nieuws

terugblik Nederlandse ingenieur bouwde Odessa in Oekraïne

bouwbreed

De internationale roem van de Nederlandse (water)bouw is niet van vandaag of gisteren. Ingenieur Frans de Wollant bouwde twee eeuwen geleden al talloze steden voor Catharina de Grote en wordt nog steeds bejubeld in Rusland en Oekraïne.

SDLqDe Wollant bouwde overal tussen Sint-Petersburg en Odessa: steden, vestingwerken, sluizen, havens en kanalen. Maar hij was ook politicus en econoom, en veroverde als militair talloze steden. Ik vraag me weleens af wanneer die man heeft geslapen”, vertelt een geestdriftige Tatjana Gleb-Kosjanski vanachter haar mondkapje. Odessa’s havenmuseum, dat voor de helft is gewijd aan het leven en werk van Frans de Wollant (1752-1818), is eigenlijk gesloten wegens de grieppaniek in Oekraïne. Maar voor de buitenlandse gasten maakt de directrice na enig aandringen een uitzondering. “Want dat hij bij jullie onbekend is, is een schande!” vindt Gleb-Kosjanski, die een dik boek over de man schreef.
De Wollant werd in de destijds Hollandse stad Antwerpen geboren. Hij maakte als ingenieur omzwervingen naar Noord-Amerika, maar belandde uiteindelijk in het leger van de Russische tsarina Catherina de Grote. Daar werd hij als officier-ingenieur de rechterhand van haar roemruchte veldmaarschalk Grigori Potjomkin. Vooral in het zuiden, in de huidige Oekraïne, veroverde deze grote gebieden. De Wollant ontwierp er de steden voor, evenals veel havens en infrastructuur. Hij ontwierp talloze versterkte plaatsen langs de Dnjepr, Bug, Dnjestr en Zwarte Zee, waaronder Vosnessenska, Mikolajev, Simferopol, en Tiraspol. Maar zijn bekendste stad was havenstad Odessa.
Een tekening uit 1794 toont een haven bestaande uit enkele grote strekdammen en kademuren en een vesting met negen uitstekende punten om aanvallers efficiënt te kunnen opvangen. De achtergelegen stad heeft een uitermate rationeel opgezette plattegrond, met kaarsrechte brede wegen. Met zijn royale pleinen en groene avenues typisch West-Europees. Een tweede blok is er schuin tegenaan geschoven. Het is de vorm die het historische centrum van Odessa nog steeds heeft.
De bouw van de steden die hij ontwierp, leidde De Wollant persoonlijk. De eerste ingenieur (luitenant-generaal) van Potjomkin zou later ook de eerste gietijzeren brug van Sint-Petersburg bouwen en het destijds grootste watersysteem van Europa. Dat verbond Sint-Petersburg via diverse nieuw geconstrueerde kanalen met de Wolga en de Witte Zee. Voor de ontwikkeling van de toenmalige Russische hoofdstad, waar De Wollant begraven ligt, een belangrijk wapenfeit. De tsarina complimenteert hem uitvoerig in vleiende brieven, die de Nederlander in zijn memoires opnam. “In Oekraïne kent iedereen met een fatsoenlijke opleiding deze grote man. Nou Nederland nog”, zegt Gleb-Kosjanski.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels