nieuws

Juridisch: Jury speelt rol bij ontwerpopdrachten

bouwbreed Premium

De aanbesteding van ontwerpopdrachten was tot voor kort iets waarover niet werd geprocedeerd.

Die praktijk is veranderd en ook over ontwerpopdrachten heeft de rechter zich
met regelmaat te buigen. Een weerkerend thema vormt de rol van de jury.
Afgelopen week sprak de Rotterdamse rechter (LJN: BL4031) zich uit over het
ontwerp vaneen stadskantoor. In die zaak werd o.a. gesteld dat de gunning ‘niet
objectief en transparant [is] verricht in overeenstemming met de
gunningsleidraad.’ Concreet werd gesteld dat de gemeente niet heeft aangegeven
waarom een weging van de verschillende gunningscriteria niet mogelijk was. In
het uitgebreid gemotiveerde vonnis wordt dit niet overgenomen. Artikel 54 van
het Bao vermeldt dat de aanbestedende dienst het relatieve gewicht van de
gunningscriteria moet specificeren. Dat kan bijvoorbeeld door middel van een
marge. Als dat om aantoonbare redenen niet mogelijk is, kan worden volstaan met
vermelding van de gunningscriteria in afnemende volgorde van belangrijkheid. De
aanbestedende dienst hoeft niet aan te geven waarom zij voor deze manier kiest.
Architecten, zeker van het onderhavige kaliber, aldus wordt letterlijk
overwogen, mogen bekend geacht worden met de omstandigheid dat ten aanzien van
hun product ‘excellente architectuur’ (een intellectuele, creatieve prestatie)
een bepaalde, vrij grote, mate van beoordelingsvrijheid moet bestaan, nu het
hier een subjectief criterium betreft dat niet goed beoordeeld kan worden aan de
hand van vooraf vastgestelde exacte wegingsfactoren. Gelet op de aard van de
aanbesteding heeft de gemeente er dan ook voor gekozen de (sub)gunningscriteria
in afnemende volgorde van belang op te nemen in de gunningsleidraad. Naar
voorshands oordeel was het overbodig om dit ook expliciet aan te geven. En
verder hebben de eisende partijen ook geen vragen gesteld hierover, dus het zal
ze wel duidelijk zijn geweest. Bij ontwerpopdrachten zit vaak een element van
subjectiviteit. Hoe moet men daar mee omgaan? Een manier om te borgen dat het
keuzeproces ondanks het subjectieve element door de beugel kan, is het vooraf
duidelijk mogen maken wat van belang wordt geacht en het werken met een jury,
waarin onafhankelijke personen zitting hebben. Uit de uitspraak van de Haagse
rechter van 29 mei 2009, KG ZA 09-336, LJN: BI8767, volgt dat een beoordeling
van het gunningscriterium kwaliteit door negen personen, die ieder voor zich en
onafhankelijk van elkaar elke aanbieding hebben beoordeeld, waardoor een
(eventueel sturende) invloed van de individuele beoordelaar voldoende ingeperkt,
een acceptabele manier van doen is. Diezelfde rechtbank vond, 22 juli 2004, KG
04/676, LJN AQ5461, vond daarentegen wel onacceptabel dat in een bepaalde
procedure de beoordelingsmethode niet was gepubliceerd, terwijl het om een
ongebruikelijke methode waar inschijvers niet op hoeven te rekenen ging. Toen
ook nog bleek tijdens de zitting dat de vaststelling van de grens van 25 procent
gevoelsmatig was geschied, concludeerde de rechter, nu de negatieve beoordeling
op basis van een niet gepubliceerd, subjectief criterium is uitgevoerd, deze
ontoelaatbaar is. Kortom: beoordelen van subjectieve elementen is een lastige
zaak. Het gaat zeer zeker niet altijd fout, sterker, het zal in het algemeen
goed gaan, maar voorzichtigheid en kennis van de jurisprudentie is van groot
belang. Het is duidelijk dat het onlangs gelanceerde kompas light van
Architectuur Lokaal hier grote diensten kan bewijzen. En de accountants? Dit
brengt mij naar een ander punt. Steeds vaker hoort men dat overheidsaccountants
goedkeuringsverklaringen niet afgeven en soms zelfs jaarrekeningen niet
goedkeuren in verband met fouten begaan in aanbestedingsprocedures. Dat gebeurt
soms terecht en soms niet. Daarom verzorgt het Instituut voor Bouwrecht voor
deze speciale groep een cursus aanbestedingsrecht op 15 juni.

Voor meer informatie raadpleeg www.ibr.nl

Prof. dr. mr. M.A.B. Chao-Duivis
Directeur Instituut voor Bouwrecht en hoogleraar bouwrecht TU Delft

Reageer op dit artikel