nieuws

Weinig dialoog in dialoogfase

bouwbreed

De ijzige sfeer tijdens de dialoogfase van aanbestedingen, komt het project niet ten goede. Het gesprek krijgt geen schijn van kans door dichtgespijkerde protocollen en dominante positie van juristen en ingenieurs.

Het is de eerste conclusie van wetenschappelijk onderzoek van Richard Puyt,
die aan de VU in Amsterdam hoopt te promoveren op het onderwerp de
concurrentiegerichte dialoog. “Het valt me op dat de onderhandelingsteams tot in
de puntjes zijn voorbereid, maar volledig gericht op scherpe onderhandelingen.
Van een gesprek of dialoog is geen sprake en het praat niet lekker met het mes
op tafel.” In Nederland hebben een handjevol projecten, zoals de Tweede
Coentunnel, Kosmos, en A2 Maastricht de dialoogfase afgerond. Puyt heeft ruim
100 lopende aanbestedingen met dialoogfase gevonden, waaronder de Waalbrug en
A15 Maasvlakte-Vaanplein. Drie jaar na de introductie van de
concurrentiegerichte dialoog in de aanbestedingsfase is er nog nauwelijks
onderzoek naar het effect of de meerwaarde. De evaluaties van de eerste
praktijkervaringen liggen achter slot en grendel. “Vooral omdat inkopen sterk
politiek wordt beïnvloed”, is de indruk van promovendus Puyt. “De invloed van
bestuurders zet de verhoudingen meteen op scherp. Zodra een project misloopt,
worden inkopers neergezet als prutsers die niets hebben geleerd van het
verleden, en die angst maakt de sfeer van meet af aan wantrouwend en ijzig.
Risico’s worden bij voorkeur op het bordje van marktpartijen gelegd en de prijs
geeft de doorslag bij het merendeel van de opdrachten.” De organisatieadviseur
is gefascineerd door het afwijkende gedrag dat vooral is gericht op keihard
onderhandelen en vermijden van toezeggingen.

Risicomijdend gedrag

Puyt vindt het eigenaardig dat de concurrentiegerichte dialoog niet wordt
gebruikt om elkaar in een positieve sfeer af te tasten. “De basis moet
vertrouwen zijn. Partijen moeten open kunnen discussiëren over de omvang van
risico’s. Overleg en wederzijds begrip horen de uitgangspunten te zijn. Nu weet
je tenminste zeker dat je uiteindelijk niet krijgt wat je wilt hebben, terwijl
de dialoog daar nu juist voor is bedoeld.” Twee van de onderhandelingsteams
heeft hij in de voorfase helpen trainen, maar het stoort hem dat de nadruk ligt
op risicomijdend gedrag zonder ruimte voor de menselijke maat. In zijn visie
zijn allianties en andere samenwerkingsvormen veel constructiever, maar dat is
niet de praktijk. De promovendus beseft dat hij daarmee de reactie uitlokt dat
in een slechte sfeer ook uitstekend zaken zijn te doen. Afgelopen week kreeg hij
de kans zijn bevindingen te presenteren bij Pianoo voor een select gezelschap
van overheidsinkopers. Daar heeft hij betoogd te kiezen voor uitgangspunten als
respect, het gemeenschappelijk doel en open communicatie. “Het zijn geen slechte
inkopers, maar het proces zit vast in een spagaat met juridische protocollen en
politiek ingewikkelde verhoudingen.” In Duitsland zijn de ervaringen een stuk
positiever en wordt zelfs al gekeken naar het bredere toepassingen, terwijl in
Nederland alleen gecompliceerde projecten in aanmerking komen voor de
dialoogfase. “Daar ligt echt een taak voor de minister. Zij zou met de nieuwe
aanbestedingswet een duw in de goede richting kunnen geven en meteen kijken naar
de onredelijk hoge eisen die aan veel projecten worden gesteld. Een aparte
aanbestedingsautoriteit en de terugkeer van een arbitragecommissie zouden al
schelen”, geeft Puyt meteen input voor de politieke discussie. Hoewel de
gedragskundige eigenlijk van mening is dat de aanbestedingsprocedure zo lang
mogelijk moet wegblijven uit de buurt van juristen. “Alles dichttimmeren in
juridische termen komt de sfeer niet ten goede. Hetzelfde geldt voor ingenieurs
die de neiging hebben alles te berekenen. Voor je het weet zit het hele proces
vast in de sfeer van meten en weten en is discussie onmogelijk.”

Om over na te denken

l Eerste indrukken zijn vaak definitieve indrukken l Alle indrukken tellen l
Beschadigd vertrouwen is moeilijk te herstellen l Vertrouwen in een organisatie
is makkelijker te verliezen en moeilijker te herstellen dan bij een individu l
Leveranciers vergeven een fout sneller dan onbetrouwbaar gedrag l Bij een hoge
mate van vertrouwen worden fouten makkelijker geaccepteerd

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels