nieuws

Geotechnisch falen kan zeker omlaag

bouwbreed

Als geotechnisch falen vaak voorkomt, is dat funest voor ondergrondse constructies. Straks durven opdrachtgevers en bestuurders niets meer en worden noodzakelijke projecten stilgelegd, afgeblazen of vermeden. Maar er zijn instrumenten die het tij kunnen keren, stelt Frits van Tol. Het (juist) toepassen van bestaande kennis en instrumenten, bijvoorbeeld. En betere processen.

Les één van het leren van geotechnisch falen (faalkosten die met de ondergrond te maken hebben), is het doorgronden wat en waarom iets mis gaat. Om die reden bezocht ik eerder een veertigtal bouwputten. Nog meer (zelfs zeer ernstige) schadegevallen uit de afgelopen jaren bevestigen de conclusie uit dat onderzoek: de kern ligt niet bij een gebrek aan kennis, maar in het feit dat bestaande kennis niet adequaat wordt toegepast. Een en ander in combinatie met het niet inzetten van beschikbare instrumenten, zoals ontwerpreviews, second opinions, meettechnieken, monitoring en voldoende terugvalopties, allemaal gebaseerd op goed risicomanagement.
Als ik een boodschap moet meegeven voor het voorkomen van geotechnisch falen, dan is het dat men moet werken aan een beter proces met inzet van bestaande kennis en instrumenten. Dat is ook de boodschap op de parallelsessie ‘Mobiliteit en infrastructuur’ op de CUR-dag van 14 mei. En dat men daarbij ook dankbaar het ‘laaghangende fruit’ plukt, in de vorm van nieuwe kennis, helpt het proces te verbeteren.
Ook het programma Geo-Impuls van Rijkswaterstaat beoogt het geotechnisch falen met 50 procent te reduceren ultimo 2015. Daarbij zijn vijf pijlers benoemd, variërend van het waarborgen dat bestaande kennis goed wordt toegepast tot risicomanagement. Positief is dat dit veelal aangrijpt op procesverandering, daar waar zaken nu fout (dreigen te) gaan. We moeten in alle fasen van het proces vanuit risico’s gaan denken. En robuust ontwerpen. Voor geotechniek is dat echt anders dan bijvoorbeeld ontwerpers van utiliteitsgebouwen gewend zijn. In het ontwerp moet rekening worden houden met alle mogelijke afwijkingen in en door de grond, waardoor een in de grond gevormde constructie er zeker niet zo uit ziet als op de ontwerptafel. Elke meter ondergrond kan anders zijn. Als opdrachtgevers dergelijke bouwprojecten willen aanvangen, moeten zij bureaus op die kennis en ervaring selecteren. En het kan geen kwaad als ze zelf ook de expertise bezitten of in elk geval inhuren als dat niet zo is.

Verbazing

Als een opdrachtgever meer tijd en geld steekt in een gedegen geotechnisch ontwerpproces, betaalt dat zich dubbel en dwars terug. Maak gebruik van beschikbare instrumenten, laat het ontwerp nog door een ervaren geotechnicus doorlopen en vraag desnoods vooraf een second opinion. Ik verbaas mij erover dat dit zo weinig wordt gedaan. Thans iets meer, omdat door de bekende schadegevallen allerlei alarmbellen zijn gaan rinkelen.
Maar leren wij er echt van? Doen wij er iets mee? Ik zie bijvoorbeeld projecten waarbij de risico’s misschien in beeld zijn gebracht, maar waar geen terugvalopties zijn om direct over te schakelen op plan B als zich onverwachte zaken voordoen. Dat zijn dan wederom tekortkomingen in het proces.
De geotechniek is een lastig vakgebied omdat wij niet goed kunnen vaststellen of de kwaliteit van hetgeen wij in de ondergrond realiseren, voldoende is. Ondanks meten en monitoren, komt pas bij ontgraven de daadwerkelijke kwaliteit aan het licht. Dan moet je kunnen ingrijpen volgens vooraf bedachte scenario’s.
Ik constateer dat het proces voor menig ondergronds project al sterk is verbeterd. Ik zie ook dat alle stakeholders, ook opdrachtgevers, bouwtoezicht en verzekeraars, kennis vergaren en/of bundelen. De middagsymposia bij Deltares over ondergrondse parkeergarages waren de afgelopen jaren bijvoorbeeld uitermate druk bezocht. Het advies is dan ook om niet klakkeloos mee te gaan in dat mooie projectplan, maar te beseffen dat bijvoorbeeld een ondergrondse parkeergarage of uitbreiding risico’s voor de omgeving met zich meebrengen en ervoor te zorgen dat die beheersd kunnen worden. Een waarschuwing: zeker bij geotechische projecten is goedkoop vaak duurkoop.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels