nieuws

Fijn stof in tunnel afvangen met dank aan de natuur

bouwbreed

Rijkswaterstaat overweegt fijn stof af te vangen met elektrostatische velden. In de Thomassentunnel onder het Calandkanaal is een grote proef begonnen. De methode kan ertoe bijdragen, dat de concentratie fijn stof beneden de Europese normen blijft.

De techniek is afgekeken van de natuur. “Ik ontdekte dat fijn stof boven bepaalde planten omhoog ging. Dat komt door het elektrostatische veld van die planten. Ik kon zelf fijn stof laten bewegen in zulke velden. Dat bracht mij op het idee van het aanbrengen van een elektrostatisch veld bij autowegen. Fijn stof van auto’s, uit de uitlaat, van de banden en meegenomen stof, wordt in het veld positief geladen en aangetrokken door de aarde”, legt Bob Ursem uit. Hij is biotechnoloog en directeur van de botanische tuin van de TU Delft. Samen met hoogleraar Jan Marijnissen en medewerker Rein Roos werkte hij het idee uit. De TU Delft heeft wereldwijd patent verkregen voor de ‘nature inspired particle absorber’.
BAM Infra uit Gouda maakte samen met de wetenschappers een proefopstelling op het terrein van Van den Berg Infrastructuren in Zwammerdam. Het systeem werkte. “Na vier maanden was een laag stof zichtbaar op het geaarde gaas. Het stof blijft plakken door de Van der Waals-krachten”, aldus Ursem.

Grof stof

Het fijne stof klontert samen tot grof stof, dat kan worden verwijderd en afgevoerd. BAM Infra stelde Rijkswaterstaat voor om een grootschalige proef te houden. “Wij waren meteen een en al oor”, aldus Christa Kempenaar, manager van het Innovatie Programma Luchtkwaliteit (IPL) van Rijkswaterstaat. De Thomassentunnel onder het Calandkanaal is volgens haar een ideaal object voor een grootschalige proef.
“Fijn stof zou aan de bron moeten worden verminderd”, zei Bert Keijts, directeur-generaal van Rijkswaterstaat op de startbijeenkomst van de proef in de Thomassentunnel. “Daar werken we aan door de sloop van oude auto’s en het stimuleren van roetfilters. Maar dat heeft pas op termijn resultaat. Op veel drukke wegen overschrijden we de Europese normen voor fijn stof. Als het afvangen van fijn stof met elektrostatische velden tot concentraties beneden de Europese normen leidt, dan is dat heel interessant. Dan mogen we bijvoorbeeld tunnels uitbreiden. Bij de nieuwe Coentunnel bekijken we of we installaties kunnen bouwen voor het afzuigen van fijn stof.”
De installatie in de Thomassentunnel bestaat uit 24 actieve rekken van aluminiumgaas en aan de andere zijde van de tunnelbuis 24 passieve rekken. De spanning op de actieve rekken wordt 30 kV, met een vermogen van enkele tientallen micro-Ampère. “Dat is een factor duizend zwakker dan schrikdraad”, aldus Ursem.
Depassieve rekken zijn geaard. Alle fijne deeltjes in de lucht worden in het elektrostatische veld positief geladen en verplaatsen zich volgens de veldlijnen naar de geaarde rekken. De deeltjes worden op het geaarde gaas gefixeerd, ze kunnen niet meer vanzelf loskomen. De installatie is volstrekt veilig voor mens en dier. Bij een geringe afwijking van de spanning schakelt hij automatisch uit.

Significante verlaging

Volgens Ursem blijft het klimaat in de tunnel volkomen hetzelfde, de luchtvochtigheid en de temperatuur veranderen niet. “Het elektrostatische veld verstoort absoluut niets, ook geen pacemakers, boordcomputers en mobiele telefoons. Het is vergelijkbaar met het veld tussen de dampkring en de aarde. De zon zendt protonen en elektronen uit.
De protonen laden de dampkring positief op en de elektronen maken de aarde negatief”, aldus de biotechnoloog. Bij de uitgang van de Thomassentunnel houdt Jan Hooghwerff van M + P raadgevende ingenieurs uit Vught de meting van fijn stof bij. Hij verwacht een significante verlaging van de concentratie fijn stof van het verkeer in de tunnel. Rijkswaterstaat maakt in november de resultaten van de proef bekend.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels