nieuws

‘Bouw, zorg dat je snapt dat het hele vak gaat veranderen’

bouwbreed

‘Bouw, zorg dat je snapt dat het hele vak gaat veranderen’

Extreem duurzaam bouwen is mogelijk, maar vereist van bouwers dat ze de benodigde technieken met feilloze precisie kunnen uitvoeren. “Bouwers die de kwaliteitssprong niet kunnen maken, zijn binnen een jaar of vijf verdwenen”, denkt manager innovatie Pieter Hameetman (BAM Vastgoed).

“Wie nu niet omschoolt en vooruitkijkt, kan het vergeten”, voorspelt
Hameetman. “We maken eenzelfde transitie mee die we beleefden toen vijftig jaar
geleden de gasbel in Slochteren werd ontdekt en heel Nederland overschakelde op
aardgas. De energiebesparingsopgave die er nu aankomt, zorgt voor een
soortgelijke omwenteling en vergt nieuwe bouwmethoden en inzichten. Het hele vak
gaat veranderen. Bouw, zorg ervoor dat je dat snapt!” Hameetman is de drijvende
kracht achter de ontwikkeling van duurzame woonwijken die Koninklijke BAM Groep
bouwt. In twintig jaar tijd zag hij het begrip ‘duurzaamheid’ sterk verbreden:
wat begon met de ‘Nationale Kierenjacht’ mondde uit in extreem energiezuinige en
zelfs bio-ecologische woonvormen. Een serie passiefhuizen in Amstelveen (1993)
was op dit gebied zijn eerste succesvolle wapenfeit. Vervolgprojecten worden
gerealiseerd in Almere (103 woningen), Enschede (54 appartementen) en Amsterdam
(80 appartementen). Absolute top is momenteel de BAM W&R Groenwoning, een
optimalisatie van de in Almere in aanbouw zijnde passief huizen. W&R – een
door BAM ontwikkeld gestandaardiseerd bouwproces gebaseerd op co-making en
flexibiliteit – wordt daarin gecombineerd met een breed scala aan
energiebesparende technieken: drielaags glas, een douche met een
warmteterugwininstallatie, geavanceerde mechanische ventilatie, zonnepanelen,
uitvoerige schilisolatie en kierafdichting, een kleine warmtepomp en een ‘slim
vat’ met altijd voldoende warm water.

Reductie

“Een zuinige gebruiker komt daarmee op 600 euro totale energiekosten op
jaarbasis”, rekent Hameetman, terwijl hij de tabellen erbij pakt. “Maar kijk,
dit is interessant, ook de minst zuinige bewoner komt met gebruikmaking van deze
technieken uit op een reductie van zijn energieverbruik met 50 procent.” Het
vergt wel een forse investering van zo’n 22.000 euro, maar met een hypotheek op
basis van de nieuwe groenregeling en een gemiddelde besparing van 1000 euro op
jaarbasis is die relatief snel terug te verdienen. “Feitelijk is energiereductie
met deze technieken een eitje”, schetst Hameetman. “Alleen vergt het een
ongelooflijk secure uitvoering. Er hoeft maar een kleinigheidje mis te gaan met
de kierdichtheid of ontwerp, plaatsing en afstemming van installaties en het
hele verhaal valt in het water. Dan kunnen we de Kyoto-doelstellingen wel
vergeten.” We moeten daarom ‘allemaal weer naar school’, stelt de bouwinnovator,
want voor het gebouw van de toekomst zijn betere opdrachtgevers, betere
ontwerpers van technische installaties en betere bouwers nodig. Maar hoe krijg
je op de bouwplaats voor elkaar dat er werkelijk hogere kwaliteit wordt
afgeleverd? Hameetman: “Door zorgvuldige procesbewaking, maar ook door aannemers
nauwkeurig uit te leggen wat de bedoeling is. Op mijn eerste passiefhuisproject
in Amstelveen vroegen de timmerlui bij de afronding ervan waarom de woningen nou
precies op deze manier werden gebouwd. ‘Had je dat niet meteen kunnen zeggen,
want als we snappen wat je wilt bereiken, kunnen we er ook op letten dat we het
goed doen’, reageerden ze. Dat heeft me de ogen geopend. De hele bouwkolom van
directie tot timmerlui moet begrijpen waar we naartoe gaan. En moet de
technieken die we nodig hebben leren begrijpen.” Het niet halen van
klimaatdoelstellingen zal het gemiddelde bouwbedrijf geen grote angst
inboezemen. Toch is er voor bouwers alle reden zich nu al zorgen te maken,
verzekert Hameetman. Een aantal gemeenten dat vooroploopt, stelt zich steeds
hoger doelen als het gaat om duurzaam bouwen. Vanaf 2015 mogen in Amsterdam
alleen nog klimaatneutrale woningen worden gebouwd. BAM gaat met elf
‘koploperbedrijven’ een concept ontwikkelen voor energieneutrale
gebiedsontwikkeling op IJburg. “Wij kunnen het niet allemaal zelf, we werken
gestructureerd samen met vaste co-makers, onderaannemers en installateurs –
groten, maar ook heel kleintjes – die de vereiste kennis in huis hebben.
Vanzelfsprekend, want we garanderen als ontwikkelaar onze klanten een woning die
bepaalde prestaties levert. We werken dus alleen met bedrijven die de gevraagde
kwaliteit kunnen bieden. Ik voorspel de komende jaren een shake out onder
bouwbedrijven die dat niet kunnen.” Per 1 juli 2010 schroeven Groningen,
Friesland en Drenthe de energieprestatiecoëfficient (epc) voor nieuwbouwwoningen
op van 0,8 naar 0,5. En op 1 januari 2021 mag in de hele EU alleen nog maar
energieneutraal worden gebouwd. Hameetman: “De Duitsers lachen daarom, die zijn
al halverwege. Wij liggen een straatlengte achter. Waarom? Omdat Duitsland een
industriepolitiek heeft, ze steken er miljarden in en zorgen gewoon dat het er
komt. Bovendien is in Duitsland epc van 0,8 ook echt 0,8. Toezicht gebeurt daar
serieus. Anders dan in Nederland, waar circa de helft van alle opgeleverde
woningen niet voldoet aan het Bouwbesluit. Wat ons echt te denken moet geven is
het feit dat zelfs de Belgen verder zijn dan wij op het gebied van
energieneutraal bouwen. Wij doen gewoon beduidend minder aan duurzaam bouwen dan
we zeggen.”

Loopbaan

Pieter Hameetman (1946) trad na een studie weg- en waterbouwkunde in 1971 in
dienst bij Koninklijke BAM Groep NV. Na twintig jaar diverse functies in het
bouwbedrijf en de projectontwikkeling te hebben bekleed, raakte hij betrokken
bij projecten op het gebied van extreem energiezuinig bouwen en stedelijke
ecologie. Hameetman is lid van het Platform Energietransitie Gebouwde Omgeving.
Hij is medeauteur en eindredacteur van de Toolkit Duurzame Woningbouw en werkt
aan een Toolkit Duurzame Gebiedsontwikkeling.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels