nieuws

Nederland bij toepassing publ iek-private samenwerking links en rechts ingehaald

bouwbreed

Nederland is voorzichtig als het gaat om publiek private samenwerking. De commissie Ruding concludeert dat ons land links en rechts al is ingehaald door landen als Portugal, Frankrijk, Spanje, Ierland en Hongarije. Het is echter nog de vraag of het kabinet komende maand de deur voor dbfm-contracten wijd openzet.

Minister Eurlings vroeg Onno Ruding eind vorig jaar de perspectieven voor privaat geld voor infrastructuur in beeld te brengen. Volgens de oud-minister zijn die kansen er op volop: de aanleg en het onderhoud kunnen minstens 10 procent goedkoper door standaard te kiezen voor een dbfm-contract. Volgens Ruding zou een deal-flow van 20 projecten per jaar haalbaar zijn, maar hij is al blij met vijf per jaar. De realiteit voor infrastructuur-projecten komt nog niet op een project per jaar.
Het kabinet is echter terughoudend als het gaat om nieuwe contracten. De afgelopen tien jaar zijn slechts drie infra-opdrachten via het dbfm-model uitgevoerd, te weten A59, N31 en de bovenbouw van hsl-Zuid. De werkzaamheden voor de Tweede Coentunnel beginnen deze zomer. Al deze projecten zijn op tijd of versneld opgeleverd en binnen het budget gebleven. De N31 was zelfs 31 procent goedkoper dan een traditioneel contract en de A59 viel 14 procent voordeliger uit.
De verwachting is dat de combinatie van ontwerp, uitvoering en onderhoud bij de Tweede Coentunnel meer dan 10 procent op de kosten bespaart. Desondanks blijven nieuwe initiatieven uit en heeft Rijkswaterstaat alleen de A12 en A15 als dbfm in de planning. De argwaan van Rijkswaterstaat, maar ook binnen politiek Den Haag en het gebrek aan ervaring lijken de belangrijkste oorzaken voor de voorzichtige benadering.
De lauwe reactie van minister Eurlings (Verkeer) en vooral van minister Bos (Financiën) doet het ergste vermoeden voor de toekomst. Het kabinet heeft toegezegd uiterlijk in september met een reactie te komen op de aanbevelingen van Ruding. Eurlings wil nog eens goed kijken naar de aanbeveling om slechts twee combinaties te laten rekenen tot de laatste ronde in een contract in plaats van de gebruikelijke drie: “We weten allemaal wat er gebeurd als er niet genoeg concurrentie is.”

Testcase

Bos toonde zich sceptisch over de voorwaarden die de pensioenfondsen stellen voor het beschikbaar stellen van hun extra miljarden. De moeizame onderhandelingen over de Zuidas lijken wat dat betreft een testcase voor het kabinet. De bedoeling is daar dat marktpartijen 60 procent meebetalen aan de tunnel voor de A10 en openbaar vervoer. Het is voorspelbaar dat de Tweede Kamer sceptisch zal zijn over de aanbevelingen om lagere overheden meer garanties te geven over de prioritering in het MIRT als zij zelf meebetalen aan projecten. De A59 is een succesvol voorbeeld van voorfinanciering en werd acht jaar eerder gebouwd door bijdrage van provincie en gemeenten.
De commissie deed ook onderzoek naar de internationale ontwikkelingen en constateert dat Nederland in met enkele projecten in de middenmoot van het Europese spectrum zit. Engeland steekt er in de pps-praktijk met kop en schouders bovenuit, en zet sinds de jaren negentig al velen miljarden om in pps-projecten. De contractvorm wordt ook al breed toegepast in landen als Portugal, Frankrijk, Spanje, Ierland en Hongarije. Nederland bevindt zich met enkele uitgevoerde projecten te midden van Italië, Duitsland en Griekenland.
Maar het kan nog veel beroerder: Finland, Oostenrijk, Polen, België en Kroatië zijn nog maar net begonnen met de eerste pilots en Tsjechië, Denemarken en Roemenië komen nog niet verder dan de verkennende fase. Zwitserland, Letland, Estland en Litouwen sluiten de gelederen met het tonen van voorzichtige belangstelling. Landen met een begrotingstekort zoals Portugal, Frankrijk, Italië, België en Hongarije gebruiken de contractvorm om overheidsuitgaven te ‘debudgetteren’ via private financieringsconstructies. Voor deze landen is dat soms een belangrijker motivatie dan de meerwaarde van de contractvorm, constateert de commissie.

Aanbevelingen commissie Ruding

1. vaker pps bij weg- en spoorinfrastructuur, op basis van dbfm-contract
2. toesting op meerwaarde pps al bij 60 miljoen euro
3. transactiekosten verder verlagen door standaardisering
4. risico’s eerlijker verdelen en vroegtijdig vastleggen
5. Kenniscentrum PPS bij het ministerie van Financiën revitaliseren
6. meer mogelijkheden voor derden om mee te betalen aan MIRT
7. dbfm-contract aanpassen voor gebieds- en/of knooppuntontwikkeling
8. Regionaal pps-fonds
9. meerwaarde pps gebruiken voor realisatie meer infrastructuur
10. institutionele beleggers interesseren
11. externe financiering meewegen bij prioriteiten in MIRT

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels