kolencentrales, lijkt
de keus voor kernenergie weer voor de hand te liggen. Centrales in Europa hebben
bovendien als voordeel dat afhankelijkheid van onbetrouwbare toeleveranciers
wordt verminderd. De centrales zelf kunnen echter wel mikpunt zijn van
terroristen en zijn lastig te beschermen tegen doelbewuste aanslagen. De keus
voor 200 MW extra kernenergie in 2034 (scenario 3) zou de prijs voor
elektriciteit met 0,8 euro per Mwh laten dalen. Een effect dat bij keus voor
scenario 1 of 2 niet optreedt, constateert het rapport van ECN. De politieke
discussie spitst zich vooral toe op nieuwe kerncentrales als alternatieve
energiebron, maar er speelt meer. Het onderzoek van Andersson Elffers Felix legt
de vinger op de zere plek en waarschuwt dat Nederland altijd risico blijft
lopen: “Zelfs wanneer besloten zou worden tot sluiting van Borssele, blijft
Nederland met Urenco een verrijkingsfabriek houden en dus ook risico’s. In de
discussie rondom kernenergie blijft dat wat onderbelicht.”

Vergunningen

In Nederland lopen momenteel negen vergunningen op het gebied van de
Kernenergiewet, waarvan een voor de gesloten centrale in Dodewaard. Twee
aanvragen betreffen nieuwe centrales en de verrijkingsfabriek in Almelo wil
uitbreiden. Een aantal principiële besluiten zijn daarvoor noodzakelijk.
Uitgangspunt is een energiemix op basis van schoon, betrouwbaar en betaalbaar.
De discussie over medische isothopen lijkt weinig omstreden. De provincies
Noord-Holland en Zeeland bakkeleien over juist het binnenhalen van de nieuwe
reactor. De huidige reactor in Petten ligt stil vanwege grootschalig onderhoud
van de koelwaterleiding, maar de heropening binnen zes maanden staat vast. De
aanbestedingsprocedure voor de bouw van een vervangende onderzoeksreactor is
echter eerder dit jaar afgebroken. De Nucleair Research and consultancy Group
(NRG) zette de opdracht met een waarde van ruim 500 miljoen euro stop door
geruzie over de vestigingsplaats – Petten of Borssele. Gebrek aan financiën zag
het Argentijns/Spaanse consortium Invap-Isolux de opdracht voorlopig aan zijn
neus voorbij gaan. Ook de onderzoeksreactor van de TU Delft en de
verrijkingsfabriek in Almelo leveren nauwelijks beroering. Urenco produceert in
Almelo verrijkt uranium uit natuurlijk uranium. Het internationale consortium
heeft bij het ministerie van VROM een aanvraag ingediend om de
verrijkingscapaciteit te verhogen van 4950 tSw naar 6200 tSw. De bijbehorende
mer-procedure ligt tot 19 mei ter inzage, maar leidt tot weinig opwinding.
Daarnaast ligt in Borssele de Centrale organisatie voor Radioactief Afval
(Covra). Daar wordt al het afval voor honderd jaar bovengronds opgeslagen.
Koningin Beatrix opende het knaloranje pand enkele jaren geleden. Het
Hoogradioactief Afval en Opslag Gebouw wordt elke twintig jaar een tint lichter
overgeschilderd, symbolisch voor de afname van de radioactiviteit van het
goedje. Het afval is en blijft een probleem, schetsten alle rapporten. De
hoogradioactieve splijtstof heeft 100.000 jaar nodig voordat de radiotoxiteit is
gedaald naar het niveau van natuurlijk uranium. Opvallend is dat de ministers
signaleren dat de bouw van bergingen voor kernafval in zout- of kleivoorkomens
in Nederland technisch mogelijk is, “maar maatschappelijk omstreden.” De
Europese Commissie komt eind dit jaar met een voorstel voor ‘eindberging’ van
afval, waarvoor een aantal landen al wel vergaande initiatieven ontplooit.

Tsjernobyl

De ramp van Tsjernobyl in 1986 zette een rem op elk nieuw initiatief voor
kerncentrales. Daardoor kampt Europa nu met een verouderd arsenaal van 143
kerncentrales, waarvan 33 in België. Het rapport van instituut Clingendael zet
haarfijn uiteen hoe de Europese verhoudingen momenteel liggen: Acht van de 27
lidstaten houden voorlopig de deur gesloten voor kernenergie. Een meerderheid
van tien landen, waaronder Frankrijk, Verenigd Koninkrijk en diverse voormalige
Oostblokstaten gaan door met de bestaande centrales. Polen, Italië en de
Baltische staten tonen nieuwe initiatieven. Ook Nederland verging de lust om na
de ramp nieuwe energie te steken in kerncentrales. Op dat moment waren er wel
vergevorderde plannen voor drie nieuwe centrales op de Maasvlakte, Eemshaven en
een tweede in Borssele. Dodewaard sloot in 2002 definitief de deuren en de
centrale van Borssele uit 1973 moet uiterlijk in 2033 dicht zijn. Maar het
aanvankelijke ‘nee, bedankt’ van Nederland is duidelijk aan het schuiven. De
verkiezingen moeten meer duidelijkheid brengen, maar een meerderheid vóór lijkt
zich steeds scherper af te tekenen.

EU-standpunten

Nederlandse vergunningen Kernenergiewet

Bron: Ministerie VROM.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels