nieuws

‘Selecteren op grond van kwaliteit bouwproces’

bouwbreed

De overheid zit in een keurslijf van regels. Daardoor is zij te defensief, vindt de Friese gedeputeerde Piet Adema (ChristenUnie). “De Europese regelgeving bijvoorbeeld dringt diep door in de provincie.” Maar overheden moeten zich daardoor niet laten weerhouden van een actievere rol.

Piet Adema, Fries gedeputeerde verkeer en vervoer,

Na de bouwfraude maakte de overheid een terugtrekkende beweging. “Ik hoor wel eens: vroeger eindigden partijen nadat het werk klaar was voor het hekje (bij de rechtbank red.), nu beginnen we ervoor. Een aanbestedingsprocedure is erg juridisch geworden. Terwijl je elkaar moet vinden aan het begin van een traject”, meent Adema.
Volgens hem wordt er te veel traditioneel aanbesteed. “Dat kan veel innovatiever. Een overheid moet met bouwers om tafel kunnen gaan zitten zonder direct al iets te gunnen. Ik zou meer speelruimte willen krijgen. Als je een weg wilt aanleggen moet je om tafel kunnen gaan met drie partijen. Je legt aan alle drie het probleem voor. Je selecteert er één op grond van het type oplossing dat ze geven en de kwaliteit van het bouwproces. Dus niet alleen op grond van de prijs.
Voor een dergelijke aanpak liggen er mogelijkheden in het aanbestedingsrecht. “Een daarvan is de concurrentiegerichte dialoog. Nu ben je afhankelijk van wie zich aanmeldt. Maar soms ben je met een project bezig en weet je een bedrijf dat daar goed bij past.” Onlangs belegde hij een sessie met bouwondernemers en provincieambtenaren. “We hebben het bedrijfsleven hard nodig. Daar zit veel creativiteit. We moeten dus een modus vinden, dat je voorafgaand aan een groot project met bouwers in gesprek kunt over hoe je dat het beste kunt aanpakken. Je zou met elkaar moeten kunnen sparren.”
Bouwers zijn allang niet meer ‘stenenstapelaars’, zoals hij zegt. “Ze denken vooruit, anticiperen op de toekomst. En werken steeds meer vanuit een integrale benadering. Langdurige onderhoudscontracten van bijvoorbeeld wegen worden belangrijker, waardoor de overheid in staat wordt gesteld kosten over langere termijn te beheersen.”
Gedurende zeven jaar, tot 2005, was Adema regiodirecteur van bouwbedrijf Volker Wessels. De Drachtster studeerde installatietechniek, werd directeur van een installatiebedrijf en schoolde zich in organisatiekunde en management. In 2005 werd hij interim-manager, lees ‘bedrijvendokter’ bij diverse bouwbedrijven. “Ik maakte bedrijven verkoopklaar, moest soms snijden of herstructureren. Veel problemen ontstaan door mismanagement. Dat zie je bijvoorbeeld ook bij familiebedrijven, waar de derde generatie in de top zit, maar er niet de vaardigheden voor heeft.”
Hij was provinciaal voorzitter van de ChristenUnie in Friesland en werd een jaar geleden gevraagd als lijsttrekker bij de provinciale verkiezingen. Nu zit hij als gedeputeerde op het Friese pluche. Adema vindt het een voordeel dat hij ondernemer is geweest. “Bij aanbestedingen snap ik sneller wat er aan de hand is. Ik begrijp de dilemma’s van bedrijfsleven en van de overheid beter, omdat ik uit de bouwsector kom. Zo kan ik ervaring en expertise inbrengen en mijn ambtenaren gepast tegengas geven. Anders bestaat het gevaar dat je je oren te veel naar de adviezen van je ambtenaren laat hangen. Maar ik ben bestuurder, zit aan het stuur en wil zelf afwegingen maken. Laat mij maar een verbindingsman zijn tussen bedrijfsleven en de ambtenarij.”
Bouwondernemers zijn soms gefrustreerd, merkt hij wel eens in gesprekken. “Ze hebben ideeën maar vinden dat het ambtenarenkorps te weinig creatief is en alleen in procedures denkt. En ja, het komt voor dat een ambtenaar niet zo snel in beweging is te krijgen. Al vind ik de Friese ambtenaren bijzonder betrokken. Hun drive, energie en deskundigheid hebben me verrast.”
Om langdurige juridische procedures rondom infrastructurele projecten te vermijden, wil Adema sneller met maatschappelijke organisaties, waaronder milieuplatforms, om tafel. “Het kost in de beginfase misschien meer tijd om tot een voorkeursvariant te komen, omdat je meer moet overleggen met betrokkenen. De eventuele vertraging kun je terugwinnen in het vervolgproces, dat verkort kan worden. Dat wil Eurlings ook graag, en daar spreken we met hem over. De politiek moet dit regelen. Betrek de organisaties bij de besluitvorming. Maar luister dan ook echt naar ze en wees bereid hun inbreng te honoreren. Dan creëer je een optimaal draagvlak en voorkom je dat je verderop in het proces tegenover elkaar komt te staan.”
Friesland staat aan de vooravond van grote infrastructurele projecten. De komende jaren wordt 1,5 miljard geïnvesteerd, onder meer in de aanleg van een spoorlijn tussen Groningen en Heerenveen, via Drachten. Verder wordt de weg Drachten-Emmen opgewaardeerd en de Centrale As, een nieuwe tweebaansweg tussen Dokkum en Nijega (bij Drachten) aangelegd. Net als bij de aanpak van rijksweg A7 bij Sneek, waarbij de provincie de regierol op zich nam en het project voorfinancierde, wil Adema nadrukkelijk ook met kleinere, regionale aannemers in zee. “We willen ze een kans geven door bijvoorbeeld onderdelen afzonderlijk aan te besteden”, licht hij toe. Bij grote projecten hebben kleine aannemers te weinig kritische massa. Regionale aannemers hebben vaak kennis van het gebied.
Dat hij de megaprojecten mee helpt realiseren ervaart hij als een voorrecht. “Als ik ’s avonds in bed lig denk ik wel eens aan de geplande aanleg van het spoor Heerenveen-Groningen. Een historische gebeurtenis. En het is dan toch heel mooi dat ik aan de wieg daarvan heb gestaan en erover mag meepraten.’ n

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels