nieuws

Duurzaam koelsysteem koud kunstje

bouwbreed

Duurzaam koelsysteem koud kunstje

Een koud kunstje, zo zou je het letterlijk kunnen noemen. Maar de aanleg van de infrastructuur en de installatietechniek voor de winning van koud water uit de zandwinplas bij Steenwijk liep niet helemaal van een leien dakje. Na een forse vertraging wordt deze maand het duurzame koelsysteem voor kantoren, bedrijven en 150 woningen in gebruik genomen.

Het koelsysteem in deze opzet en omvang is uniek in Nederland. Normaliter
wordt relatief warm water uit de aarde omhoog gepompt om via een warmtewisselaar
warmte af te geven aan gebouwen. Het proces op de zandwinningslocatie bij
Steenwijk werkt omgekeerd. De ontwikkelaars en exploitanten van het systeem,
Roelofs Projectontwikkeling en installatiebedrijf Unica, gaan op 35 meter diepte
in de zandwinplas koud water onttrekken om de nieuwe kantoor -en
bedrijfsgebouwen te koelen. Volgens commercieel manager André Roelofs vormt deze
diepe plas een ideale bewaarplaats voor ‘koude energie’ die bovendien een
constante temperatuur heeft van 8 graden. Opwarming van dit water is te
kostbaar. “Bovendien hebben kantoren tegenwoordig veel meer behoefte aan koeling
dan warmte door de relatief hoge interne warmtelast.” De kantoren, de bedrijven
en 160 woningen worden derhalve op een traditionele manier met aardgas verwarmd.
Er zijn echter ontwikkelingen gaande om de warmtelevering te verduurzamen met
een biomassa-installatie en het afvangen van restwarme van een datacentrum dat
op het bedrijvenpark zal verrijzen.

Zandbel

Tijdens de aanleg van het alternatieve koelsysteem moest de aannemer een
groot probleem overwinnen. Zo ging het mis bij het afzinken van de
aanzuigleiding die op 30 meter diepte het water aan de plas onttrekt. Het talud
van het meer zakte deels in, waardoor de leiding onder het zand werd bedolven.
Door lucht in de ‘zandbel’ te blazen, kon de leiding gelukkig weer omhoog worden
getrokken. “Het banket op het talud moest opnieuw worden berekend. Tegen de wand
is een pakket van kalkzandsteen aangebracht. Toen kon de leiding opnieuw worden
afgezonken. Duikers kwamen eraan te pas om onder water de buis met aanzuigkorf
op de juiste plek te leggen. Een lastig karwei, omdat het water door het
verspreide zand flink was vertroebeld. Die stabiliteitsberekeningen en de nieuwe
goedkeuring van de provincie hebben ons een jaar vertraging opgeleverd”,
verzucht Roelofs.

Instelbaar

Het 1350 meter lange leidingwerk is gesplitst in een aanvoer- en een
retourleiding. Immers: het opgewarmde water (tot maximaal 18 graden) gaat vanuit
de gebouwen weer terug in het meer. Dyka leverde de pvc drukbuizen met
aftakkingen van het pompstation naar de gebouwen, evenals de flexibelere
pe-buizen die het water vanaf de bodem van de plas transporteren naar de drie
warmtewisselaars. De warmtewisselaars onttrekken de kou aan het water en
vervoeren deze naar de gebouwen. De platenwisselaars staan in cascade opgesteld
en derhalve apart aangesloten op een pomp. Afhankelijk van de koelbehoefte kan
er gespeeld worden met het activeren van pomp en wisselaar. Dat is volgens de
bedenkers tevens makkelijk bij het onderhoud van de installaties. Een andere
bijzonderheid vormt de kapconstructie van het pompgebouw. Die is gemaakt van
gelaste polyester platen en lijkt op een waterkristal. Team 4 architecten
bedacht het ontwerp. De demontabele kap werd in twee delen gemaakt vanwege de
transportbeperkingen. Roelofs en Unica zullen het koelsysteem dertig jaar
exploiteren. Met dat voor ogen is gekozen voor het beste van het beste qua
materiaal en installaties. “Dat heeft wel tot kostenverhogingen geleid, maar is
te verantwoorden in de exploitatie. Kijk, wij zijn dertig jaar verantwoordelijk
voor de levering van de energie, dus zitten we niet te wachten op onnodig
onderhoud en gekke storingen.”

Projectgegevens

Minder CO2 en energiebesparend

In vergelijking met traditionele koelmachines bespaart dit alternatieve
koelsysteem 700.000 kWh per jaar aan elektriciteit. Dat is vergelijkbaar met
180.000 kuub aardgas en komt neer op een CO2-reductie van maar liefst 88
procent.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels