nieuws

Druk houdt station in evenwicht

bouwbreed

De werkvolgorde voor station Ceintuurbaan is volledig omgegooid. Bovendien brengt aannemer Max Bögl extra wapening aan om boren van beide kanten mogelijk te maken. Sinds vorige week werkt de aannemer onder verhoogde luchtdruk.

De luchtdruk onder station Ceintuurbaan

De plas water op de vloer borrelt en bruist. Alsof er een paar flessen priklimonade over zijn uitgestort. Maar niemand in de bouwplaats van station Ceintuurbaan lijkt zich er zorgen over te maken.
Waar het water precies vandaan komt weet projectleider Henk de Pater ook niet; het komt in elk niet uit de voegen. De luchtbelletjes die het laten borrelen komen vanonder de 0,9 meter dikke vloer waar hij op staat.
Daar is combinatie Bögl van Oord vorige week verder gegaan met het afgraven van het diepste station van de Noord-Zuidlijn. Het station waar de twee tunnelbuizen voor de hoofdstedelijke metro niet naast maar boven elkaar komen te liggen. Tot min 26 meter kon er bij atmosferische druk worden gewerkt. Maar bij dieper afgraven moest voor de zekerheid de luchtdruk worden opgevoerd om te voorkomen dat de prop grond onderin de put naar boven komt. Door de betonnen vloer heen vindt een deel van die lucht zijn weg naar boven en vormt daar de belletjes die uiteenspatten tegen de bouwlaarzen van de projectleider.

Wagonnetje

Ruim een half jaar geleden stonden Max Bögl en consorten al klaar om onder verhoogde luchtdruk aan de slag te gaan. Maar toen ontstonden ineens de problemen met de diepwandvoegen van station Vijzelgracht. Ook het werk aan Ceintuurbaan werd stilgelegd. Ook al leek daar het meest risicovolle deel al achter de rug, omdat het ontgraven gevorderd was tot in de nagenoeg niet waterdoorlatende Eemklei.
De inhoud van de treinwagonnetjes die vandaag uit de materieelsluis komen, toont volgens de projectleider ondubbelzinnig dat de projectorganisatie dat destijds goed heeft ingeschat. Zodra de nevel optrekt die ontstaat bij het openen van de sluisdeur laat De Pater een karretje vol met fijne droge klei zien. “Daar zijn ze in de Volgermeerpolder blij mee. Bij de saneringslocatie boven Amsterdam bekleden ze er de dijken mee. Ze moeten wel geduld hebben, want door het werken onder verhoogde luchtdruk komt er per dag niet meer dan 400 kuub naar boven.”
De belasting van de overdruk van 0,7 bar valt voor de bouwvakkers momenteel nog wel mee. Het werk gaat weliswaar trager dan normaal, maar als de bouwvakkers zes uur werken hoeven ze nauwelijks meer dan 5 minuten in de decompressietank om met zuivere zuurstof het stikstof uit hun lichaam te verdrijven. Als de druk bij volgende fases wordt opgeschroefd tot 1,3 en tot uiteindelijk 1,7 bar, moeten er in plaats van twee, drie ploegen worden ingezet om een effectieve dagdienst te kunnen draaien. Want bij de einddruk van 1,7 bar overdruk kunnen medisch goedgekeurde bouwvakkers nog maar 4 tot 5 uur aaneengesloten werken. Daarna moeten ze al twee uur de decompressietank in om de gevreesde caissonziekte te voorkomen.

Druk

Oorspronkelijk was het trouwens de bedoeling om bij de aanvang van het afgraven onder druk meteen de druk tot 1,7 bar op te voeren. Die druk is nodig aan de noordzijde van het station waar de stevige laag Eemklei dunner is.
Maar om risico’s te beperken, is die volgorde omgegooid. De Pater: “Een station is geen ballon die je naar believen opblaast, leeg laat lopen en nog een paar keer opblaast. Daar schuilt een zeker risico in. Vandaar dat we andersom werken en in stappen de luchtdruk opvoeren. Het voordeel is dat als er bij het werken onder de hoogste druk iets gebeurt, de vloer op -31 meter al bijna helemaal klaar is. Daardoor is de constructie veel stijver en kan zij veel beter drukverschillen opvangen.”
Verder heeft de commissie-Veerman volgens De Pater voor de werkzaamheden op Ceintuurbaan niet zulke ingrijpende gevolgen gehad. De suggestie om in omgekeerde richting de tunnel te boren, vergde nog een kleine aanpassing. Voor Ceintuurbaan zou dat betekenen dat de boormachine zich aan de andere kant tegen het station afzet. Daarvoor is extra wapening nodig in de onderste vloer. De wapeningvlechters die binnenkort ook onder verhoogde druk gaan werken, zullen die voor de zekerheid aanbrengen. Wat het uiteindelijke besluit van de projectorganisatie ook is.

Controle

Het incident op de Vijzelgracht heeft ook in dit station geleid tot intensievere controle van de diepwandvoegen. Aannemer en toezichthouders controleren veel vaker de voegen dan voorheen en houden een nauwgezette registratie bij van hun bevindingen.
Eén keer per maand worden alle staten naast elkaar gelegd. Want dan zie je volgens de projectleider pas echt wat er in de tijd gebeurt en hoe de voegen zich ontwikkelen. Omdat de voegen zich tot nu toe voorbeeldig gedragen, beperken ze zich bij Ceintuurbaan tot twee categorieën: geel (aardvochtig) en blauw (aardvochtig/licht watervoerend). Bij de stations Rokin en Vijzelgracht zijn verfijndere indelingen in zwang met meer kleurschakeringen. Maar dat is op Ceintuurbaan niet nodig.
De Pater schopt nog een laatste keer in het plasje water aan zijn voeten en laat nog een paar luchtbelletjes kapot spatten tegen zijn bouwlaarzen. Dan pakt hij de lift die hem in een oogwenk 20 meter hoger brengt. Daar openbaart zich een compleet andere wereld aan hem. Die van het winkelende publiek van de Ferdinand Bolstraat. Hij wijst nog op de dieselcompressoren en aggregaten die op maaiveld staan opgesteld. Voor de zekerheid. Want onderin staat ruim voldoende capaciteit om luchtdruk te waarborgen. Alles is dubbel uitgevoerd. “Als het moet kan de overdruk zelfs tot 2,1 bar worden opgevoerd. Dat is getest bij een proef vlak voor de bouwvak.
Eind volgende maand wordt naar verwachting het eerste beton gestort. Het afgraven van alle grond, vlechten van de wapening en storten van de complete vloer vergt nog zeker een jaar. “15.000 kuub grond afgraven, normaal gesproken is het enkele weken werk voor een grondverzetbedrijf”, verzucht de projectleider. “Maar bij dit bijzondere project hebben we er iets langer voor nodig.” n

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels