nieuws

Architectuur met filosofie

bouwbreed Premium

Architectuur met filosofie

In de moderne nieuwbouwwijk van Kopenhagen, Ørestad, staat een van de meest innovatieve scholen van het land.

Aan de buitenkant lijkt de school nieuwbouw als alle andere. Een vierkant
gebouw met veel glas tussen slaperige kantoren en met een verhoogde metrolijn
voor zijn voeten. Maar binnen wacht de verrassing. Het is pauze in het Ørestad
college. Leerlingen zwermen uit voor het gebouw, een lange rij vormt zich in de
kantine. Broodtrommels en snickers. Twee scholieren lopen gierend van het lachen
de trap op. De een heeft zijn vriend in een dolle agentengreep op zijn
schouders. Hij kan ternauwernood blijven staan. Over de balustrade roepen
meisjes naar een vriendin die een etage lager staat. Zo moet de Deense architect
Kim Herforth Nielsen van ontwerpbureau 3XNielsen (3XN) de opgang voor ogen
hebben gehad toen hij de brede houten trap midden in het schoolgebouw ontwierp:
Behalve de verbindende lijn tussen de vier etages is de trap ook het vliedend
middelpunt van sociale interactie en het centrale element in de school. Vanaf de
entree cirkelt het bouwwerk in 360 graden naar het dakterras. “Het is een
uitgangspunt van onze filosofie. Door trappen komen mensen in beweging, ze komen
elkaar tegen. Het is makkelijker om met elkaar te praten als je in beweging
bent.” Dus 3XN maakt liever een trap in plaats van een lift. “Daar slaat een
gesprek dood”, legt Herforth Nielsen uit. “Het is ook gezonder, dus iedereen
gaat hier met de trap. Alleen leerlingen met een handicap krijgen een pasje voor
de lift.” Het gebouw is hoog, wit en licht. Wat opvalt is dat het aantal
klaslokalen op één hand te tellen is. De school is opgebouwd uit vier
boemerangvormige etages die ten opzichte van elkaar een kwartslag gedraaid zijn.
Het zorgt voor lange zichtlijnen.

Studieplekken

Elke etage heeft open, half of geheel afgeschermde studieplekken van
verschillende grootte, vaak afgescheiden door verplaatsbaar meubilair. Hier
hebben de leerlingen meestal les, individueel of in groepjes. De lesstof is
mediageoriënteerd, veel lessen zijn ook virtueel te volgen. Het gebouw is
expliciet ontworpen om de nieuwe Deense onderwijsfilosofie vorm te geven. De
nadruk wordt gelegd op interactief en zelf-gestuurd leren, zodat de studenten
straks beter voorbereid zijn op een vervolgopleiding aan de universiteit. Het
gebouw wil aansluiten bij de informele manier waarop tieners tegenwoordig leren.
Onderuitgezakt in een zitzak gelijktijdig studeren, chatten, loungen en
internetten. “Creativiteit, innovatie, communicatie en media staan centraal bij
deze school. Het gebouw en de lesmethode stimuleren dat”, verklaart de
architect. Daarom zijn ook bovenop drie cirkelvormige klaslokalen loungeplekken
gecreëerd. Leerlingen hangen daar in zitzakken en doen hun huiswerk op hun
Macbook. Apple drukt een duidelijke stempel op de school. Iedere leerling krijgt
bij aanvang gratis zo’n laptop en alle vaste werkstations zijn van hetzelfde
merk. Gevolg van een samenwerkingsverband met het computerbedrijf van de appel
‘met een bite’.

Aanmerkingen

De school is populair. Elk jaar zijn er ruim 500 aanmeldingen voor iets meer
dan 350 plekken. Hoewel de school ontworpen is voor 715 leerlingenvan 16 tot 19
jaar, lopen er inmiddels 1100 studenten rond. Het past prima, zegt Herforth
Nielsen. Maar zowel studenten als docenten moeten nog wel wennen aan het gebouw.
Hoewel beide partijen zich prettig lijken te voelen in de school, is er door de
gebruikers, de docenten en de leerlingen, op de praktische kant wel het een en
ander aan te merken. Docenten zijn niet altijd even blij met het ontbreken van
een lerarenkamer waar ze zich terug kunnen trekken. Ook moeten de lessen
toevallig goed aansluiten bij het soort ruimte waar ze ingeroosterd zijn. Niet
elke plek is geschikt om verhitte discussies te voeren. Het is een constant
gevecht om het lawaai onder controle te houden. Onbedoelde herrie kan makkelijk
de lessen in de grote ruimte verstoren. Iemand die de trap afstormt, een gesprek
in de kantine. Voor zowel het gebouw als de lesmethode is zelfdiscipline van de
leerlingen vereist. Daar staat tegenover dat leraren inspiratie kunnen opdoen
doordat ze elkaar aan het werk kunnen zien. Voor de leerlingen is het gebouw
soms chaotisch. Er zijn weinig plekken om je terug te trekken, alles loopt door
elkaar heen. Het gebrek aan hiërarchie zorg voor een gemeenschappelijk gevoel
waarin iedereen zich thuis kan voelen. En dat lijkt een typisch Deens
ontwerpprincipe. ■

De filosofie van 3XN is dat architectuur gedrag kan vormgeven. Lichtend
voorbeeld is naar eigen zeggen het Ørestad College in Kopenhagen. In dit
innovatieve schoolconcept beïnvloedt het gebouw het leerproces en andersom.

Reageer op dit artikel