nieuws

‘Duurzaam moet nog meer tussen de oren’

bouwbreed Premium

‘Duurzaam moet nog meer tussen de oren’

Voorzitter van het Platform Energietransitie Gebouwde Omgeving (PeGO) Jan Terlouw treedt vandaag op als discussieleider tijdens het congres ‘Energieneutraal (ver)bouwen’ in de Amsterdamse Rai. Hij zal proberen een antwoord te krijgen op de vraag waarom duurzaam bouwen in Nederland nog steeds niet van de grond komt.

Maar voor hij dinsdagmiddag in Amsterdam bouwers en toeleveranciers zal
proberen te prikkelen om meer initiatief te tonen en werk te maken van het
zuiniger maken van gebouwen, geeft de D66-prominent zelf antwoord op de vraag
waarom we in Nederland achterlopen op het gebied van duurzaam bouwen. “Ik denk
dat een deel van het antwoord gelegen is in het feit dat we een handelsland
zijn. We zitten overal en drijven overal handel mee, maar van oudsher lopen we
niet bepaald voorop als het gaat om innovatieve industriële technieken. De
Scandinavische landen en zelfs Oostenrijk zijn veel verder dan wij. Maar
misschien komt dat wel omdat het daar toch ietsje kouder is en men daar vanwege
de stijgende energieprijzen eerder is gaan zoeken naar oplossingen.”

Building Holland

Terlouw is blij dat hij de mogelijkheid krijgt een zaal vol bouwers en
toeleveranciers op een evenement als Building Holland toe te spreken en te
verleiden tot discussie. Want het is nodig dat de sector gaat meedenken over hoe
de overheidsdoelstellingen op het gebied van verduurzaming gehaald gaan worden.
Hard nodig. “De doelstellingen die zijn vastgelegd in het overheidsprogramma
Schoon en Zuinig (30 procent minder uitstoot van broeikasgassen in 2020, het
tempo van energiebesparing verdubbelen en het aandeel duurzame energie verhogen
van 2 naar 20 procent in 2020; AL) gaan we in het huidige tempo namelijk nooit
halen. Echt niet. Bovendien verstoken we op dit moment 40 procent van onze
energie. Dat getal moet drastisch omlaag. En dan is er nog de verplichting
vanuit Brussel dat elk nieuw gebouw in 2020 energieneutraal moet zijn. In
Nederland zijn we nog lang niet zover. En we hebben nog maar 10 jaar.”

Verplichten

Om de ambities van het Rijk wel te halen – en laat er geen misverstand over
bestaan, Terlouw staat daar vierkant achter, want zonder ingrijpen gaat het echt
mis, de klimaatsceptici ten spijt – zou Terlouw graag zien dat de overheid
verduurzaming gaat verplichten. “Verplichten ja. Want zonder verplichtend
karakter gebeurt er gewoon niets. Ik mag dan een liberaal in hart en nieren
zijn, ik ben ook voor een sterke overheid. En de overheid moet randvoorwaarden
scheppen. Voor burgers en bedrijven. Voorwaarden waar iedereen zich aan moet
houden. Daar is een overheid voor. Overigens vind ik dat niet alleen. De PeGO is
het daar in zijn geheel mee eens. En ons platform bestaat uit een
verscheidenheid aan leden. Van Bouwend Nederland, de Vereniging Eigen Huis, de
VNG, ECN tot de Woonbond. Tijdens ons laatste congres dat drie weken geleden
plaatsvond waren we behoorlijk eensgezind over de stelling dat huiseigenaren
binnen afzienbare tijd een flinke energielabelsprong moeten maken. In 2030
hebben wat mij betreft alle woningen minimaal energie label B. Overigens zou je
het financiële leed wat kunnen verzachten door de overdrachtsbelasting te
verlagen of af te schaffen voor zuinige huizen.” Terlouw denkt bij verplichten
overigens niet alleen aan huiseigenaren die hun huis energiezuiniger moeten
maken. Ook het bedrijfsleven ontkomt in zijn ogen niet aan verplichte
duurzaamheidsmaatregelen. “Je kunt als overheid wat mij betreft best aan
energiebedrijven opleggen dat ze elk jaar verplicht 5 procent investeren in
duurzame energie. Er is namelijk duurzame energie in overvloed. Maar het is nog
duur. Zolang de overheid garantstaat voor een gelijk speelveld, dus alle regels
gelden voor iedereen, kun je dat opleggen. Het moet zelfs als we de
doelstellingen willen halen.” Ook toeleveranciers in de bouw ontkomen als het
aan Terlouw ligt niet aan de verplichting duurzame producten te maken. “Voor elk
product in Nederland zijn regels. Zelfs voor het fabriceren van een
veiligheidsspeld. Elke markt kent bepaalde randvoorwaarden. Dus de regel ‘alles
moet duurzaam’ is dan toch niet zo’n rare?”

Ondergesneeuwd

Uit de bevlogenheid van Terlouw blijkt zijn zorg om het klimaat en de invloed
van menselijk handelen op het veranderen van dat klimaat. Maar hij geeft toe dat
het moeilijk is de markt in beweging te krijgen. Er is nog veel werk te doen om
duurzaamheid daadwerkelijk tussen de oren van de bouwers te krijgen. “Binnen het
platform zijn we het over het algemeen goed eens. Maar de trage massa
meekrijgen, dat is het moeilijkste. Alhoewel, met hele simpele maatregelen
kunnen we in de gebouwde omgeving al 30 procent energiebesparen. Dat zijn
bovendien maatregelen die iedere aannemer makkelijk kan. Denk aan dubbel glas,
isolatie. Maar hoe kom je verder dan die 30 procent? Dat is een veel
belangrijker opgave en dus ook vele malen moeilijker.” Maar ook over de overheid
zelf maakt de ervaren politicus zich zorgen. Want de ambities mogen er dan zijn,
om ze te halen is meer nodig. En in het huidig tijdsgewricht is klimaat en
milieu niet meer het belangrijkste. “In de huidige campagne voor de Tweede
Kamerverkiezingen is het nauwelijks nog een thema. Het wordt volledig
ondergesneeuwd door het bezuinigingsgeweld. Al zijn er ook positieve signalen.
Zo zijn er partijovervleugelende initiatieven energiebesparing hoger op de
agenda te krijgen. Daar doet zelfs de VVD aan mee.”

Gelatenheid

Al bespeurt Terlouw ook een soort van gelatenheid, een moeheid als het over
duurzaamheid en klimaatverandering gaat. “Je ziet het aan de harde aanvallen
richting het IPCC, de organisatie die het klimaatrapport schreef. Maar de
hoofdconclusie, dat de opwarming van de aarde voor 90 procent wordt veroorzaakt,
staat nog steeds als een huis. Maar een partij als de PVV ontkent doodleuk dat
er een probleem is. Dat is zorgelijk. En de uitkomst van de verkiezingen gaat
dus zeker het ambitieniveau van verduurzaming bepalen.” Om dan opeens door te
filosoferen. “Het echte probleem is denk ik dat de mens er voor het hier en nu
is. Dat zit in onze genen, in de evolutie. Je zorgt voor de soort in het hier en
nu. Onze hersenen weten wel dat we ook naar de lange termijn moeten kijken maar
de emotie niet. We zijn hedonistisch, alleen met onszelf bezig. Willen alles en
wel nu. Dat is funest voor onze langetermijndoelstellingen. Die sneeuwen onder
aan hypes. Er wordt op alles zo emotioneel gereageerd, als mensheid zijn we
weinig rationeel, doen alles op gevoel. Slapen ergens hooguit een nachtje over.
Eén nachtje? Is dat niet wat kort voor de enorme problemen waar we voor staan?”

Curriculum vitae

Jan Terlouw schreef verschillende kinderboeken, waaronder Pjotr,
Oorlogswinter en Oosterschelde, windkracht 10.

Reageer op dit artikel