nieuws

‘Eurocodes niet beter voor Nederlands bouw’

bouwbreed

‘Eurocodes niet beter voor Nederlands bouw’

Dr.ir. Nico Scholten van de Stichting Expertisecentrum Regelgeving Bouw laat zich uiterst kritisch uit over het tot stand komen van de Europese normen (eurocodes) die volgend jaar in moeten gaan. “Nederland heeft zitten slapen.”

Nico Scholten is resoluut. Het invoeren van de eurocodes over
bouwwerkconstructies heeft een prijs. “Voor Europa is het een pre. Voor
Nederland is het een stap terug. Zorgelijker is dat we het laten gebeuren,
zonder dat we het in de gaten hebben. Wie van de Kamerleden begrijpt de
complexiteit van de bouwregelgeving? Wie in de bouw zelf? Eigenlijk niemand.”
Het zijn sombere woorden van de man die de inhoud van het Bouwbesluit als één
van de weinigen in Nederland kan dromen, omdat hij het zelf mede opstelde. Hij
is een man die even theoretisch als praktisch is, getuige het bagagekarretje vol
gestapeld met papierwerk, waarmee hij door het land reist. Een koffer laat hij
zich niet aansmeren. “Een beter systeem is er gewoon niet”, oordeelt hij zelf.
Weinig optimistisch is Scholten over het systeem van eurocodes die op de
Nederlandse bouwsector afdenderen. Hij weet er alles van. “In 1976 zijn wij
vrijwillig gestart met Europese normen voor constructieve veiligheid. Dat is al
sinds een hele tijd, het is een heel lang project.” Scholten ratelt aan één stuk
door. Spreekt van een “duivels dilemma” toen het vrijwillige karakter in 1989
afweekte van de zoektocht naar Europese standaardregels, het moment waarop het
Europese Comité voor standaardisatie (CEN) het werk overnam. “Het uitgangspunt
was één norm per discipline voor heel Europa. Daar zijn we niet in geslaagd.
Ieder land koesterde zijn eigen prachtige tradities en bouwmethoden. Dat was de
bottleneck.”

Uniformiteit

Er kwam een oplossing. Elke norm kreeg een nationale bijlage die lidstaten
binnen bepaalde spelregels vrij mogen invullen. Lidstaten mogen normen bovendien
verrijken met niet conflicterende informatie. In de praktijk levert het 58
eurocodes op, waarvan elke code is voorzien van 27 nationale bijlagen. “Daarmee
is de Europese uniformiteit doorbroken”, stelt Scholten. Gelukkig wordt hij er
niet van. Nederland gaat er zelfs op achteruit, betoogt hij. “In het Bouwbesluit
zijn de voorschriften vertaald in prestatie-eisen. In Europa niet. Met als
gevolg dat normen onduidelijker zijn en meer overleg met zich meebrengen.
Kortweg, we leveren in op kwaliteit. Overleg kost tijd en geld. Klauwen met geld
vrees ik. Ja, meer juridische geschillen tussen aannemers, opdrachtgevers en
gemeenten voorzie ik ook.” Scholten geeft een voorbeeld. “Voor bouwwerken hebben
we in Nederland drie veiligheidsklassen met de mogelijkheid dat voor onderdelen
van een bouwwerk een lagere veiligheidsklasse geldt. Daar hebben we eenduidige
normen voor. Europa werkt met gevolgklassen, die hetzelfde beogen, maar waarvan
de indeling afwijkt van veiligheidsklassen. Een voetnoot in een tabelletje staat
weliswaar toe met lagere gevolgklassen voor onderdelen te rekenen. Maar hoe en
wanneer dat mag, staat er niet bij. Daarover zullen eindeloze discussies
ontstaan.” Zorgen maakt Scholten zich ook over de Europese regelsystematiek,
waarmee Nederland volgens Scholten haar zeggenschap verliest. “De Europese
normbladen voor bouwproducten zijn ingegeven door de grote ondernemingen in de
lidstaten. Daarmee weten ze kleine ondernemingen uit de markt te drukken. Met
onze NEN-normen is dat anders. Daar heeft de Nederlandse regering wel iets over
te zeggen. Europa laat je geen keus.”

Stempel

Dat grote EU-lidstaten, Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje en Engeland, een
zwaar stempel drukken op de eurocodes zit Scholten niet lekker. “Nederland heeft
gedegen bouwkennis, maar is te klein om enige invloed van importantie uit te
oefenen op de regelgevingsystematiek. Deels ligt dat aan het Nederlandse
bedrijfsleven zelf. Niemand in ons land, de brandweer noch adviesbureaus noch de
aannemers, was bereid mee te denken over de invulling van de eurocodes. Niemand
reageerde op concepten. Nu de wetgeving een voldongen feit is, wordt men pas
wakker.” Ook VROM moet nog alle zeilen bij zetten, stelt Scholten. “Het
ministerie wil eurocodes in 2010 verplicht stellen, maar dat halen we niet. We
zijn nog volop bezig met het wijzigen van het Bouwbesluit. Dat is al ingewikkeld
genoeg. Zo moet het Gebruiksbesluit en het Bouwbesluit 2003 opgaan in een in een
nieuwe AMvB die de werktitel ‘Bouwwerkbesluit’ draagt. Het klopt dat die dit
jaar al klaar moest zijn.”

Afscheid

Scholten is überhaupt geen voorstander van het beoogde Bouwwerkbesluit. “De
scheidslijn tussen bouwtechnische eisen, installaties en gebruikseisen is
kunstmatig en sluit niet aan bij het bouwproces. Niet voor niets kozen we voor
een scheiding: Bouwbesluit en Gebruiksbesluit. Dat bijt elkaar niet. Wel als
voorschriften in een verkeerd besluit komen zoals nu het geval is met
rookmelders en paniekbalken.” De doorgewinterde bouwbesluiter pleit voor een
beter Bouwbesluit waarin elk voorschrift is gemotiveerd. “In Australië, Nieuw
Zeeland en Canada doen ze dat ook.” Terug naar de eurocodes. Het ministerie van
VROM moet nog besluiten hoe ze de normen gaat invoeren. Invoeren naast of zonder
TBG-NEN-normen. Invoeren met of zonder overgangsperiode. Scholten vindt dat we
definitief afscheid moeten nemen van de NEN-normen zonder overgangstermijn. “Bij
de invoering van het Bouwbesluit in 1992 gebeurde dat ook. Het verliep nagenoeg
probleemloos. VROM wil wel een overgangstermijn, ik begrijp dat niet.”

Tegenstrijdig

Ergens klinkt het verhaal van Scholten tegenstrijdig. Nederland is slechter
af met eurocodes stelt hij, maar toch wil hij zo snel mogelijk overstappen. “Er
is geen weg meer terug. We zullen de prijs voor het Europese denken moeten
accepteren. Als onze nationale wet afwijkt van de eurocodes zijn we op langere
termijn verder van huis. Met constructieve producten zullen export- en
importproblemen ontstaan.” De eurocodes voor gebouwen kunnen in Nederland al
worden gebruikt. De codes voor bruggen zijn eind dit jaar klaar. Dan volgen in
2010 andere normbladen. Ondertussen stromen de vragen bij de helpdek eurocodes
(www.eurocodes.nl) binnen. Eurocodescursussen zitten afgeladen vol. Overstappen
op eurocodes noemt Scholten zeker geen fluitje van een cent? “In de praktijk
ondervinden we pas echt hoe het moet.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels