nieuws

‘Dan maar een jaartje wat minder winst’

bouwbreed Premium

De bouw gaat een zwaar jaar tegemoet. Opdrogende orderportefeuilles en teruglopende winsten zullen zelfs leiden tot grote faillissementen, verwacht Edmond Verstraete, bouwdeskundige van PricewaterhouseCoopers (PwC).

Ja, ook een aantal bedrijven dat momenteel in Cobouw’s bouw top-50 staat,
moet vrezen voor zijn voortbestaan. Hoeveel? “Een handvol, misschien wel meer”,
waarschuwt Verstraete. “Dat is realistisch. Er gaan volgend jaar bouwers
omvallen. Daar zullen ook bouwbedrijven bij zitten die tot de vijftig grootste
van het land behoren.” Tot Van Hoogevest-achtige toestanden hoeft dat volgens
hem niet direct te leiden. “Het kan natuurlijk ook dat ondernemingen op het
laatste moment worden overgenomen. Zeker in het geval de markt in de loop van
2010 aantrekt en aannemers weer wat optimistischer de toekomst inkijken, zijn
overnames niet uitgesloten.”

Toezicht

Het pessimisme van Verstraete is niet ongegrond. Momenteel staat bouwbreed 25
procent van de aannemers onder verscherpt toezicht van de banken. Dat wil zeggen
dat ze afkoersen op de rand van de afgrond. Dat het aantal faillissementen in de
bouw desondanks nog relatief beperkt is gebleven, houdt volgens de
bouwspecialist van PwC vooral ook verband met de belangen die de banken hebben
in de bouwsector. “Als ze een bouwbedrijf failliet laten gaan, blijft er voor
hen zelf niets over. Daarom financieren ze toch maar weer door, zeker als het
bewuste bedrijf een goed management heeft. De banken weten natuurlijk ook dat de
bouwproductie weer een keer zal toenemen. Ze wachten simpelweg op betere
tijden.” De crisis mag de bouw volgende jaar dan echt pijn gaan doen, uit de
cijfers valt op te maken dat de teruggang feitelijk al in 2008 is ingezet, zegt
Verstraete. “De recessie is in het voorjaar van 2008 begonnen. Anders zou je
verwachten dat vorig jaar een topjaar zou zijn, maar dat was het niet. De
productie steeg nog wel, maar de winsten niet. Acht van de tien grootste bouwers
zagen hun orderportefeuilles toen ook al teruglopen.”

Het aantal ontslagen onder het vaste personeel is nog beperkt gebleven, mede
doordat veel bouwbedrijven – aan zowel de boven- als onderkant van de markt –
intern zijn gaan schuiven met hun medewerkers. Kleine en middelgrote bouwers
kiezen er bovendien bewust voor om de manschappen aan boord te houden, ook al
raken hun orderboeken steeds leger.

“Dan maar een jaartje minder winst. Die opvatting heerst bij vooral veel
familiebedrijven”, weet Verstraete. “Directeuren denken: mijn pa hield zijn
werknemers tijdens vorige crises in dienst, waarom ik niet. In plaats van ze te
ontslaan, laten ze hen interne klussen doen. Het eigen kantoorpand opknappen,
het materieel schilderen. Daarbij hebben ze natuurlijk nog goed op hun netvlies
staan hoe lastig het afgelopen jaren was om goed personeel te vinden.” Of het
uiteindelijk tot een banenverlies van 42.000 komt, zoals onlangs voorspeld door
TNO, moet Verstraete nog zien. “Je moet niet vergeten dat er voor de crisis
ontzettend veel vacatures waren. En met het terugschroeven van de flexibele
schil kom je ook al een heel eind. Nu is de vaste kern aan de beurt. De
teruglopende orderboeken voorspellen wat dat betreft weinig goeds, maar of er
ruim 40.000 banen verloren gaan? Het is koffiedik kijken.”

Overnames

De verslechterde marktomstandigheden werken ondertussen verlammend op het
aantal overnames en fusies, constateert Verstraete. Grote bouwconcerns hebben
zelf problemen genoeg en steken even wat minder energie en geld in uitbreiding.
Daar komt bij dat de interessante overnamekandidaten – veelal de middelgrote
bouwbedrijven – nog goed draaien en dus duur zijn. “Eerst moet de markt weer wat
aantrekken. Dat kan overigens nog even duren. Ik zie nog geen snel herstel in de
woningbouw en commercieel vastgoed. Maar als het herstel eenmaal intreedt, gaan
bouwers toch weer om zich heen kijken en zullen overnames volgen. We zitten dan
misschien al wel in 2011.” Vertraete verwacht tegen die tijd wel wat van de
groep bouwers met een omzet tussen de 200 een 500 miljoen. “MNO Vervat, Hurks,
dat zijn toch gezonde partijen die wel wat kunnen. Maar ook daaronder zijn
fusies waarschijnlijk. Er ontstaan steeds weer nieuwe subtoppers.” De vorming
van nog een bouwbedrijf met de omvang van BAM – bijna 9 miljard euro omzet – of
Volker Wessels ziet Verstraete niet gebeuren. Ook buitenlandse partijen zullen
niet snel hun slag slaan in Nederland. “Dat was dan wel al eerder gebeurd.
Mogelijkheden om een grote Nederlandse bouwer in te lijven zijn er afgelopen
jaren immers genoeg geweest. Het heeft mij wel verbaasd dat dat niet is gebeurd,
moet ik zeggen. Vinden ze de Nederlandse markt te klein? Schrikken ze van de
regeltjes? Hebben onze bouwers te weinig nevenactiviteiten, zoals concessies,
tolwegen? Wie het weet, mag het zeggen.”

Reageer op dit artikel