nieuws

Oude en nieuwe ‘historische’ steden

bouwbreed

Historische centra worden overspoeld door toeristen, waarom bouwen we er niet een paar bij?

Ik ben geboren in Zierikzee, een stad vol met monumenten. In mijn jeugd zag
ik steeds meer toeristen, maar toen ik op mijn 18de vertrok, in 1978, viel dat
nog wel mee. Als ik nu zomers in Zierikzee kom, is het meer een toeristische
attractie dan een stad voor de eigen inwoners. Amsterdam is één van de steden in
Nederland die de sterkste aantrekking op toeristen heeft. Maurits de Hoog en
Rick Vermeulen geven in hun recent verschenen boek ‘Nieuwe ritmes van de stad’
een interessante analyse van de sterke veranderingen door het toerisme. Pas in
de tweede helft van de jaren 80 schoot het aantal binnenlandse bezoekers van
Amsterdam sterk omhoog, in de jaren 90 gevolgd door een grote stroom
buitenlandse toeristen. Voorzieningen in Amsterdam worden steeds meer ook op
deze toeristen gericht. De Hoog en Vermeulen vergelijken Amsterdam met
pretparken als Disneyland Parijs en de Efteling. Disneyland trok in 2007 15
miljoen bezoekers, de Efteling 3 miljoen, 8 miljoen Amsterdammers zitten
daartussenin. Als de economische groei weer aantrekt en opkomende economieën als
China steeds meer toeristen leveren, kunnen die aantallen nog sterk vergroten.
Wordt Amsterdam daarmee steeds meer een pretpark of een museum? Hoeveel toerisme
kan een bestaande stad aan voordat het typerende van de levende stad verloren
gaat? Steden waar het nog erger is zoals Venetië pleiten soms al voor een stop
op toeristen. Maar je zou ook een heel andere conclusie kunnen trekken. Als er
behoefte is aan dergelijke museale steden, waarom gaan we die niet opnieuw
bouwen? In het Verre Oosten worden al replica’s gebouwd van Nederlands
historische binnensteden, aan de Turkse kust hotels als een soort replica. Ik
kan me voorstellen dat niet iedereen zit te wachten op een dergelijke
pretpark-achtige vorm. Interessant is wel dat de afgelopen jaren op kleinere
schaal al historische binnensteden als nieuwbouw gerealiseerd worden, zoals
Brandevoort bij Helmond en het centrum van Vleuterweide, Leidsche Rijn, Utrecht.
Nu dit taboe eenmaal doorbroken is, is het misschien tijd om volgende taboes ook
te slechten. Misschien kunnen we de kwaliteiten van onze historische
binnensteden op veel grotere schaal opnieuw bouwen. Blijkbaar is er een vorm van
architectuur en stedelijke kwaliteit die zowel voor toeristen als bewoners
aantrekkelijk is, maar de laatste decennia veel te weinig gebouwd is. Als je dat
opnieuw gaat bouwen levert dat een spreiding op, waardoor zowel de oude als
nieuwe ‘historische’ steden een wat meer evenwichtige verdeling tussen bewoners
en toeristen kunnen krijgen. Economisch gezien leven we opnieuw in een soort
Gouden Eeuw, is het niet tijd om op een daarbij passende manier te gaan bouwen?

Jan den Boer
Stedenbouwkundige en filosoof

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels