nieuws

Aardgasbaten

bouwbreed

Voor zover de schatkist het moet hebben van de opbrengsten van het Nederlandse aardgas zijn het gouden tijden. Hoe hoger de olieprijs, hoe meer euro’s bij de overheid binnenkomen. Voor een deel is het echter schone schijn.

Voor zover de schatkist het moet hebben van de opbrengsten van het Nederlandse aardgas zijn het gouden tijden. Hoe hoger de olieprijs, hoe meer euro’s bij de overheid binnenkomen. Voor een deel is het echter schone schijn.
De hogere olieprijs leidt tot hogere uitgaven, ook voor de overheid. Voorts moeten de negatieve gevolgen van hoge energieprijzen voor de (wereld)economie niet onderschat worden. Op zijn minst leiden deze tot pijnlijke aanpassingsproblemen voor de economieën die niet beschikken over eigen energievoorraden. Veranderende eigendomsverhoudingen door het opkopen met oliedollars van West-Europese en Amerikaanse bedrijven ervaart ook niet iedereen als gewenst.
Onderzoekers van de Nederlandsche Bank (DNB) vroegen afgelopen week aandacht voor de besteding van de extra inkomsten van de overheid als gevolg van de hogere aardgasprijzen. Zij zijn bang dat de extra euro’s worden verjubeld, zoals dat in het politieke jargon heet. Politici hebben de neiging bij problemen te kiezen voor de minst pijnlijke oplossing op korte termijn. Is er te weinig geld voor het voorgenomen beleid? De gestegen aardgasopbrengsten bieden een oplossing.
Om dit fenomeen enigszins in te dammen is in 1994 het Fonds Economische Structuurversterking (FES) ingesteld. Een deel van de aardgasbaten wordt in dit fonds gestort en de middelen mogen alleen worden aangewend voor een beperkt aantal doelen. Deze moeten bijdragen aan een versterking van de economische infrastructuur. Hierbij gaat het ook om fysieke infrastructuur zoals wegen, rails en vaarwegen. Het idee is dat een deel van de huidige infrastructuur niet zou zijn aangelegd zonder deze middelen.
De infrastructuurtak binnen de bouwnijverheid zou daarmee flink wat omzet zijn misgelopen. Het tegendeel is niet te bewijzen, maar het creëren van een nieuwe voedingsbron maakte ook, dat andere uitgaven niet meer hoefden te worden afgewogen tegen de uitgaven voor wegen, bruggen, viaducten en zo meer. De onderzoekers van DNB onderkennen dit en spreken de vrees uit dat als het aardgas op is, we (te) weinig tastbaars hebben overgelaten voor toekomstige generaties. Daarbij hebben ze het oog op een sterk beperkte staatsschuld, een adequate infrastructuur of een spaarpot die jaarlijks rente oplevert die voor lopende overheidsuitgaven kan worden gebruikt. Voor die spaarpot hebben ze een sterke voorkeur.
Vanuit de politiek klinken slechts afkeurende geluiden in de richting van de onderzoekers. Er bestaat geen enkele behoefte aan het inperken van het afwegingskader bij het vaststellen van de Rijksbegroting. De vraag wordt zelfs gesteld, waar de DNB zich eigenlijk mee bemoeit. Voor de bouw kan het van belang zijn als uitgaven voor bouwwerken uit een speciale pot komen. Bij bezuinigingen zijn investeringsuitgaven immers meestal als eerste de dupe. Dat is een kortetermijnoverweging. Op langere termijn lijkt het allemaal weinig uit te maken. Speciale potten en fondsen zullen altijd in de afwegingen van het totaal worden betrokken. Dat heeft de gang van zaken rond het FES in de afgelopen jaren geleerd.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels