nieuws

‘Veel van Bouwbesluit is niet te lezen of bevat onzinregels’

bouwbreed

‘Veel van Bouwbesluit is niet te lezen of bevat onzinregels’

Dat zelfs het VROM-gebouw niet voldoet aan alle brandveiligheidsregels zegt genoeg, volgens René Hagen, lector Brandpreventie bij het Nederlandse Instituut Fysieke Brandveiligheid. “Er zijn te veel overbodige regels, met het risico dat aannemers ze niet meer serieus nemen.”

De brand die het TU Delft-gebouwDe kans op herhaling acht hij aanwezig in
tientallen vergelijkbare gebouwen waar bekistingen nooit werden weggehaald.

De lobby van het ministerie van Binnenlandse Zaken is als een tweede thuis
voor Hagen. Straks heeft hij een afspraak bij het ministerie van VROM. Eerder
zat hij nog tegenover minister Van der Laan (wonen) en eind vorig jaar reisde
hij met een aantal ambtenaren mee naar New York om te bestuderen welke
hoogbouwregels ze daar hanteren. Hagen adviseerde het ministerie van VROM twee
jaar geleden al het Bouwbesluit aan te passen, naar een besluit dat veel meer
uitgaat van risicoscenario’s. Hoewel de eerste onderzoeken onlangs zijn gestart,
zal het nog jaar duren voor die benadering is overgenomen, verwacht hij. “Het
vereist namelijk een fundamenteel andere manier van denken.” Dat het anders
moet, staat volgens Hagen vast. Disproportioneel noemt het aantal eisen dat nu
aan de brandwerendheid van gebouwen wordt gesteld. “Daar sluipt een risico in:
veel bouwers en gebruikers zien het nut van veel regels niet. Met als gevolg dat
ze denken: dat is te ingewikkeld, laat die regels maar zitten.”

Onzinregels

Hagen spreekt over een Bouwbesluit met meerdere ‘onzinregels’. Als voorbeeld
noemt hij de verplichte aanwezigheid van kleine blusmiddelen in sommige
gebouwfuncties. “De kosten daarvan staan vaak niet in verhouding tot de
effectiviteit. Hoe vaak wordt een blusmiddel nou daadwerkelijk gebruikt?
Zelden.” Sprinklerinstallaties zijn volgens Hagen veel effectiever. “Een
sprinkler werkt automatisch en is meer dan 95 procent trefzeker. Wij zijn
ongeveer het enige land in de wereld die dat niet voorschrijft.” Vreemd vindt
Hagen ook dat principes over brandveiligheid ineens niet meer gelden als het
gaat over sociale woningbouw. “Neem de portiekwoningen. Die nemen een bijzonder
plek in het Bouwbesluit en brengen grote risico’s met zich mee. Mensen komen
daar bij brand vaak moeilijk of niet uit. Maar, we bouwen ze nog steeds.”
Acteert de overheid te passief? Heeft de overheid dan niets geleerd van branden
in Volendam en Schiphol? Hagen laat een stilte vallen en verzucht: “De aandacht
groeit, ook bij het Rijk.” In vogelvlucht neemt de lector de Nederlandse
brandgeschiedenis door. Volgens hem begint die in 1977 toen er 33 mensen om het
leven kwamen bij de brand in Amsterdamse hotel Polen. “De overheid deed toen
niets aan beleid. Ook na de brand in 1992 in een sociaal pension in Den Haag
bleef de rol van de overheid zijn inziens beperkt. De brand in Volendam in 2001
kreeg meer aandacht, maar de Schipholbrand in 2005 opende pas echt de ogen van
het Rijk.” Niet onlogisch, vervolgt Hagen. “Dat was schrikken voor de
rijksoverheid. Omdat ze zowel eigenaar, bouwer, gebruiker en handhaver was. Toen
kwam het besef: de verantwoordelijkheid voor gebouwen moet bij de gebruikers
komen te liggen.” Dat uitgangspunt vindt Hagen goed, al gaat die ook gepaard met
risico’s. “De overheid kan zich namelijk niet permitteren alle problemen over de
schutting te gooien. Anders dan van bijvoorbeeld een automobilist kun je van een
gebouweneigenaar niet verwachten dat hij weet wat zijn verantwoordelijkheden
zijn. Tegen een automobilist kun je makkelijk zeggen dat hij 120 moet rijden.
Als hij vervolgens te snel rijdt, wordt de politie daar niet op aan gesproken.
Bij brandveiligheid is dat niet zo. Altijd zal van de overheid verwacht worden
dat zij over de schouder van de gebruiker meekijkt. De brand van het TU
Delft-gebouw toonde dat ook aan. Iedereen keek direct naar de overheid en niet
naar de gebruiker.” Blijft de vraag of de overheid leert van incidenten. Hagen,
vraagt zich het hardop af. Weer haalt hij het voorbeeld van de brand van het
TU-gebouw in Delft aan. De lector bepleitte een landelijk onderzoek om te kijken
hoe groot de kans op herhaling was. “Tientallen panden in Nederland zijn
namelijk op de dezelfde wijze gebouwd als het TU-Delft gebouw. Ziekenhuizen,
scholen, waarbij de houten bekisting na de bouw is blijven zitten. Dat was
gebruikelijk in de jaren zestig. Een kist vol timmerwerk en schrootjes. Dat het
niet verder is onderzocht, is jammer. Waarom weet ik niet. Ja, misschien wel
omdat we weten dat het nieuwe rekeningen met zich meebrengt als we ontdekken dat
veel gebouwen inderdaad een vergroot risico dragen. Ik vind dat geen excuus. Ik
zou het altijd willen weten. Risico’s moet je kunnen afwegen.”

Rookmelders

Onlangs kwam minister Van der Laan met een brief over de manier waarop de
brandveiligheid woningen kan worden verhoogd. Rookmelders in alle woningen is
het advies. Ondermijnt zo’n maatregel het Bouwbesluit niet? Nee, stelt Hagen.
Sterker nog, hij beschouwt de brief als één van de belangrijkste in de
Nederlandse geschiedenis. “Eén omdat de regering nu voor het eerst iets doet aan
woningbouw in relatie tot brand. Twee, omdat daarin voor het eerst benoemd is
hoeveel mensen er jaarlijks door brand omkomen en wat wij acceptabel vinden.”
Ook in het Bouwbesluit zal dit jaar het één en ander veranderen als het gaat
over brandveiligheid. De bezettingsgraad van een gebouw bijvoorbeeld. “Nu kijkt
men naar het aantal mensen dat er in mág zitten. Straks naar het aantal mensen
dat er daadwerkelijk in zal zitten. Rookcompartimentering zal niet meer
bestaan.” Eindconclusie van de lector. Het gaat beter, maar er is nog een lange
weg te gaan. Naar een Bouwbesluit zonder ‘overdreven regels’, naar regels die
handhaafbaar zijn. Naar gebouwen die alleen voorzieningen hebben die echt nodig
zijn. Hagen gelooft in die revolutie. “Duurder is het niet. Het vraag wel om
extra maatwerk. Om aparte regels voor scholen, voor kantoren. Om het opleiden
van een nieuwe generatie ingenieurs die de nieuwe studierichting fire safety
engineering volgen. Dat het anders moet staat vast. Ongeveer zestig normen van
het Bouwbesluit over brandveiligheid is nu moeilijk leesbaar. Denemarken is het
ook gelukt in 2005. Zij bracht honderd normen tot zestien normen terug.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels