nieuws

Mantelbuis zet kleef buitenspel

bouwbreed Premium

De bijzondere kapconstructie over de binnenplaats van het Scheepvaartmuseum staat op eigen benen. Met een spannende vijzeloperatie namen BAM Utiliteitsbouw en funderingsbedrijf P. van ’t Wout de krachten over van de tijdelijke ondersteuning.

De kap van glas en staal waarvan het staal deze zomer werd ingehesen, draagt
zijn krachten nu af via het oude metselwerk in de vier hoeken van de
binnenplaats van het zeventiende-eeuwse monument. Het plaatsen van extra
kolommen op de binnenplaats stond monumentenzorg niet toe. Voor de oude houten
funderingspalen onder die hoeken betekende dat echter een flinke extra
belasting. Voorafgaand aan de verbouwing vond daarom een inspectie plaats door
onder andere duikers. Die leerde dat de oorspronkelijke fundering in redelijke
staat is en nog zeker 25 jaar meegaat. Maar een extra belasting van in totaal
200 ton leek constructeur Jan Kraak van de Rijksgebouwendienst niet verstandig.
Daarom besloot hij extra palen te laten slaan. Niet precies onder de hoeken,
want dan zouden ze de bestaande fundering te veel beïnvloeden, maar een paar
meter verderop. Via 7 meter lange zware balken onder de muren worden de krachten
overgedragen op de nieuwe slanke buispalen met een puntdiameter van 13
centimeter. De lange kespen alleen waren nog niet voldoende om
zettingsverschillen tussen oude en nieuwe fundering te voorkomen. Kraak wilde
kost wat kost voorkomen dat de nieuwe palen door de opbouw van negatieve kleef
na verloop van tijd zwaarder zouden worden belast. Ook de positieve kleef,
direct na het heien, was hij liever kwijt dan rijk. Daarom bedacht hij samen met
Jurgen Hielema, een collega van de Rijksgebouwendienst, dat het handig was om
een buis om de palen te plaatsen. Die breekt de kleef, zodat de feitelijke palen
waar de kap op steunt alleen op de punt worden belast. Zo’n oplossing is voor
zover Kraak weet nog niet eerder toegepast. Er was ook een flinke gedachtesprong
voor nodig. Funderingsbedrijf P. van ’t Wout pulste eerst een mantelbuis tot
vlak boven de eerste zandlaag. Voorzover de grond daarbij niet opzij was geduwd,
werd die uit de buis gezogen, voordat de echte paal erdoorheen werd geslagen tot
in de zandlaag. De mantelbuis blijft niet alleen vrij van de dragende zandlaag,
ook bovenin werd hij vrij gehouden van de constructie. Zodat hij niets anders
doet dan de mantelwrijving opheffen van de funderingspalen en niet stiekem
meedraagt.

Omgegooid

Afgelopen week werd met de laatste vijzeloperaties het krachtenspel in de
fundering omgegooid. Sommige van de oorspronkelijke houten palen bij de hoeken
van de binnenplaats waren door de hulpconstructies tijdelijk buitenspel gezet.
Hielema en Kraak wilden zeker weten dat ze weer gingen meedragen en lieten ze
met vijzels weer op spanning zetten. Daarna konden de spindels worden
losgedraaid van de steigers die de afgelopen maanden de stalen kap droegen. Alle
bewegingen van kap, metselwerk en fundering werden tijdens die operatie in de
gaten gehouden mettotal stations. De steigers blijven voorlopig nog even staan
op de binnenplaats. Ze zijn onder andere nodig voor het plaatsen van de
glasplaten in de kap. De Belgische architect Laurent Ney liet zich voor de kap
inspireren door de lijnen en kompasroos op oude zeekaarten. De overkapte
binnenplaats speelt een centrale rol in de ontsluiting van het voormalige
zeemagazijn van de Admiraliteit waar Michiel de Ruyter ooit kantoor hield.
Volgend jaar moet het museum weer open gaan.

Reageer op dit artikel