nieuws

Gevelreiniging niet nutteloos

bouwbreed

Het Stadsdeel Centrum in Amsterdam heeft de Rijksgebouwendienst vergunning verleend om de gevels van het Koninklijk Paleis op de Dam ‘op te schonen’

Voorwaarde is dat eerst een pilot wordt uitgevoerd. Een aantal deskundigen vindt dat elke behandeling schadelijk is, omdat de waarde van het monument erdoor wordt aangetast. De Ondernemersorganisatie Schoonmaak- en Bedrijfsdiensten (OSB) vindt dat door enkele zogenaamde deskundigen een verkeerd beeld wordt geschetst. Mark Verhees legt uit waarom.
Gerrit Vermeer, docent architectuurgeschiedenis en monumentenzorg aan de Universiteit van Amsterdam, noemt in NRC Handelsblad en Cobouw (‘Pilot gevelreiniging op de Dam’, Cobouw 31 oktober 2009) gevelreiniging nutteloos en agressief. Het zijn juist de ongenuanceerde en generaliserende uitspraken die door professionele gevelbehandelaars als uiterst storend worden ervaren. Feiten en meningen worden met elkaar verward en er worden stellingen geponeerd, die niet alleen kwetsend zijn voor professionele gevelbehandelaars maar ook nog eens volkomen onjuist.
Waar wij het wel mee eens kunnen zijn, is de stelling, dat er bij het behandelen van gevels helaas nog ontzettend veel fout gaat. Als stenen konden spreken, zouden zij een aantal mishandelingen van de daken schreeuwen. Maar dat moet juist een reden zijn om beter naar professionals te luisteren en zich niet te gaan bedienen van generaliserende kretologie.
Het op professionele wijze behandelen van gevels vraagt om een behoorlijke dosis kennis van gevelmaterialen en middelen gekoppeld aan een werkmethode die geschikt is voor het desbetreffende bouwwerk. Onlangs hoorden we een monumentenbeheerder nog opmerken, dat hij die algjes en mosjes op ‘zijn’ monument zo fraai vond. Maar we moeten niet vergeten, dat algen en mossen zuur afscheiden en dat daardoor voegen worden opgelost en er slechts los zand overblijft. De mening van deze beheerder doet dus geen recht aan de opvatting, dat we alles moeten doen om onze historische bouwwerken te beschermen.

Feiten

Meningen, hoe goed ook bedoeld, zullen daar waar mogelijk, plaats moeten maken voor feiten. Taalverwarring dient te worden vermeden. Nog een citaat uit een publicatie van de Rijksdienst voor Monumentenzorg (RDMZ) : “De ouderdom van een monument mag best afgelezen kunnen worden. Het patina dat zich in de loop van de geschiedenis op de gevel heeft gevormd, is een weerslag van de tijd en vormt juist een waarde die behouden dient te worden.” Wij begrijpen best, wat wordt bedoeld, maar als wij spreken over patina, dan hebben we het over een oxidelaag op metaal, ontstaan door een zuurstofverbinding met het onderliggende materiaal. Dat is niet hetzelfde als een vervuilingslaag op een bouwwerk, uitgevoerd in Bentheimer en Obernkirchener zandsteen. De stelling, dat je best de ouderdom van een gebouw mag kunnen aflezen, vaak nog ‘versterkt’ door de vergelijking met oudere mensen met een fraai of markant uiterlijk gaat natuurlijk ook niet op. Die oudere mensen hebben hun fraaie uiterlijk mede te danken aan periodiek uitgevoerde wasbeurten.
En dat is nu precies waar wij het over hebben. We hebben het niet over het stralend wit maken van een gebouw. We hebben het over het verwijderen van een smerige aanslag. Een aanslag die onder meer is ontstaan door verkeersinvloeden en de daarmee ontwikkelde koolstofvervuilingen en overige uitstoot. Wat te denken van jarenlange invloeden van remstof, ijzeroxide van de tramrails en koperoxide van de bovenleidingen. En dan hebben we het nog niet over al die tienduizenden schoorstenen die in de onmiddellijke omgeving van het paleis over een periode van honderden jaren hun vervuilende uitstoot hebben verspreid.
Wij zouden alle betrokkenen willen oproepen om te trachten dezelfde taal te spreken. Een ‘wasbeurt’ zoals door ons bedoeld, dus het verwijderen van de hierboven genoemde ‘aanslagen’, zonder te streven naar welke egale kleur dan ook, doet naar onze opvattingen méér recht aan de authentieke staat van het bouwwerk. Binnen het OSB-Platform Gevel functioneren professionele gevelbehandelaars, die graag van gedachten willen wisselen over de mogelijke behandelingsmethoden. In bepaalde gevallen kunnen zelfs door middel van volstrekt veilige chemische behandelingen opzienbarende resultaten worden bereikt.
We kennen gelukkig honderden voorbeelden in ons land
waar professionele gevelbehandelaars een fantastisch resultaat hebben weten te bereiken en daarmee de ongenuanceerde stelling, dat gevelreiniging schadelijk is, in een meer rechtvaardig perspectief hebben weten te plaatsen.
Bij OSB zijn voldoende leden aangesloten die kennis hebben van de materie. OSB-Platform Gevel
wil dan ook graag met iedereen hierover van gedachten wisselen.
Het uitwisselen van kennis en ervaringen kan alleen maar in het belang zijn van het desbetreffende bouwwerk.
Coördinator Platforms OSB’s-Hertogenbosch
www.osb.nl

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels