nieuws

Blaas de gemeentelijke woningcorporatie nieuw leven in

bouwbreed

Volkshuisvesting geniet de aandacht. Ook de positie van corporaties is onderwerp van gesprek. Welke rol moeten corporaties en overheden in de aanpak van wijken spelen, in het bijzonder de veertig probleemwijken van minister Vogelaar? Remco Deelstra pleit voor terugkeer van de gemeentelijke corporatie.

Met de brutering in de jaren ’90 zijn corporaties en overheid uit elkaar gegroeid. De operatie leidde tot zelfstandige organisaties die werkzaam zijn binnen het domein van de overheid. Het Besluit beheer sociale huursector (Bbsh) bepaalt de spelregels en tot voor kort genoten corporaties van een financieel gunstig klimaat.
Lange tijd was deze zelfstandigheid geen issue binnen de overheid. Tot bleek dat er blijvend behoefte is aan huurwoningen, de productie hiervan achterblijft en er grote reserves zijn. Als reactie probeert de overheid de teugels aan te halen. In 2007 werd een historisch lage huurstijging opgelegd en werd een flinke claim gelegd op het vermogen van corporaties voor investering in Vogelaarwijken. Ale corporatieactiviteiten kwamen onder de vennootschapsbelasting.
Vooral de veertigwijkenaanpak biedt interessante discussiestof. Het staat buiten kijf dat het toekomstperspectief van deze wijken onvoldoende is. Er is sprake van een accumulatie van problemen: generaties werkloosheid of laaggeschoolde banen, problemen met scholing en integratie en sociaalpsychologische problemen. Het (ver)bouwen van woningen biedt geen soelaas. De problemen en bijbehorende oplossingen bevinden zich achter de voordeur. Een kostbare opgave, waarvan de baten niet op voorhand vaststaan.

Betalen

De veertigwijkenaanpak is een van de speerpunten van het kabinet. Maar wat is een speerpunt zonder geld? De bedachte list leek vast lumineus: leg de rekening bij de corporaties; zij hebben geld zat! Maar het kabinet vergat dat corporaties zelfstandige organisaties zijn, die slechts in bijzondere omstandigheden een heffing opgelegd kunnen krijgen. Corporaties zijn volgens het Bbsh wel betrokken bij leefbaarheid, maar een aanpak achter de voordeur is uitgesloten. De overheid blijft primair verantwoordelijk daarvoor. De rol van corporaties is signaleren van problemen en met andere partijen werken aan oplossingen. Huisvesting is de voornaamste taak van de corporatie. Dat woningen goed en gewild zijn bij de doelgroepen. Dat is iets heel anders dan het financieren van het geheel aan (sociale) maatregelen.
Minister Vogelaar heeft een aantal antwoorden aangereikt voor bovengenoemd probleem. Eerst in het oprekken van het Bbsh, zodat corporaties de wettelijke ruimte krijgen ook achter de voordeur te investeren. Dit werkte niet. Ook werd en wordt gewerkt aan een investeringsfonds, waarmee de actieve corporaties in de veertig wijken financiële ondersteuning van de overige corporaties krijgen. In praktijk blijkt dit niet te werken: de voorwaarden waren te ongunstig en de opbrengsten te gering (mede dankzij de fiscus).
De tussenstand na meer dan een jaar na de start is niet gunstig. Natuurlijk, in sommige steden is begonnen met de uitvoering. Maar het enthousiasme uit de startfase is weg, de financiering nog steeds problematisch, terwijl de voorgenomen maatregelen versobert.

Oplossing

Hoe nu verder? Als we met frisse blik naar de problemen in de veertig wijken kijken, dan vallen drie zaken op. De woningvoorraad is vaak slecht (zowel huur als koop). Vanwege een cumulatie van sociaaleconomische problemen hebben de bewoners weinig perspectief. En er zijn veel partijen betrokken, veel verschillende budgetten, maar niemand neemt de regie.
De meest voor de hand liggende oplossing voor de veertig wijken (en alle andere probleemwijken) is dat de gemeente de regie krijgt en neemt. Dit betekent behalve ontschotting en ontkokering tussen partijen en budgetten ook dat de gemeente sommige problemen geheel voor eigen rekening neemt. En dan niet in de laatste plaats de sociale huurwoningen in het gebied. De meest voor de hand liggende vorm hiervoor is de terugkeer van de gemeentelijke woningcorporatie.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels