nieuws

Betrokken burger versnelt proces

bouwbreed

De resultaten van de ideeën over de halvering van grote infraprojecten onder de noemer Sneller en Beter (S&B) werden onlangs bediscussieerd. De conclusie: S&B is een goed begin, maar van een integrale benadering is nog geen sprake en de samenleving heeft in het proces geen volwaardige plaats gekregen. Dat zijn gemiste kansen, meent Erik van der Kooij. De commissie Elverding kwam twee jaar terug met voorstellen om de doorlooptijd van grote Infra-projecten te halveren van 14 naar 7 jaar. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat (nu Infrastructuur en Milieu) heeft de ideeën over de halvering van grote infraprojecten onder de noemer Sneller en Beter doorvertaald naar de praktijk. De resultaten werden tijdens een groot evenement afgelopen maandag bediscussieerd.

Viertrapsraket

Infrastructuur en Milieu (I&M) heeft van het realisatieproces een
viertrapsraket gemaakt: initiatief, verkenning, planuitwerking, bouw. Het grote
verschil met de traditionele procedure ligt in de verkenningsfase. Overheden en
betrokkenen gaan samen aan tafel zitten om zoveel mogelijk oplossingen te
verzamelen. Vervolgens wordt getrechterd naar een top 3 van kansrijke
alternatieven waaruit de gelukkige winnaar wordt gekozenen. Deze fase mag
maximaal twee jaar duren. Groot winstpunt is dat bezwaarmakers niet langer in
iedere fase van het proces opnieuw met dezelfde bezwaren naar de rechter kunnen
stappen. Het tweede winstpunt lijkt de plek die participatie in het proces heeft
gekregen. In Sneller en Beter is sprake van co-makerschap. Burgers, ondernemers
en belangengroepen kunnen vanaf het eerst stadium met ideeën en oplossingen
komen. Daar gaat het echter naar onze mening mis. Er wordt niet doorgepakt, de
benodigde cultuuromslag wordt niet gemaakt, de luiken blijven dicht. Dat geldt
ook voor de benadering van de bereikbaarheidsvraagstukken. Om te beginnen
vereist het oplossen van bereikbaarheidsvraagstukken een integrale benadering.
We constateren een hardnekkige vorm van verkokering. Projecten dragen niet
zelden de naam van de door de opdrachtgever gewenste oplossing. Het out of the
box-denken wordt op die manier meteen bemoeilijkt. En waarom moet er bij een
bereikbaarheidsprobleem altijd worden gedacht in termen van weginfrastructuur?
Verkokering zien we óók in de budgetten. Het geld komt uit de portemonnee van
het ministerie van I&M, waardoor voor andersoortige oplossingen de route
geblokkeerd lijkt. Voor integrale oplossingen hebben we integrale budgetten
nodig. Wij pleiten voor een integratie van en een wisselwerking tussen
ruimtelijke ordening en infrastructuur. Het nieuwe ministerie zou hier zijn
meerwaarde kunnen bewijzen. Ten aanzien van de participatie neemt de overheid
nog steeds een defensieve houding in. Het mede verantwoordelijk maken van de
samenleving voor de opgave vergroot de kwaliteit van de oplossingen en verkleint
de afstand tussen de burger en de overheid. Toch wordt de verkenningsfase in de
nieuwe tracéprocedure gedomineerd door formele stappen die de maatschappelijke
partners op afstand houden. Ze kunnen niet deelnemen aan de onderzoeksfase,
waarin getrechterd wordt naar drie en vervolgens één oplossing. Dat doet de
overheid in de besloten kring. Zelfs overweegt het ministerie de betrokkenen aan
het begin van het proces een overeenkomst te laten tekenen waarin zij verklaren
niet meer te zullen terugkomen op oplossingen die in de verkenningsfase
afvallen. Wij geloven daar niet in.

Haalbaarheid

Laat de maatschappelijke partners ook deelnemen aan de trechtering en het
onderzoek, ze zijn heel goed in staat de haalbaarheid van de oplossingen te
beoordelen. Onze ervaring is dat het nimby-gehalte (not in my backyard, red.)van
het denken afneemt naarmate de belanghebbenden meer betrokken worden bij het
proces en hun kennisniveau toeneemt. Sneller en Beter is een goed begin, maar in
de uitvoering ontbreekt integraliteit en neemt de rijksoverheid de mondige en
deskundige burger nog steeds niet serieus. De participatie kan en moet beter,
dan wordt het proces beter, en dus vanzelf sneller.

Erik van der Kooij
Procesmanager en adviseur bereikbaarheidsvraagstukken bij APPM
Management Consultants

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels