nieuws

Meer en sneller bouwen aan infrastructuur kan!

bouwbreed

Geen ingewikkelde aanbestedingen meer, Leendert Bouter neemt morgen afscheid van Rijkswaterstaat als HID Bouwdienst, maar zijn Chinese fiets blijft staan. In 38 jaar kreeg hij te maken met de ‘louterende lessen’ van de bouwfraude, inkrimping van Rijkswaterstaat en begeleidde zowel de Betuweroute als de hsl.

Op de achtste verdieping van het gloednieuwe Westraven staat een rare fiets
op een sokkel: een cadeau van de Chinezen. “Er hebben al heel wat mensen
gevraagd wanneer die fiets nu weg mag. Ik laat ‘m staan als aandenken of
misschien schrijf ik een prijsvraag uit.” Terugblikken is niet zijn sterkste
kant. “Ik kijk liever vooruit.” Maar hij zal niet ontkennen dat ook uit het
verleden wijze lessen zijn te leren. Vooral in het politieke debat is regelmatig
sprake van een kort geheugen, is hem opgevallen. Maar hij heeft er geen moeite
mee dat politici uiteindelijk altijd beslissen: “Wij reiken de voors en tegens
aan en een minister moet erop kunnen vertrouwen dat informatie tijdig, volledig
en 100 procent betrouwbaar is. Als dat je niet ligt, moet je een ander vak
kiezen.” Over een favoriete minister laat de topambtenaar zich niet uit: “Het
waren bijna allemaal dames, heel verschillend. Ik moest er altijd weer even aan
wennen.” De publieke zaak en het realiseren van infrastructuur hebben hem de
afgelopen jaren het meest gecharmeerd. Hij trad in 1971 als beleidsmedewerker
waterhuishouding in dienst bij Rijkswaterstaat en klom op tot directeur Zuid
Holland, bemoeide zich met de aanleg van de A73 en stuurde jaren de bouw van
zowel de Betuweroute als HSL aan. Vier jaar geleden kreeg hij de klus om de
Bouwdienst om te vormen en af te slanken. Woensdag draagt Bouter het stokje over
aan Cees Brandsen, maar hij blijft in de toekomst nog wel betrokken als
adviseur. Bij de twee megaprojecten stond hij aan de wieg van het
risicomanagement. Doel was het in kaart brengen en benoemen van tegenvallers met
het bijbehorende prijskaartje en proberen daarop te sturen. Een methode die
Rijkswaterstaat inmiddels bij alle grote projecten toepast. “Op die baanbrekende
ontwikkeling ben ik trots.” Daaruit vloeide uiteindelijk ook voort de
risicoreservering van 1 miljard euro. Een pot geld die halverwege de rit, onder
groot politiek gemor, werd vrijgemaakt. Mede daardoor zijn de overschrijdingen
redelijk binnen de perken gebleven, vindt Bouter. Zeven jaar stond hij aan het
roer van de projecten.

Kritiek

De foto met demonstranten van GroenFront die demonstreren tegen de
Betuweroute hangt naast zijn bureau. Een roerige periode, keer op keer werd de
lijn ter discussie gesteld. “Onze opdracht was duidelijk: bouw een goederenlijn
richting Duitsland. We hebben lange tijd met de blik op oneindig stoïcijns
doorgewerkt en ons zo min mogelijk van alle kritiek aangetrokken. Als we op dat
moment de stekker eruit had moeten trekken, was 70 tot 80 procent van het budget
verspild. Het had al geholpen de naam Betuweroute te schrappen, want na alle
discussies liep de lijn langs de A15 en niet meer dwars door de Betuwe.” Vanaf
2001 kwam hij bij de hsl terecht: “Dat was van meet af aan een glamourproject.
Maar dat is eigenlijk een vervoersproject terwijl wij het als bouwproject hebben
behandeld. De lijn is klaar, maar er rijden nog geen treinen.” De uitvoering van
die projecten werd overschaduwd door de bouwfraude-affaire. “Tijdens de
wederopbouw, in de jaren vijftig, waren afspraken nuttig om de capaciteit
maximaal te spreiden. Toen Brussel de afspraken verbood, heeft Nederland
jarenlang tegengas gegeven. Het is jammer dat de geur van omkoping en fraude is
blijven hangen, maar voor mij blijven dat incidenten.” Al is Bouter gecharmeerd
van de initiatieven van PSIB en de Regieraad om de bouw te professionaliseren.
Hij vreest dat er wel een generatie overheen zal gaan voordat de modernisering
echt beklijft. “Het begint met een kleine voorhoede en de laatste 20 procent zal
hardnekkig achterblijven. Daar moet je dan ook niet meer in investeren als het
om veranderen gaat.” In 1997 bemoeide Bouter zich met de discussie over de
aanleg van de A73. Hij herinnert zich nog de emotie rond de Napoleonsbaan, die
bekend stond als dodenweg. “Die weg hebben we toen al een stuk veiliger kunnen
maken en nu is de snelweg klaar.” Alleen de twee tunnels bij Swalmen en Roermond
zijn nog altijd niet opgeleverd. “De keus is gemaakt om de tunnels halverwege
gedeeltelijk open te stellen. De automobilist plukt de voordelen van het
gebruik, maar het kost veel extra tijd om de tunnels af te bouwen.” Bouter zegt
niet dat minister Eurlings een verkeerd besluit nam, maar pleit een volgende
keer opnieuw voor een zorgvuldige afweging. De 53 installaties in de tunnel
blijken ingewikkelder dan gedacht. “Vroeger had je een betonnen bak met een
installatie. Nu heb je heel veel installaties met een betonnen bak er omheen.
Dat is een belangrijke les. De volgende keer moet Rijkswaterstaat overwegen het
hoofdcontract met een installatiebedrijf te sluiten. Zo, dat zal jullie lezers
wakkerschudden”, verklaart hij met een grijns.

Versnellen

De rapporten van de commissies Elverding en Ruding vat de topambtenaar
kernachtig samen: het moet meer en sneller. De methode voor de wegverbredingen
uit de Spoedwet zou de procedures met 60 tot 80 procent moeten versnellen.
Volgens Bouter is ook winst te boeken met partnercontracten. Bij de verbreding
van de A2 doet Rijkswaterstaat een serieuze poging om opdrachtnemers
gelijkwaardig te behandelen. Ook de alliantiecontracten uit Engeland en
Scandinavië bevatten leerzame elementen, maar zijn belangstelling is vooral
gewekt door de Australische manier. “Daar solliciteren bouwers in een
vroegtijdig stadium naar de uitvoering van een werk.” Over de eindeloze
discussies over luchtkwaliteit die onder meer de A4 bij Leiderdorp frustreren
kan hij kort zijn: “Als berekeningen zo complex worden uitgevoerd, zit er
onvermijdelijk een foute aanname bij. De uitkomsten leiden tot schijnzekerheid.
Die onderzoeken moet terug naar de hoofdlijnen, anders komen we geen stap
verder.” Overigens vindt Bouter dat Rijkswaterstaat, maar ook bouwers en
ingenieursbureau’s best wat vaker trots mogen zijn op wat wel is gebouwd. “Hier
overheerst de kritiek. In het buitenland krijg je respect en bewondering voor de
infrastructuur die Nederland heeft.” n

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels