nieuws

‘Alles blijft buiten de openbaarheid’

bouwbreed

Aanscherpen van de bouwregelgeving is volgens Frans van Herwijnen het laatste dat nodig is. Een onafhankelijke onderzoekscommissie stelt bouwers en constructeurs veel beter in staat te leren van ongevallen en de veiligheid te vergroten.

Wie de onafhankelijke commissie moet vormen, vindt prof.ir. Frans van
Herwijnen minder interessant. Als de Onderzoeksraad voor Veiligheid die rol kan
vervullen, vindt hij het prima. Het Constructeursplatform zou die rol ook op
zich kunnen nemen. Mits de aangestelde onderzoekers strikt onafhankelijk zijn,
hun bevindingen openbaar presenteren en alle betrokken partijen zich neerleggen
bij hun conclusies. Dan kunnen spookverhalen definitief worden ontzenuwd. De
alternatieve verklaringen die in Nederland schering en inslag zijn bij
instortingen of andere constructieve problemen, worden immers niet zelden bewust
levend gehouden. Op een door VROM georganiseerde bijeenkomst in het Bouwhuis
vorig jaar hoorde Van Herwijnen tot zijn verbazing hoe de voormalig directeur
van Bouwbedrijf Smeets beweerde dat de balkonramp in Maastricht in 2003 was
veroorzaakt door het bezwijken van de nok van het balkon op de eerste
verdieping. Dat was de lezing die zijn advocaten en de door hem ingehuurde
experts in de rechtszaal steevast hadden verkondigd. Deskundigen zijn het er
allang over eens dat de oorzaak lag in de nok van het balkon daaronder, waardoor
ook de schuldvraag heel anders kwam te liggen. Maar omdat het leeuwendeel van
die onderzoeken over de balkonramp nooit openbaar is gemaakt, konden die twee
lezingen naast elkaar blijven bestaan. “Dat is weer het gevolg van die
juridisering”, constateert de algemeen directeur van ABT tot zijn
teleurstelling. “De schuldvraag overheerst de zoektocht naar de ware toedracht.”

Rechter

Nog merkwaardiger is volgens Van Herwijnen de situatie rond de instorting van
de toneeltoren in Hoorn in 2001. Voor zijn boek ‘Leren van instortingen’ dat
vorige week verscheen, had hij inzage in veel dossiers. Hij mocht er niet uit
citeren, omdat de rapporten nog altijd niet openbaar zijn. In de zaak van de
toneeltoren is het voor de rechter nog veel lastiger een oordeel te vellen dan
bij de balkonramp. Van Herwijnen kan zelf eigenlijk ook niet kiezen uit twee
mogelijke bezwijkmechanismen. Ofwel de gedrukte bovenregel was te slap, danwel
stonden slechte verbindingen aan de basis van het ongeval. Van Herwijnen: “Ze
kunnen alle twee tegelijk zijn opgetreden, maar het kan ook zijn dat één net
iets eerder optrad. De rechter is natuurlijk de laatste die daar een uitspraak
over zal moeten doen. Daarvoor zou je over zo’n onafhankelijke
onderzoekscommissie moeten beschikken. Net als in de luchtvaart en de
scheepvaart gebruikelijk is. Daar wordt direct na een ongeval met goedkeuring
van alle betrokkenen altijd direct een onafhankelijke onderzoekscommissie
ingesteld.” Als één ding niet moet gebeuren na de volgende instorting, dan is
het volgens Van Herwijnen het aanscherpen van de regels. “Dat is ook zo’n
automatische reflex na elk bouwongeval. Iedereen gaat roepen dat er strengere
regels moeten komen. Maar er zijn eerder te veel dan te weinig regels. Met de
invoering van de Eurocodes, een onmogelijk Europees compromis, moeten
constructeurs 135 bladzijden doorworstelen om hun gebouwen aan de eisen voor
windlasten te laten voldoen. Terwijl er nog nooit een gebouw is ingestort als
gevolg van verkeerd berekende windlasten. Onderzoek wijst zelfs uit dat het in
Nederland sinds de jaren ’50 minder hard is gaan waaien. De windbelasting is
eerder af- dan toegenomen.”

Opzichter

Van Herwijnen prijst zichzelf gelukkig dat nooit een ontwerp van zijn hand is
ingestort. Wel werd hij ingeschakeld bij een paar bijna-instortingen. Zo riep
een oplettende opzichter Van Herwijnens hulp in toen die het advies van zijn
eigen constructeur niet vertrouwde. Toen Van Herwijnen vrijblijvend een kijkje
nam liet hij de opzichter de bouw onmiddellijk stilleggen totdat de situatie
veilig was gesteld. “Maar zelfs van dat soort gevallen kan de branche als geheel
niks leren. Alles wordt zorgvuldig buiten de openbaarheid gehouden. Ik mag
contractueel niks over het voorval zeggen van de opdrachtgever die mij toen
inschakelde. Ook op congressen niet. Net als al mijn collega’s die allemaal wel
een paar van dit soort ervaringen hebben, neem ik het mee in mijn graf.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels