nieuws

Breek de gesloten bouwcultuur open

bouwbreed

Alhoewel het aantal ongevallen in de branche de laatste decennia gestaag afneemt, is het schadebedrag dat hiermee gemoeid is nog steeds hoog. Cor van den Berg pleit voor een open organisatie- en veiligheidscultuur teneinde het aantal ongevallen nog verder terug te brengen.

‘Ongevallen kosten bouw 80 miljoen’, stond er op 25 september op de voorpagina van deze krant. Het artikel baseerde zich op het jaarrapport ‘De bouwnijverheid: arbeid, gezondheid en veiligheid in 2009’ van Stichting Arbouw. Dit schadebedrag werd veroorzaakt door arbeidsuitval van werknemers nadat hen een ongeval was overkomen. “Van de bouwvakkers die betrokken zijn geweest bij een ongeval, geeft ruim 40 procent aan dat zijn werkgever geen blijvende maatregelen heeft getroffen om nieuwe ongelukken te voorkomen.” Anders gezegd: de meerderheid van alle werkgevers nam dus wel blijvende maatregelen, met een dalend aantal ongevallen gedurende de laatste decennia als resultaat.

Reduceren

Zou die 60 procent werkgevers, die wel blijvende maatregelen namen nadat er binnen hun bedrijf een ongeval gebeurde, nog meer kunnen doen om het aantal ongevallen te reduceren?
Ooit schreef E.J. Smith, kapitein van de Titanic: “Maar in al mijn ervaringen heb ik nooit een noemenswaardig ongeluk meegemaak. Ik heb in al mijn jaren op zee maar één vaartuig in nood gezien. Ik heb nooit een wrak gezien en heb nooit schipbreuk geleden en heb me nooit in een penibele situatie bevonden die rampzalig dreigde af te lopen”. Op 15 april 1912 zonk de Titanic en kwamen 1522 opvarenden om het leven. Kapitein Smith was één van hen.
Als kapitein Smith een bouwwerkgever was geweest, dan hoor ik hem zeggen dat binnen zijn bedrijf al jaren geen ongeval was voorgevallen. Verblind door zijn eigen ervaring, ontkent hij de kans op een ongeval binnen zijn eigen bedrijf. Gaat het in de bouw niet vaak net zo? In zijn dissertatie ‘De gordiaanse knoop van organisatie- en veiligheidscultuur’, constateert Sjirk Meijer dat de bouwnijverheid beschikt over ‘een gesloten mosselcultuur’. Een cultuur waarbij het toedekken van hetgeen verkeerd is gegaan voorop staat. Waarbij het compleet tegennatuurlijk is om naar buiten te treden met eigen fouten, met als doel anderen te laten delen in mogelijke leerervaringen. Binnen het eigen bedrijf lukt het al nauwelijks om dit soort ervaringen als collega’s van verschillende bouwteams met elkaar te delen.

Faalkosten

PricewaterhouseCoopers stelt dat de totale faalkosten in de bouwsector rond de 11 procent bedragen. Verbijsterend als je dit afzet tegen de uiterst geringe winstmarge van 1 à 2 procent waarmee de bouwbranche zich tevreden moet stellen. ‘Pennywise, pound foolish’, zoekt de branche nog te vaak haar heil in het werken met onderaannemers. Het liefst tegen een zo laag mogelijke inkoopprijs kiezen we voor partijen die uiterst gespecialiseerd zijn in slechts één bewerking. Het samenwerken in de keten van onderaannemers en leveranciers stelt daarentegen hoge eisen op het gebied van logistiek en communicatie. Getuige het hoge percentage faalkosten is niet iedereen daar zo goed in. Willen we het percentage faalkosten echt terugdringen, dan zullen we dus vooral moeten investeren in de samenwerking tussen alle partijen die betrokken zijn bij de realisatie van een bouwproject. Alleen met een open organisatie- en veiligheidscultuur zijn wij in staat een beter rendement, maar vooral ook nog lagere ongevalcijfers te behalen.
Wellicht was de Titanic wel nooit gezonken als kapitein Smith indertijd zijn kennis had willen delen en tegelijkertijd meer van de ervaringen van anderen had willen leren. Alleen koersen op eigen ervaring kan soms rampzalige gevolgen hebben.
Veiligheidskundige bij Aboma
Ede

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels