nieuws

Ketensamenwerking bittere noodzaak

bouwbreed

Ketensamenwerking bittere noodzaak

De bouwsector is na de bouwfraude doorgeschoten in het opknippen van het bouwproces in afzonderlijke specialisaties. Dat zegt Marc Calon, voorzitter van corporatiekoepel Aedes. “Nederlanders zijn prijskopers, dat zit in onze genen.”

De hoeveelheid poen die in de bouw verloren gaat onder de noemer faalkosten
is niet acceptabel, meent Marc Calon. Het bouwproces kenmerkt zich door stress
en elkaar gek maken. “Dom”, meent de corporatievoorzitter. De voor Nederland
kenmerkende laagsteprijscultuur zit volgens Calon de bouwkolom in de weg. “Onze
aanbestedingscultuur is gericht op prijzen. Dat zit in onze genen. Nederlanders
zijn prijskopers. Ik vergelijk het wel eens met de voedingssector – ik ben ook
boer. Er is bijna geen land dat zo weinig betaalt voor z’n voedsel. In Duitsland
hebben mensen meer geld over voor hun voedsel, het mag wat kosten.” In de bouw
is de prijs meestal ook leidend. “De processen zijn in hele kleine stukjes
opgeknipt. Ieder heeft zijn specialiteiten. En er wordt vreselijk op prijs
geconcurreerd. Door de bouwfraude zijn we te ver doorgeschoten naar de andere
kant. Op korte termijn lijkt een lage prijs goed, maar ik heb hele grote
twijfels of dat op lange termijn ook het beste is. Je hebt veel kans op fouten.
Het kan best zijn dat goedkoop duurkoop is.”

Co-makers

Corporaties zijn volgens Calon als langetermijndenkers uitermate geschikt
voor ketensamenwerking, iets wat volgens Calon nog niet heel breed leeft in de
corporatiewereld. Een voorhoede aan woningcorporaties experimenteert met vaste
bouwpartners, vaak liefkozend co-makers genoemd. Planningen, prijzen en
rendement worden openlijk besproken. Het levert de zo lang verlangde grip op op
het bouwproces, de kosten en op de kwaliteit van het product. “Vertrouwen in de
bouwkolom is onontbeerlijk”, vindt Calon. Oplossen met dikke contracten doe je
dat niet. “Wantrouwen kun je niet oplossen met dikke contracten. Er is altijd
wel iets dat je niet kunt voorzien.” Maar als corporatie blind de vaste
bouwpartners vertrouwen hoeft ook weer niet. “Je moet wel scherp naar elkaar
zijn.” Hoe? ” Bouw prikkels in het systeem zodat je efficiënt blijft.” Volgens
de corporatievoorman doet wooncorporatie Woonwaard uit Alkmaar dat bijvoorbeeld
prima. De corporatie werkt met reële prijzen en 20 procent van de opdrachten
staat open voor bouwbedrijven van buiten. Een blauwdruk voor ketensamenwerking
heeft hij nog niet. “Dat is een zoektocht. Het is kletspraat om te stellen dat
je zoiets even makkelijk op kunt pakken.” Maar het stadium is wat hem betreft
gepasseerd dat hij corporaties moet wijzen op de toegevoegde waarde. “Het is
gewoon bewezen dat het kosten bespaart, dat zijn keiharde feiten.” Dat zit ook
in de techniek, merkt hij op. “Fysieke ketenintegratie”, noemt Calon het. De
prefab-fabrieken, het just-in-time leveren. Daarmee is ook winst te halen. Dat
corporaties blijven betalen voor faalkosten, kan niet meer. “We hebben als
corporaties onze maatschappelijke plicht zo weinig mogelijk geld uit te geven.
Bovendien is het noodweer in de bouw en bij de corporaties. De kassen zijn haast
opgedroogd. Ketensamenwerking is bittere noodzaak.” Woningcorporatie Woonwaard
organiseert morgen samen met Bouwend Nederland en Aedes een congres over
ketensamenwerking. www.bouwketens.nl

Henk Klein Poelhuis: ‘Wees open en eerlijk’

Aan de traditionele fragmentatie in de bouw moet een einde komen, zegt Henk
Klein Poelhuis, voorzitter van de Aannemersfederatie Nederland (AFNL). Dat
verbeteren gaat volgens hem niet van de ene op de andere dag, het zal langzaam
groeien. “Bouwers blinken niet uit in openheid en eerlijkheid. Een
mentaliteitsverandering is nodig.” In de praktijk: “Wees duidelijk over
afspraken en kom die na. Wees open over prijsopbouw en hoe je gaat samenwerken.
Durf elkaar binnen een project ook de waarheid te vertellen. Als een elektricien
een elektriciteitsdoos scheef monteert, zeg daar als stukadoor dan wat van,
begin alleen als de doos recht zit. Het gaat niet alleen om je eigen werk, maar
ook om het uiteindelijke resultaat.” Opdrachtgevers hebben volgens Klein
Poelhuis ook een rol. “Bij het verkrijgen van opdrachten zijn nog steeds het
uitsluiten van risico en de laagste prijs doorslaggevend. Ik hoop dat dat
inzicht veranderd.”

Elco Brinkman: ‘Geen hit and run’

De hele bouwsector is volgens Bouwend Nederland-voorzitter Elco Brinkman op
zoek naar nieuwe samenwerkingsvormen waarmee vruchten kunnen worden geplukt. Dat
bouwers niet open en eerlijk genoeg zijn, zoals AFNL-voorzitter Henk Klein
Poelhuis zegt, bestrijdt Brinkman. Het is eerder een kwestie van angst, meent
hij. “Bouwbedrijven hollen van oudsher van project naar project. Voortdurend op
zoek naar bestaanszekerheid. Als je dan een kunstje hebt uitgevonden, ga je dat
niet zomaar weggeven. Misschien dat je het weer nodig hebt in een moeilijke
periode.” Ketensamenwerking met corporaties kan volgens Brinkman die angst
indammen. Het levert zekerheid op lange termijn, niet alleen voor het
bouwbedrijf, ook voor de corporatie. “Dus niet meer zoals vroeger hit and run en
kijken of je onder de streep quitte speelt, of misschien nog wat overhoudt.”
Liever wat continuïteit inbouwen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels