nieuws

‘Er vallen elke dag kwartjes’

bouwbreed Premium

Plaats van handeling is een voormalige school op een oud kloosterterrein in de bossen bij Veldhoven.

Hier houdt Arpa kantoor, het organisatieadviesbureau van Arend van Randen dat
het Lean-principe vertaalde naar de Nederlandse bouwpraktijk. Naast Van Randen
zijn er vier bouwdirecteuren aangeschoven. Stuk voor stuk hebben ze de
Lean-praktijk ingevoerd in hun bedrijfsprocessen. En met succes, zo doen hun
enthousiaste verhalen geloven. “Lean is energie. Kracht. Het geloof dat er een
oplossing is voor de uitzichtloze situatie waar de bouw nu in zit.” Aan het
woord is Michiel Stevens, directeur van het Bredase Winters Bouw en
Ontwikkeling. Hij blijkt een moeilijk te onderbreken spraakwaterval en een vurig
pleitbezorger van het Lean-principe, de manier van werken waarmee vooral de
Japanse autobouwer Toyota successen behaalde en die inmiddels in zo ongeveer de
hele autoindustrie gemeengoed is.

Lean-virus

Sinds een jaar of zes breidt de filosofie zich langzaam maar zeker uit in de
Nederlandse bouw. Niet in de laatste plaats vanwege het enthousiasme waarmee
Lean-volgelingen als Stevens hun nieuwe evangelie verkondigen. Of zoals Dura
Vermeer-directeur Rob Steijn het verwoordt: “Je moet je omgeving echt besmetten
met het Lean-virus. Dan werkt het ook voor jou.” Stevens was naar eigen zeggen
al langer zoekende naar een manier “waarop alle losse gedachten die ik in de
afgelopen jaren over bouwprocessen had bij elkaar kwamen. Want in de bouw worden
processen nog te vaak opgeknipt en gefrustreerd. Ik was ervan overtuigd dat
geïntegreerd werken zou helpen.” Stevens liep Van Randen ongeveer een jaar
geleden tegen het lijf. Deed vervolgens een Lean-cursus bij Arpa en haalde in
dezelfde periode een opdracht binnen voor de bouw van drie nieuwe bankwinkels
voor de Rabobank in Maastricht. Toen de Rabobank hem vroeg of hij die winkels
niet voor een lagere prijs kon maken, deed Stevens de bank een tegenvoorstel.
“Normaal zou ik voor drie winkels drie bouwteams moeten formeren die per winkel
twaalf weken aan het werk zijn. Met de Lean-principes nog vers in mijn geheugen
stelde ik voor om de bouwtijd met de helft in te korten. Dus zes weken per
winkel. Dat garandeerde ik. Mijn enige eis was een vast contactpersoon bij de
Rabobank die ook een Lean-cursus van vier dagen moest volgen. Het resultaat is
dat we die eerste winkel in zes weken hebben gebouwd, de tweede in vijf en de
derde gaat ons in vier weken lukken. Als je met dezelfde partners werkt kan dat
dus. En dat is zo inspirerend.”

Wow!-moment

Zodra Stevens even stilvalt krijgt hij bijval van Rob Steijn. “Ik wordt
iedere dag enthousiaster. Er vallen nog dagelijks nieuwe kwartjes. Kijk, Dura
Vermeer was een traditioneel bouwbedrijf. Gefundeerd op een bewezen succes van
anderhalve eeuw. Die traditie staat garant voor stabiliteit, maar tegelijkertijd
moet je continu zoeken naar verbetering. Gelukkig staat het bedrijf daar ook
voor open en krijgen we alle ruimte voor een nieuwe werkwijze als Lean, die het
mogelijk maakt om die tradities te doorbreken.” Steijn verhaalt over een
directeur bij zijn bedrijf die eens een bedrijfsbezoek bracht aan
vrachtwagenfabrikant Scania. “En die had daar dus echt een wow!-moment. En dacht
‘dat moet toch ook in de bouw kunnen?’ Zo is het bij Dura begonnen.” Ook Stephan
Bon van de Maarssense bouwer MBB weet nog precies waarom hij vatbaar was voor de
Lean-filosofie: “In de zomer van 2008 had ik een moment waarop ik dacht ‘ik kan
nog 25 jaar doorvechten, maar daar voel ik weinig voor’. Weinig kwaliteit en
veel frustraties. Dat was mijn beeld van de bouw. Na een training bij Arpa zijn
we bij MBB begin 2009 begonnen Lean in onze bedrijfsprocessen in te voeren. En
naar volle tevredenheid, vooral door de vele praktische zaken die de filosofie
biedt. Echt een frisse wind.”

Geen voorraden meer

Of neem Ad van Iersel, directeur van aluminium gevelbedrijf Van Iersel. Sinds
hij in zijn bedrijf de Lean-principes invoerde ziet hij dagelijks resultaat.
“Vroeger was het in onze fabrieken een mierenhoop. Nu lijkt het soms wel alsof
er niets gebeurt. Doordat alles zo strak georganiseerd is en we geen voorraden
meer aanhouden, lijkt het zo rustig. Maar dat is schijn. Drie jaar geleden dacht
ik dat we moesten gaan verhuizen wegens ruimtegebrek. Maar datzelfde pand is nu
bijkans te groot. Bovendien merk ik dat minder gekwalificeerde mensen door Lean
te werken veel meer voor elkaar krijgen. Dat motiveert enorm.” Steijn
onderbreekt: “De huidige marktsituatie helpt in de bewustwording zoals Bon die
beschrijft. De recessie versnelt dit soort processen enorm. Vroeger hoefde je
bij Dura Vermeer niet aan te komen met een opdracht voor één huis op één kavel.
Wij begonnen pas vanaf veertig woningen. Mede door Lean draaien we onze hand nu
niet meer om voor één woning. Want hoewel Lean uiteindelijk een lange
termijnfilosofie is die bedrijfsbreed gedragen moet worden, helpt het ons ook om
op korte termijn succesvol te zijn.” Arend van Randen knikt er betekenisvol bij.
“De bottleneck is inderdaad dat Lean ook echt op directieniveau geadopteerd moet
worden. Want directies besluiten of je gaat samenwerken met slechts een beperkt
aantal partners die ook mee willen doen.” Steijn: “Wat niet betekent dat je
partners uitzoekt omdat ze al Lean werken, maar dat je bestaande partners helpt
om ook Lean te worden. En dat betekent dat je niet stopt bij je eigen mensen,
maar je bouwpartners helpt en ze als eigen mensen ziet. Dat is soms
zeepkistenwerk.” Wat vooral aanspreekt zijn de kortere bouwperioden die door
Lean bewerkstelligd worden. “Het wekt een soort competitiedrang op”, merkt
Stephan Bon van MBB op. “Je jut elkaar op.” Van Randen; “Mensen zijn heel
projectgeil. Maar de reden om Lean te werken is niet de kortere productietijd
maar juist om wat er daarvoor moet gebeuren. De kortere productietijd is een
gevolg.” Sinds Van Randen vijf jaar geleden met zijn cursussen Lean bouwen begon
heeft het gedachtegoed zich als een inktvlek verspreid. Lijken steeds meer
bedrijven het licht te zien. Wat vinden de directeuren daarvan? Steijn: “Als ik
hoor dat een van onze grootste concurrenten tegenwoordig ook bij Arend over de
vloer komt dan baal ik wel even. Maar ik denk toch vooral: ‘Wow!’ . En laat ze
maar komen. Wij lopen drie jaar voor.” Stevens: “Ik heb het laatst zelf bij
Bouwend Nederland op de agenda gezet. Daar wordt al zo lang over ketenintegratie
gepraat. Nou, dit is ketenintegratie in optima forma.”

Lean-bouwen

Lean is de naam die enkele Amerikaanse onderzoekers eind jaren tachtig van de
vorige eeuw gegeven hebben aan de productiefilosofie van Toyota. Lean werd voor
het eerst beschreven in het boek ‘The Machine that Changed the World’, waarin ze
een uitgebreid benchmarkonderzoek binnen de wereldwijde automobiel industrie
presenteren. Lean staat ook bekend onder termen als ‘Kaizen’, ‘World Class
Manufacturing (WCM)’ en ‘TPS’. De Lean-filosofie is inmiddels een beproefde
manier om tegen een bedrijfsproces aan te kijken en deze continu te verbeteren.
Lean gaat uit van een heldere basisdefinitie: alle activiteiten binnen een
organisatie die rechtstreeks bijdragen aan dat waar de klant voor betaalt, is
waarde. Al het overige is verspilling.

Informatieavonden

Arpa organiseert verschillende informatieavonden over Lean Bouwen. Deze zijn
gratis toegankelijk. De eerstvolgende heeft plaats op woensdag 7 april in
Veldhoven. Meer info via:
www.arpa.nl.

Reageer op dit artikel