nieuws

3D en virtueel bouwen moeten verplicht worden voor hele bouwketen

bouwbreed

BIM (Bouw Informatie Model) is de oplossing die maakt dat alle relevante informatie gedurende het hele bouwproces wordt opgeslagen, gebruikt en beheerd in een digitaal (3D) gebouwmodel. Alex de Maesschalck beschouwt in een aantal artikelen of BIM moet worden voorgeschreven bij aanbestedingen, en wat het nut is van de BIM Case weken.

Alex Vermeulen, directeur advies en architecten van de Rijksgebouwendienst
gaf op de BIM Case week 2008 aan het voorschrijven van BIM te zien als een
middel om de markt te stimuleren. De RGD was sponsor en deelnemer aan de week.
Volgens. Vermeulen,wil de RGD nog in 2009 een aantal pilotprojecten starten.
Hiermee kan de dienst de opdrachtgever bij uitstek zijn die de markt op
sleeptouw neemt. Men is druk doende zich te oriënteren op het met wie, wat, hoe
en waarmee je het moet doen. Dit acht ik zeer verheugend nieuws, want overigens
blijken te veel opdrachtgevers en opdrachtnemers zich in beginsel te verzetten
tegen invoering! De RGD geeft ook terecht aan zeker niet een aanpak als op de
BIM Case weken voor te staan. Mijns inziens trachtte men daar het wiel weer uit
te vinden en ook nog eens op een minder dan gestructureerde wijze. En dat werkt
averechts. Er is reeds voldoende expertise in de markt om een pilot op hoog
niveau uit te voeren. Die deskundigen deden echter niet mee aan de BIM-weken.
Voorwaarde voor pilots is dat je die expertise bij elkaar brengt en je niet tot
het buitenspelzetten van elkaar laat concurreren. Vooralsnog is het verstandig
dat opdrachtgevers dwingen tot samenwerking met een geselecteerd team van echte
deskundigen en met één centraal gebouwd model en BIM, …tenzij!!!. Hier zit de
crux. Voor een geschiktheidsoordeel van BIM-participanten gaat het erom wie,
wat, hoe en waarmee. Nimmer toestaan dat nieuwe 3D/nD-adepten zelf het wiel gaan
uitvinden en experimenteren zoals de trial 0x26 error-methode van de BIM Case
weken, of zoals die voor de nieuwbouw van het Meander ziekenhuis. Dit geeft
anders ellende in het kwadraat! De juiste proceskennis is hier zelfs
belangrijker dan ict-BIM deskundigheid.

Expertise

Een uitvraag naar toepassing van BIM sec, of het voorschrijven daarvan, is
weinig zinnig. Het gaat slechts om het functioneel definiëren van een minimum
resultaat te halen met 3D/nD-applicaties en virtueelbouwen. De mate waarin er
intelligentiekoppelingen kunnen en moeten worden gemaakt met het model is
namelijk niet eenduidig en hangt ook nog van meerdere factoren af, waaronder
bestaande expertise en de doelmatigheid van enige koppeling. Het resultaat op de
BIM Case weken zelf zegt niets over wat echt en in een professionele setting
mogelijk is, en is dus niet relevant. Met toepassen van de
basisapplicatiefuncties kun je reeds het overgrote deel van de voordelen halen.
Zeker bij de huidige, beperkte implementatiegraad in de markt, moet buiten het
definiëren van een minimum verwacht resultaat, absoluut en buiten discussie
worden gesteld, dat adviseurs en aannemers zullen meewerken aan de toepassing
van Integraal Ontwerpen en Bouwen, 3D technieken en virtueelbouwen. Voorts dat
bij gebleken voldoende deskundigheid, zij dit zelf kunnen toepassen, onder
voorwaarde dat hun software applicaties ‘compatible’ (volgens IFC) zijn met die
toegepast voor het centrale model van de opdrachtgever/BIM-project
managementpartner, en dat zij zich schikken naar het centrale plan van aanpak en
de procedures. Zo eist de opdrachtgever dus een samenwerking met een of meerdere
derde personen of bedrijven met de juiste ict-, proces- en
managementdeskundigheid en toegerust met de juiste infrastructuur en toepasbare
procedures. Op de interactie- en overdrachtwijze tussen de BIM-manager en de
overige adviseurs ga ik nu niet in. Een aanbesteding uitschrijven voor werving
van de juiste kennis en expertise kan, maar wees kritisch op de werkelijke
expertise en capaciteit. Aanbestedingsrechtelijk bestaat er geen probleem bij
voorschrijven van 3D-toepassingen en in algemene zin IFC-compatible software,
omdat deze aantoonbaar een meerwaarde hebben voor de opdrachtgever. Te meer nog
indien, de opdrachtgever samenwerking vereist met derde deskundigen en in
beginsel geen niet-3D-ingevoerden uitsluit. Voor de contractvorming is een
DNR-contract zonder meer, af te raden. Geïntegreerde contracten en
partneringcontracts zijn zinniger. Bovendien zal separaat ook een bijzondere
samenwerkingsovereenkomst gesloten moeten worden. Deze moet naast specifieke
voorwaarden ook een door de samenwerkende partijen in samenspraak met
opdrachtgever en BIM (proces) manager uit te werken plan van aanpak ter zake
samenwerking en Supply Chain Management bevatten. Zo’n samenwerkingsovereenkomst
is een heel specifieke en cruciale. Laat de opdrachtgever invoering hiervan na,
dan wordt onder andere niet erkend dat 3D/nD Design en virtueelbouwen een
manifestatie zijn van integraal (integrerend) ontwerpen en bouwen. Bovendien
blijft zo de huidige versnipperde ontwerp- en bouwketen in het proces intact.
Dit zou een kapitale fout zijn! Bij met name toepassing van geïntegreerde
contracten is het achterwege laten van 3D Design en virtueelbouwen uit den boze,
vanwege het grotere risico dat de opdrachtnemer loopt, en de behoefte aan toch
snel inzicht van een opdrachtgever op meer afstand. 3D Design en virtueelbouwen
moeten verplicht worden voor de gehele keten. Dus niet alleen voor het
ontwerpteam, maar uit de aard der zaak ook voor de aannemers, anders ondergraaf
je direct het integraal haalbare resultaat en het integrale en integrerende
denken en doen in de markt. Het is bovendien geenszins vanzelfsprekend dat de
aannemer zijn prijs laat zakken met een faalkostenmarge, omdat het ontwerp op
zich als een BIM wordt aangeleverd. Dit heeft de praktijk reeds uitgewezen.
Hoezo dus, op faalkosten besparen? Het kan dus van belang zijn uitvoerende
partijen nog tijdens de ontwerpfase erbij te betrekken. Voor de aannemers,
leveranciers en productiebedrijven is het van belang dat indien zij niet zelf
3D, BIM en virtueelbouwen kunnen toepassen, zij vooralsnog gefaciliteerd worden
door het ontwerpteam. Zij het voor eigen rekening en risico. De opdrachtgever
mag de komende pilotjaren best deze flexibele houding aannemen. In beginsel
echter kan de uitvoerende opdrachtnemer ook zelf zijn 3D/nD partner en adviseur
inhuren, gesteld dat er voldoende capaciteit en deskundigheid voorhanden is. Wij
moeten durven de landsgrenzen hiervoor wel open te gooien. De hardnekkige en
naar binnen gerichte eigenschap van zelf proberen en experimenteren, want de
klant betaalt toch wel, moet doorbroken worden. De staalbouwersmarkt
bijvoorbeeld is wel reeds ver 3D-matig geoutilleerd.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels