nieuws

Robot helpt ambachtsman bij zijn restauratiewerk

bouwbreed

Robot helpt ambachtsman bij zijn restauratiewerk

Met een gloednieuwe robot kan Denys snel natuurstenen ornamenten frezen voor een kerk in Brussel. De Belgische aannemer verwacht met de futuristische techniek ook in Nederland het natuursteenambacht ingrijpend te veranderen.

Onze Lieve Vrouw van Laken is één van de belangrijkste kerken van België. De
koninklijke familie ligt er begraven en hij staat op een prominente plek in
Brussel waar dagelijks tienduizenden automobilisten passeren. Wie de
verkeerstunnel aan de voet van de kerk uitrijdt ziet het godshuis majestueus
opdoemen, totdat het vrijwel de gehele voorruit vult. Wie even stil houdt en
iets beter kijkt ziet dat veel natuurstenen ornamenten ontbreken. Waar zwierige
spuwers, bustes of kruisbloemen horen, zitten onafgewerkte rechthoekige blokken
natuursteen. Het zou een kubistisch stijlelement kunnen zijn, ware het niet dat
op veel andere plaatsen wel koppen aanwezig zijn. “Het geld was na ruim veertig
jaar bouwen eenvoudigweg op”, licht Walter Cromheeke van aannemer Denys toe.
“Worden bij de meeste kerken de beelden op de begane grond uitgehouwen en naar
boven getakeld, hier waren de bouwers om onduidelijke redenen van plan het
beeldhouwwerk op de steigers uit te voeren. Dus toen het werk eind 19de eeuw
moest worden gestaakt, bleef een groot deel van de gevel achter in een staat van
ruwbouw.” Na ruim een eeuw is die ruwbouw aan een opknapbeurt toe. Denys sleepte
begin dit jaar de opdracht in de wacht voor de restauratie van het dak van de
crypte en de oost- en westgevels. Twee flinke bestekken waarmee in totaal 5,7
miljoen euro gemoeid is. De opdracht is niet om de ornamenten alsnog aan te
brengen. De hoekige blokken die de architect nooit zo bedoelde, worden inmiddels
beschouwd als karakteristiek element. De bijzondere bouwwijze leidde volgens
Cromheeke wel tot versneld verval. Dekstenen waren bijvoorbeeld nog niet van
voldoende afschot voorzien en evenmin afgedekt met loodslabben. Ook druiplijsten
waren nog niet overal aangebracht. Wind en regen hadden dus 150 jaar lang vrij
spel op de zachte Franse kalksteen.

Pinakel

Onderweg omhoog in de bouwlift wijst het hoofd restauratiedivisie van Denys
op bomen en struiken op steunberen en dakranden. De aannemer heeft driehonderd
werkdagen om het allemaal weer in goede staat te brengen. De honderden
ornamenten die eind 19de eeuw al wel waren voltooid, moeten in oorspronkelijke
staat worden teruggebracht. Twee beeldhouwers in dienst van Denys zijn daarmee
druk in de weer. Op het hoofdkantoor van Denys bij Gent heeft Cromheeke sinds
kort een robot tot zijn beschikking. Die kan in een paar dagen een compleet
pinakel bewerken, iets waar een beeldhouwer al gauw een paar weken over doet.
Mits gevoed door een goede 3D-scan van een origineel werkt de machine compleet
zelfstandig en wisselt tijdig de frezen. De gunning van de restauratie
rechtvaardigde voor Denys de forse investering. In heel Europa is maar een
handvol vergelijkbare robots te vinden. Hoewel sommige beeldhouwers de
introductie van de robot met wantrouwen gadeslaan, zijn ze volgens Cromheeke
voorlopig niet werkeloos. De robot wordt ingezet om de ruwe vormen uit te
houwen, de ambachtslieden nemen de fijnafwerking voor hun rekening.
Monumentendiensten zijn beducht voor te uniform resultaat van de
geïndustrialiseerde methode. Dat strookt niet met het ambachtelijke karakter van
de renovatie van een kerk of kathedraal. “In feite komt de introductie van de
robot de werkomstandigheden van de beeldhouwers alleen maar ten goede”,
benadrukt Cromheeke. “Het grove werk, waarbij de grootste stofproductie
plaatsvindt, wordt immers uitgevoerd door de robot. Zij kunnen zich concentreren
op het interessantste deel.” Op de steigers zijn de beeldhouwers voorlopig zeker
nog druk met hun ambachtelijke werk. Ze boetseerden al een sterk verweerde kop
op een pinakel aan met natuursteenherstelmortel. De natuurstenen gevel heeft
nogal wat van dergelijke koppen waarvan sommige in zo’n slechte staat verkeren,
dat niet meer te herleiden is wie is afgebeeld. Zijn de voorbeelden op, dan
vragen de beeldhouwers soms iemand uit hun omgeving model te staan, of beelden
ze zichzelf af. Cromheeke: “Zo deden de middeleeuwse kathedralenbouwers dat ook.
Als alle heiligen en discipelen een plekje hadden, vereeuwigden de bouwers
zichzelf op een niet al te opvallende plek.” Cromheeke zelf stond model voor een
spuwer op een kerk in Brugge die Denys eerder restaureerde. “Uiteraard na
overleg met de bouwdirectie en het kerkbestuur”, voegt hij snel toe. In de gevel
van de Onze Lieve Vrouw van Laken wordt zijn beeltenis niet opgenomen.

Denys

De Vlaamse aannemer Denys, opgericht in 1923 Denys is in Nederland vooral
actief op het gebied van kabels en leidingen en microtunnelboringen. Denys
boorde onder andere grote leidingentunnels onder de A4 en de Rotte. Volgens
commercieel directeur Martin van der Waal van Denys Engineers & Contractors
BV heeft het bedrijf de ambitie om naast de aanleg van pijpleidingen ook de
utiliteitsbouw- en restauratie-activiteiten uit te breiden naar Nederland. Het
bedrijf heeft alle disciplines in huis. Denys heeft net de aanbesteding gewonnen
voor de restauratie van de kluismuren onder het stadhuis van Utrecht. Behalve
het klassieke restauratiewerk, zal de afdeling Speciale Technieken van Denys ook
de fundering verstevigen door middel van jetgrouting, zodat de historische weg
langs het stadhuis begaanbaar wordt voor zwaardere verkeersklassen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels