nieuws

Bevolkingskrimp verergert de economische crisis

bouwbreed Premium

De bevolkingskrimp die zich nu al aan de randen van Nederland voordoet, kan de huidige crisis verergeren. Dat schrijven ontwikkelingssociologe Gertrud Blauwhof en econometrist Willem Verbaan in het boek ‘Wolk777 Over crisis, krimp en duurzaamheid’.

Behalve in Limburg is er bevolkingskrimp in Zeeland en zien Groningen en
Friesland hun bevolkingsaantallen sinds 2005 en 2004 teruglopen. De economische
crisis versnelt de leegloop en ontmoedigt wie eventueel plannen had om zich in
de periferie te vestigen. De krimp gaat daardoor veel sneller dan verwacht. De
krimp in Noord- en Zuid-Nederland betekent afname van de potentiële
beroepsbevolking. De jeugd trekt weg, er is mede daardoor relatief meer
vergrijzing, minder initiatief en ondernemingszin, en dreigend onvoldoende
draagvlak voor voorzieningen. Om welvaart op peil te houden zijn minder mensen
beschikbaar. De vraag is hoe voor de achterblijvers in krimpgebieden een
doemscenario kan worden omgebogen, aldus de auteurs.

Kansen

Er is nog nauwelijks nagedacht over adequaat beleid. De vraag is of krimp
alleen kommer en kwel betekent, of dat het ook kansen biedt. Volgens Blauwhof en
Verbaan is dat laatste wel degelijk het geval. Voorwaarde is nu te beginnen met
nadenken over zowel de bestuurlijke als inhoudelijke kanten van krimp. Beide
zijn nodig. Doordat de maatschappelijke behoefte en vraag in een regio die
krimpt en vergrijst, in korte tijd dramatisch verandert, zijn dringend
aanpassingen aan het openbaar besturingssysteem nodig. De trage tredmolens van
bestuurslagen rijk, provincie en gemeente, vaak ook waterschappen, en de vele
zelfstandige organen, zijn ingericht voor het aansturen en beheersen van groei.
“Om de dreigende, elkaar versterkende effecten van de economische crisis en de
krimp in de hand te houden, is een besturingsmodel nodig met voldoende ruimte
voor verticale samenwerking en regie vanuit Rijk en provincies”, aldus Blauwhof
en Verbaan.

Mobiliteit

Concrete gevolgen van bevolkingskrimp zijn te zien in de ruimtelijke
ontwikkeling, want er zijn bijvoorbeeld minder en andere woningen nodig. De
mobiliteit verandert. De vraag rijst bijvoorbeeld of het zinvol is om in
gebieden met krimp nog miljarden te investeren in asfalt voor woon-werkverkeer.
Overigens zou ook moeten worden bedacht welke aanpassingen nodig zijn in een
concentratiegebied als de Randstad, waar de komende tijd extra migratie vanuit
krimpgebieden is te verwachten. “Ook daar hebben we nieuwe ruimtelijke – en
bestuurlijke – concepten nodig, waarschijnlijk meer gestuurd vanuit visie en
kennis van digitale mogelijkheden dan die van asfalt.” Wat ook verandert zijn de
klassieke ‘verdienlijnen’ in het proces van ruimtelijke ordening en
ontwikkeling. “Al ons denken is geënt op het idee van groei en dat denken moet
om. We zullen op zoek moeten gaan naar nieuwe verdienmodellen en andere vormen
van waardecreatie. Denk aan alternatieve energie, CO2-opslag, waterberging en
-beheer, de zorg, echt goede vormen van virtuele educatie en werkgelegenheid en
biologische landbouw.”

Wolk777 Over crisis, krimp en duurzaamheid

Gertrud Blauwhof en Willem Verbaan, Uitgeverij Blauwdruk, Wageningen, 176
pagina’s, ISBN 978-90-75271-28-7, Prijs: 17,00 euro.

Reageer op dit artikel