nieuws

‘Laaggeletterdheid blijft te vaak gemaskeerd’

bouwbreed

‘Laaggeletterdheid blijft te vaak gemaskeerd’

Zeker één op de vijftien werknemers in Nederland heeft moeite met lezen en schrijven. De bouw is hierop geen uitzondering. Het probleem is natuurlijk niet nieuw, maar leefde tot voor kort niet erg bij werkgevers. Langzamerhand beginnen steeds meer bouwbedrijven werk te maken van het opsporen van laaggeletterde werknemers en het aanbieden van taalcursussen.

Hans Botermans (54), uitvoerder bij Heijmans, weet uit eigen ervaring dat
werknemers dat vaak goed weten te maskeren. “Het staat niet op hun voorhoofd
geschreven. Als je eens een urenbriefje ziet van een timmerman, zie je soms dat
die er moeite mee heeft, maar er zijn er veel die het verbloemen.” Door goed te
luisteren en te kijken naar collega’s komen sommigen ook een heel eind. “Het
zijn vaak mensen die heel goed hun handen kunnen gebruiken. Die leren het van
collega’s.” Tot een paar jaar geleden was Botermans zelf laaggeletterd. Als kind
was hij ziekelijk. Zijn gezondheid stond voorop en daardoor liep hij op school
achterstanden op. Na het afronden van de lts startte hij als timmerman. Dat ging
prima. “Maar mijn Nederlandse taal is altijd slecht geweest”, zegt Botermans.
Ondanks die handicap wist hij op te klimmen dankzij de hulp van collega’s en
leidinggevenden. Hij heeft er op zijn werk dan ook nooit een geheim van gemaakt
dat lezen en schrijven voor hem problemen opleverden. Om door te kunnen groeien
nam Botermans zo’n vijf jaar geleden de stap om aan het ROC Leiden een
taalcursus te volgen. “Op een gegeven moment moet je wel. Ik moest met de
computer gaan werken. Ook vanuit het werk hebben ze erop aangedrongen.” Hij zat
een paar jaar in de schoolbanken om zijn Nederlands bij te spijkeren. Dat heeft
het werk wel makkelijker gemaakt. “Ik zit nu twee jaar op kantoor. Ik begeleid
werken en moet veel mailen. Af en toe heb ik er nog wel moeite mee, maar ik kan
nu wel een mailtje de deur uit doen. Dat is wel fijn.” Tegenwoordig is Botermans
taalambassadeur voor het ROC. “Ik probeer nu anderen over de streep te trekken.”
Aan zijn eigen taalvaardigheid valt natuurlijk best nog wat te verbeteren, vindt
Botermans zelf, maar na drie jaar lessen te hebben gevolgd op het ROC is het
mooi geweest. “Er zijn meer dingen in het leven. Ik red me nu wel even.” Bij
Dura Vermeer Bouw Rotterdam is het besef langzaam gegroeid dat problemen met
lezen en schrijven grote gevolgen kunnen hebben.

Instructies

Onderzoek van ongevallen liet geregeld zien dat de oorzaak waarschijnlijk lag
in het niet goed begrijpen van instructies. Toen eind vorig jaar de omscholing
van een werknemer met fysieke beperkingen stukliep op taalproblemen, besloot
Dura Vermeer tot een bedrijfsbrede aanpak door zich aan te sluiten bij het
Rotterdamse Bondgenootschap tegen Laaggeletterdheid. “We richten ons op de
bouwplaatsmedewerkers”, zegt Cees Haast, personeelscoördinator bouw bij de
Rotterdamse en Leidschendamse vestiging van Dura Vermeer Bouw. Aanvankelijk
wilde het bedrijf laaggeletterde medewerkers in de regio Rotterdam opsporen met
een taalscan, maar dat was volgens Haast geen werkbaar hulpmiddel. “Uiteindelijk
hebben we alle bouwplaatsen bezocht voor ‘taalboxmeetings’.” Tijdens die
bijeenkomsten kregen in totaal 170 bouwplaatsmedewerkers van Dura Vermeer en de
onderaannemers en bouwpartners waarmee het bedrijf samenwerkt, voorlichting over
laaggeletterdheid en een uitnodiging om zich aan te melden als ze hun
taalvaardigheid wilden verbeteren. Haast realiseert zich dat het bedrijf met
deze methode niet alle potentiële kandidaten bereikt. “Helaas niet.” Toch is hij
erg tevreden over de veertien aanmeldingen in de regio Rotterdam: zeven van Dura
Vermeer en zeven van de onderaannemers en partners. Een traject in de regio
Leidschendam staat ook al in de steigers, maar Haast is nog in overleg met de
onderaannemers van Dura Vermeer om te kijken of ze mee willen doen. Twee van de
Rotterdamse cursisten zijn bouwvakhelper Hakki Salman (51), geboren in Turkije,
en betonwerker Andelino Andrade da Cruz (51), geboren op de Kaapverdische
eilanden. Beiden werken al tien jaar bij Dura Vermeer en zijn in hun
geboorteland maar een paar jaar naar school geweest. Ze zijn net begonnen met
een praktijkgerichte cursus lezen en schrijven bij
TopTaal,
waarbij gebruik wordt gemaakt van papieren die op het werk nodig zijn.

Collega’s

Hoe gemotiveerd de twee cursisten ook zijn, in hun werk hebben ze weinig last
gehad van hun problemen met lezen en schrijven. Op het werk hebben ze steun aan
hun collega’s, thuis krijgt Salman hulp van zijn dochter en Andrade da Cruz van
zijn vrouw, bijvoorbeeld bij het invullen van papieren. “Dit zijn zeer
gewaardeerde medewerkers. Bij instructie hebben uitvoerders er veel energie voor
over”, legt Haast uit. Beide werknemers zijn er zo zelfs in geslaagd om
cursussen te volgen zonder te kunnen lezen en schrijven. Hoe dat kan? Salman:
“Door goed te luisteren.” Bij leidinggevenden was het niet altijd bekend dat de
twee niet konden lezen en schrijven. Salman en Andrade da Cruz verwachten dat ze
flink wat lessen nodig zullen hebben. “Oude mannen leren wel, maar heel
langzaam”, zegt Andrade da Cruz lachend. Hij maakt zich zorgen of hij wel
voldoende lessen krijgt aangeboden om goed Nederlands te leren. “Als het niet
genoeg is, ga ik zelf op zoek.” Haast verzekert hem dat Dura Vermeer niet van
plan is voortijdig te stoppen. De nu geplande training wordt vergoed via het
Scholingsfonds, maar blijkt die niet toereikend dan betaalt Dura Vermeer de
vervolglessen zelf.

Meer
weten over Beter Nederlands in de bouw? Klik hier voor de website van Top
Taal.

Reageer op dit artikel