nieuws

Ultramodern muziektheater met superschoon betonwerk

bouwbreed Premium

Het nieuwe Muziektheater in het Oostenrijkse Graz is niet alleen geschikt voor alle soorten muziek maar ook flexibel in te delen. Blikvanger is de dragende organische betonconstructie in de centrale hal die met de schoonste stortmethode werd gemaakt.

Het Haus für Musik und Musiktheater (Mumuth) wordt zondag officieel in gebruik genomen met een uitvoering van Die Zauberflöte. De nieuwbouw naar een ontwerp van UNStudio voorziet in 6200 vierkante meter verdeeld over drie verdiepingen.
Het Amsterdamse architectenbureau won in 1998 de prijsvraag uit 212 inzendingen. Ruim tien jaar later opent het gebouw de deuren voor het publiek.
“Dit project is een belangrijke inspiratiebron geweest voor veel van onze latere projecten, zoals het Mercedes-Benz Museum in Stuttgart”,. licht architect Ben van Berkel toe. Ook in Graz is de logistiek bepalend geweest voor de uiteindelijke vorm. “Met één lijn, in dit geval een spiraal, wilden we alle programmaonderdelen in een ruimtelijke structuur gieten. Daarmee zijn we dicht bij het oorspronkelijke ontwerp gebleven. In eerste instantie was het meer een spiraal op zijn kant, die later steeds verticaler werd. Dat idee is uiteindelijk in het betonwerk terug te zien.”
In de foyer bevindt zich namelijk een getordeerde betonconstructie die over drie verdiepingen de entree, de grote zaal en de andere muziekruimten met elkaar verbindt. De sculpturale blikvanger werd vervaardigd met de nieuwste betontechnologie (zie kader). Deze organische constructie (‘de twist’) vormt de rode draad in de ruimtelijke structuur van het rechthoekige gebouw. Van Berkel spreekt van een ‘blob-to-boxmodel’.

Parapluconstructie

De begane grond is geheel kolomvrij. De krachten van de uitkragende betonvloeren worden opgevangen met een stalen parapluconstructie die het gebouw een open karakter geeft. Voor de glazen buitengevel bevindt zich een gaas van staal waarmee minimaal 35 procent van het daglicht wordt gefilterd en opwarming van het gebouw wordt voorkomen.
De foyer in de centrale hal is tevens te gebruiken voor optredens. Ook de theaterzaal op de eerste verdieping die plaatsbiedt aan 450 toeschouwers is flexibel in gebruik. “De zaal is voorzien van een zwevende vloer die hydraulisch verplaatsbaar is en 4 meter omhoog kan worden getrokken. Daarbij is de zaal op verschillende manieren indeelbaar waarbij de opstelling van de tribunes kan variëren.” De architect spreekt van “een totaaltheater”.
De theaterzaal is geschikt voor de meest uiteenlopende muziekuitvoeringen van jazz, opera tot elektronische popmuziek. Voor opera is er een natuurlijke akoestische oplossing in de vorm van vilten panelen. Bij popmuziek wordt de nagalm met elektronisch tegengeluid weggewerkt. Het muziektheater herbergt naast een theaterzaal diverse onderwijsruimten. De nieuwbouw functioneert tevens als faculteitsgebouw voor de Universität für Musik und Darstellende Kunst.

Projectgegevens

Opdrachtgever:Bundesimmobiliengesellschaft m.b.H.Ontwerp:1998-2003
Bouw:2006-2008
Architect:UNStudio
Constructeur:Arup
Bouwer:Steiner Bau Ges.m.b.H.
Staalconstructie:Zeman 0x26 Co Ges.m.b.H
Oppervlakte:6200 vierkante meter
Kosten:19 miljoen euro
Opening:1 maart 2009

Innovatieve constructie en betontechniek

De structurele opbouw van het theater is gebaseerd op een constructieprincipe dat eind negentiende eeuw werd ontwikkeld door Arthur Vierendeel. Het belangrijkste constructieve element wordt gevormd door een sculpturale betonconstructie die de 25 meter lange vrij zwevende vloeren verbindt met de 50 meter lange verticale zijwanden. Deze structurele opbouw geeft een maximaal vloeroppervlak waarbij de constructie minimale ruimte inneemt.
De constructieve knoop is vervaardigd met een betontechniek waarbij het zelfverdichtende beton omhoog werd gepompt. “Deze in ons land ongebruikelijke stortwijze voorkomt grintnesten. De techniek wordt veel in Zwitserland, Oostenrijk en Duitsland toegepast en bleek de meest effectieve methode om zo perfect en schoon mogelijk betonwerk te krijgen”, aldus Ben van Berkel. Een vereiste is dat de bekistingsdelen naadloos op elkaar aansluiten. De geometrisch gegenereerde bekistingelementen zijn met een computergestuurde zaagmachine gemaakt uit handzame delen van 2 bij 5 meter. De ‘twist’ bestaat uit enkelgekromde wanden. De dubbelgekromde vlakken in het centrale gedeelte waren alleen mogelijk door toepassing van structuurstaal en Styropor in de betonnen constructie. De betondikte varieert van 20 tot 64 centimeter.

Reageer op dit artikel