nieuws

Botsende belangen bijeen?

bouwbreed Premium

In de afgelopen jaren zijn ruimtelijke en economische ontwikkelingen vaak lastig te combineren gebleken met lokale milieukwaliteitsnormen. Dat leidt volgens drs. Robbert Coops tot frustraties bij bestuurders en projectontwikkelaars die zich vaak beknot voelen in hun dadendrang.

Alleen al het noemen van begrippen als “fijnstof” of “kamsalamander” zijn in dat verband genoeg om definitief af te haken waar het gaat om serieuze beleidsvoorbereiding in ruimtelijk opzicht. Daarom zijn meer dynamiek en maatwerk geboden in de vorm van een milieu-ruimteplan. Minister Cramer (VROM) voelt veel voor die suggestie van de VROM-raad en neemt deze als pilot dan ook mee in de op stapel staande Crisis- en herstelwet.
Het is zeker niet de bedoeling – volgens prof. mr. Niels Koeman, die als VROM-raadslid een belangrijke bijdrage aan dit advies leverde – om milieuregels ten gunste van ruimtelijke ontwikkelingen te versoepelen. Dat is structureel onwenselijk en in strijd met de Europese richtlijnen. Maar wel zouden tijdelijke overschrijdingen van milieukwaliteiten en -normen moeten worden gedoogd als maar zeker is dat na zekere tijd er weer aan de milieueisen wordt voldaan. Dat is een verplichting die vastgelegd moet worden in een planmatig afwegingskader in de vorm van een milieu-ruimteplan – dat weer onderdeel uitmaakt van het bestemmingsplan – om op die manier de milieuruimte te herschikken. Gemeentebesturen krijgen op die manier meer ruimte en verantwoordelijkheid om op een creatieve en flexibele wijze naar maatwerkoplossingen te zoeken. Door die extra instrumentele manoeuvreerruimte “groeit het arsenaal aan maatregelen dat daadwerkelijk kan worden genomen”. De keerzijde is dat bestaande rechten minder onaantastbaar worden. “Dit is de prijs die voor meer dynamiek moet worden betaald”, aldus het advies.
Hoewel nog niet alles concreet is uitgewerkt – Koeman pleitte dan ook voor een op korte termijn te realiseren experimenteerprogramma – zijn zijn voorbeelden overtuigend. Zo zouden vergunningen kunnen worden afgegeven voor de bouw van stallen in De Peel. Er is voorzien dat het ammoniakbeleid effectief is, omdat varkensboerderijen binnen een bepaalde en in het plan vast te leggen periode worden gesaneerd. Iets dergelijks kan ook opgaan voor de aanleg van een nieuwe weg, die nu wel mogelijk is omdat de introductie en het effect van de roetfilter in dat gebied binnen een zekere periode voldoende compensatie bieden.
De Amsterdamse ex-wethouder Duco Stadig voorziet dat dit nieuwe instrument vooral voor het gemeentelijk beleid een nieuwe impuls kan vormen. Maar er zal dan wel een goede balans en afweging moeten ontstaan tussen rechtszekerheid en rechteloosheid. Ook daar zullen experimenten meer inzicht in moeten geven. Door bijvoorbeeld de milieugebruiksruimte aan bedrijven na een bepaalde periode te ontnemen, zoals bij emissierechten, worden bedrijven wel gedwongen maatregelen te nemen die in het belang van het milieu zijn. Doen ze dat niet dan worden ze belemmerd in hun activiteiten. Een milieugebruiksruimte geeft de mogelijkheden aan die natuur en milieu aan de maatschappij bieden voor benutting nu, zonder afbreuk te doen aan toekomstige gebruiksmogelijkheden.
Cramer noemde het advies van de VROM-raad “doortimmerd als vanouds”. Die kwalificatie maakte onbedoeld nog eens pijnlijk duidelijk dat het opheffen van deze raad geen goede gedachte is. Afgezien daarvan gaf zij aan het een uitdaging te vinden om op een creatieve en verstandige wijze duurzame doelstellingen te combineren met ruimtelijke ontwikkeling. Niet alleen de wetgeving maar ook bestuurders zullen meer moeten gaan anticiperen op meer ruimtelijke dynamiek in relatie tot milieukwaliteit.

Reageer op dit artikel