nieuws

Regiotram Groningen kan kansen dbfmo benutten

bouwbreed Premium

De grootste kracht van publiek-private samenwerking (pps) is het gebruik van private kennis, om bij complexe projecten lifecylekosten te reduceren en prestaties te verbeteren. Spoorprojecten zijn complex en kapitaalintensief. Toch wordt deze samenwerkingsvorm in Nederland niet vaak toegepast, wat ook door de commissie-Ruding is vastgesteld. Regionale spoorprojecten in een nieuwe omgeving, zoals het project Regiotram in Groningen, bieden kansen om de voordelen van geïntegreerde contracten te benutten.

Pps bij spoorprojecten in Nederland is tot op heden schaars. Pps is geen wondermiddel om projecten kostendekkend te maken. Op het nationale spoorwegnet ligt pps niet voor de hand, omdat vrijwel alle spoorprojecten een toevoeging zijn aan een bestaande situatie. Een uitzondering hierop is de hsl-Zuid, die grotendeels losstaat van het conventionele spoor. Voor dit project is pps met succes toegepast.
Toch wordt internationaal pps steeds vaker toegepast voor spoorwegprojecten. Recente voorbeelden hiervan zijn Kopenhagen, Hamburg en Antwerpen. Maar ook in de Verenigde Staten het Verenigd Koninkrijk, Japan en het Midden-Oosten bestaan soortgelijke projecten.
Trends
In de spoorwereld is Lloyd’s Register Transportation binnen en buiten Europa adviseur van veel nationale en regionale overheden, infrastructuurmanagers en vervoerders met betrekking tot organisatievraagstukken, risicomanagement en benchmarking. Bij nieuwe spoorprojecten wordt regelmatig overwogen om pps toe te passen. Voor de overwegingen voor het gebruik van pps zijn volgens Heiner Bente, een van de bekende Europese adviseurs, een aantal trends te onderscheiden.
De keuze voor het al dan niet toepassen van pps hangt sterk samen met wederzijds begrip en vertrouwen. De expertise van de private partijen is hierin een cruciale factor. Bij geïntegreerde contracten is het noodzakelijk dat de private partijen, vaak met een industriële achtergrond, zich ontwikkelen tot een partner van de publieke partijen. De afgelopen jaren hebben binnen de spoorwereld meerdere private partijen zich op dit terrein geprofileerd. Binnen Europa bestaan momenteel partijen met bewezen expertise op het gebied van geïntegreerde contracten waar onderhoud en exploitatie deel van uitmaken.
Voor een spoorproject is steeds meer kennis nodig. Voor onder andere materieel, besturing en ict zijn steeds meer hightech systemen beschikbaar. De eisen aan de prestaties en veiligheid systemen zijn hoog. Uit recente studies van het UIC naar langetermijn kostenontwikkeling in de spoor blijkt dat 75 procent van de kosten en de performance wordt bepaald in de concept- en ontwerpfase. De ervaring leert dan ook dat een groot deel van de lifecylcekosten wordt veroorzaakt door deelsystemen die niet optimaal op elkaar zijn afgestemd. De integrale systeemkeuzes zijn de achilleshiel van een openbaarvervoerssysteem. Door het contracteren van langetermijnverplichtingen in contracten waar ontwerp, bouw, onderhoud en exploitatie zijn geïntegreerd, ligt in de contracten een prikkel om de kosten en prestaties op de lange termijn te optimaliseren. Hiermee worden de interfacerisico’s, en daarmee de risico van het integrale systeem beperkt.

Discussie

Niet iedereen is overtuigd van de voordelen van dbfmo. De belangrijkste thema’s, waar de discussie over het toepassen van dbfmo zich op toespitst, zijn:
1. Het aangaan van een dbfmo-contract brengt hoge kosten met zich mee voor contractvorming, financiering, monitoring en onderhoud aan het einde van de contractperiode. Hier staat tegenover dat de kans op kostenoverschrijding gedurende het project wordt gereduceerd. Daarnaast benadruk dit punt het belang van de inhoud van goede en evenwichtige contracten.
2. Door de financiële component in de contracten tijdens de hele concessie wordt gestuurd op financiële resultaten, die het belang van de inhoud van openbaar vervoer kan overheersen. Bij geïntegreerde contracten met onderhoud en exploitatie blijft sturing mogelijk op de momenten van contractsluiting. Ook tijdens een contractperiode is soms bijsturing nodig. Het is gebruikelijk om mijlpalen gedurende de contractperiode op te nemen, waarin de samenwerking wordt geëvalueerd aan de hand van overeengekomen KPI’s. Hiermee worden de “checks and balances” verbeterd.

Vaker

Europees en wereldwijd bestaat ook voor spoorprojecten een tendens om vaker gebruik te maken van een vorm van PPS. De belangrijkste reden hiervoor is dat de langlopende verplichtingen garanties geven voor optimalisatie van het integrale vervoerssysteem. Hiermee kunnen de risico’s van een project worden beperkt. De mogelijke voordelen voor de stad Groningen zijn groter dan bij andere spoorprojecten in Nederland: het betreft een spoorproject in een nieuwe omgeving. De succesfactoren bij het toepassen van pps liggen in het selecteren van de juiste partijen en de invulling van de contracten.

Reageer op dit artikel