nieuws

Oud pakhuis doorgezaagd en opgekrikt

bouwbreed Premium

Pieters Bouwtechniek haalt twee huzarenstukjes uit om de verdiepingshoogte van een voormalig pakhuis in Enschede op te krikken. De meest in het oog springende is het 2,5 meter omhoog vijzelen van het gebouw om een extra verdiepingshoogte te creëren.

Het bakstenen pakhuis voor katoenbalen uit 1896 (ontwerp Gerrit Beltman) met karakteristieke kleine vierkante raampjes, friezen en de toren wordt getransformeerd in het museum Jan Cremer. Het museum toont onder meer wisselende tentoonstellingen uit het oeuvre van de in Enschede geboren kunstenaar.
Probleem is dat het huidige gebouw qua verdiepingshoogte niet voldoet aan de vereisten voor een museum. De nettohoogte is slechts 2 meter 10. Daar komt bij dat de architect voor de renovatie, SeARCH in samenwerking met Rem Koolhaas, een glazen strook heeft toegevoegd om voldoende verdiepingshoogte te verkrijgen voor het onderbrengen van een restaurant en algemene ruimte. Deze pui met uitkragingen doorklieft het midden van het pand. Daarom wordt het gebouw vanaf de derde bouwlaag 2,5 meter omhoog gekrikt.
In zijn kantoor glimlacht directeur Fred Schreuders van Pieters Bouwtechniek van genoegen. Omgeven met werktekeningen legt hij uit welke uitdaging het ingenieursbureau voor de kiezen kreeg. “Het is de eerste keer dat we op deze schaal een deel van een totaal gebouw opvijzelen. Meestal trekken we de fundering van een verzakt gebouw 20 à 30 centimeter op om het gebouw recht te zetten, maar hier praten we over andere dimensies”.
Behalve het vijzelen wordt de fundering anderhalve meter verlaagd om een kelderbak aan te leggen. Daardoor ontstaat er op de begane grond veel meer plafondhoogte, namelijk 4 meter. De gemetselde fundering steunt straks af op een constructie van circa tweehonderd stalen buispalen van 12 meter lengte en 273 millimeter in doorsnee. De in de grond geheide palen worden volgestort met beton. Vervolgens ontgraaft de aannemer 1200 kuub grond.

Langsbalken

Ter voorbereiding op het vijzelen worden door de kleine vierkante raampjes 18 meter lange stalen langsbalken geschoven en aan weerszijden de bakstenen muren uitgehakt om de constructie te monteren. De balken worden ondersteund met doorgestempelde stalen hulpsteunpunten.
Op de stalen hulpconstructie krikken vijzelpakketten met elk vier kleine vijzels het gebouw bij elke slag 10 centimeter omhoog. “Het is een arbeidsintensief proces, want na elke slag vullen de vijzelaars de ruimte tussen de vijzels en de stalen constructie op met stalen vulstukken”, laat Schreuders weten. De grootste uitdaging schuilt in het precies gelijkmatig omhoog vijzelen van het gebouw. “Dat is nodig anders wordt het bouwwerk instabiel. Vergeet niet dat er ook nog een toren omhoog gekrikt wordt. In totaal drukken de vijzels 2500 ton omhoog.”
Om de benodigde stabiliteit te krijgen, brengt Heijmans acht grote stalen geleideconstructies aan met rollen en schoren die aan de langszijde en kopse zijde van het pand worden geplaatst. Heijmans Infra vijzelt in twee dagen. “Het aanbrengen en het afbreken van de stalen hulpconstructies neemt veel meer tijd in beslag dan het vijzelen”, grinnikt Schreuders. “Dit is echt een heel ambitieus vijzelplan voor een gebouw. We zijn nu nog bezig om het plan voor de hulpconstructie verder uit te detailleren”.
Het constructief ontwerp verkeert in bestekfase. Schreuders verwacht dat hoofdaannemer Paul uit Apeldoorn in februari 2009 kan beginnen met de sloop van een aanbouw van het gebouw uit de vijftiger jaren. Vervolgens begint de aannemer met het heiwerk, de kelder, het vijzelen en de afbouw. In het voorjaar van 2010 is de oplevering van het museum gepland.

Projectgegevens

Opdrachtgever: Woningcorporatie De Woonplaats, Enschede
Architect: SeARCH, Amsterdam in combinatie met Rem Koolhaas
Aannemer: Bouwbedrijf Paul, Apeldoorn
Constructeur advies: Pieters Bouwtechniek, Utrecht
Installateur advies: Ingenieursbureau Knipscheer, Soest
Bouwfysisch advies: Schoonderbeek en Partners, Ede
Vijzelen: Heijmans Infra, Rosmalen

Reageer op dit artikel