nieuws

‘Bouwsector moest voorbeeld nemen aan de auto-industrie’

bouwbreed

‘Bouwsector moest voorbeeld nemen aan de auto-industrie’

Ate van der Zaag (63) leerde BAM met een industriële blik naar woningbouw kijken. Deze week neemt de geestelijk vader van een vernieuwend woningbouwconcept afscheid. “Doel was om net zo efficiënt te werken als de automobielindustrie.”

Als autofabrikanten auto’s zouden bouwen zoals wij huizen bouwen, dan moet
voor elke auto de prijs van een Rolls Royce betaald worden. Bovendien moet je
lang wachten voordat je je auto hebt. Dat kan toch niet de bedoeling zijn. De
bouw moet een voorbeeld nemen aan de automobielindustrie met zijn efficiënte
ingerichte werkproces. Met deze gedachten in het achterhoofd begon Ate van der
Zaag begin jaren negentig bij BAM zijn ideeën over hoe het wel moet op papier te
zetten. Verandering was hard nodig, kijkt hij terug. De stichtingskosten van een
premie A-woning lagen begin 1990 in de Randstad op 146.000 gulden en buiten de
Randstad 10.000 gulden lager, herinnert Van der Zaag zich. “Met de manier waarop
we bouwden, konden we voor dat bedrag geen acceptabele woningen meer bouwen.
Beter was het projectmatige zoveel mogelijk te elimineren en volgens een
industriële aanpak te gaan werken. Kijk naar de automobielindustrie met zijn
seriematige productie. Als je bijvoorbeeld twintig auto’s maakt: wat is de
kwaliteit dan van die auto? En wat zou die dan gaan kosten? We moesten stoppen
met elke keer weer het wiel uitvinden en bij elk project opnieuw
productiecapaciteit opbouwen. Het is net alsof je bij elke voetbalwedstrijd met
een compleet nieuw elftal begint. Gevolg is dat je ontzettend hoge faalkosten
krijgt. Rond de 15 procent. Belachelijk hoog natuurlijk.”

Efficiënt

Van der Zaag bedacht het W&R-concept, betaalbare woningen die op een
efficiënte, dus goedkope manier geproduceerd werden. Startpunt is een sobere
referentiewoning die voldoet aan alle voorschriften en tot de laatste spijker is
gespecificeerd. Prijzen kunnen à la minute uitgerekend worden. Bouwteams – met
“co-makers” – vormen mobiele woningbouwfabrieken. Projecten verzamelen geen
productiecapaciteit meer, maar productiecapaciteit verzamelt projecten.
Efficiëntie staat voorop. Binnen bepaalde marges krijgen de consumenten ruimte
om te kiezen. Van der Zaag vergelijkt het met kleding. “Projectmatig bouwen kun
je vergelijken met een maatkostuum. W&R met confectie.” Vijftien jaar later
is de droom van Van der Zaag gerealiseerd, zegt hij. BAM realiseert zo’n duizend
W&R-woningen per jaar. Met 110 miljoen euro omzet behaalt W&R ongeveer
15 procent van de totale omzet van BAM Woningbouw. Wat ooit een
eenpersoonsbedrijfje van Van der Zaag binnen BAM was, is nu een onderdeel van
150 man inclusief managementteam.

“W&R is toch mijn kind. Met een gerust hart laat ik het nu achter”, zegt
de scheidend directeur. Willem Otter neemt het stokje over. Van der Zaag gaat
met pensioen. Deze week neemt hij afscheid van zijn collega’s. Natuurlijk was er
ook wel eens kritiek op het bouwconcept. Zoals een architect eens verwoordde:
“Je moet als architect wel je houding veranderen; aanvaarden dat je geen
bouwheer bent, maar een schakel in het systeem.” En ook ontwikkelaars klaagden
wel eens; over het gebrek aan flexibiliteit. Van der Zaag begrijpt de kritiek
wel. “Niet álles kan met W&R. Dat is logisch. Niet alles hóeft ook met
W&R.” Architecten werken op basis van de referentiewoning. “Dat is een
complete woning. Vrij saai, maar hij moet daar wat leuks van maken.” Het gaat
bij W&R om betaalbare woningen, benadrukt Van der Zaag nog maar eens. “Dan
moet je dus niet te veel afwijken hebben.” Na vijftien jaar staat zijn
bouwconcept nog steeds stevig overeind. “Het rendement ligt gemiddeld hoger dan
bij andere woningbouwprojecten. Waarom? Omdat we in staat zijn om de faalkosten
te minimaliseren; we doen meer dingen in één keer goed.”

Het W&R-concept zal BAM ongetwijfeld nog lang koesteren. Maar ook andere
woningbouwers zitten niet stil, weet Van der Zaag. BAM wil de concurrentie voor
zijn door zich nog meer te richten op duurzaamheid en energiebesparing. Op basis
van deze thema’s lanceert W&R binnenkort een “totaal vernieuwend”
W&R-concept, belooft de scheidend directeur. En ook renovatie zal
fabrieksmatig aangepakt worden. “De tijd is er rijp voor. Bovendien liggen op
die terreinen geweldige kansen.”

Ate van der Zaag

Ate van der Zaag (63) kwam 44 jaar geleden in dienst bij BAM. Hij begon als
werkvoorbereider, werd daarna projectleider, om vervolgens hoofd bedrijfsbureau,
adjunct-directeur en directeur W&R te worden. Begin jaren negentig bedacht
hij het W&R-woningbouwconcept. Bij W&R ligt de nadruk op een efficiënt
ingericht werkproces van seriematige woningbouwprojecten. BAM heeft sinds de
start van het concept ruim 11.000 W&R-woningen opgeleverd.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels