nieuws

Metselwerk duurzaam droog en zoutvrij te maken

bouwbreed

Om de Onze Lieve Vrouw Visitatie in Oosterblokker duurzaam droog en zoutvrij te krijgen, koos het kerkbestuur voor een nieuwe techniek: actieve elektron-osmose. De eerste metingen na 6 weken laten een zeer positief resultaat zien. Het relatief eenvoudige drogingsprocedé is na gedegen onderzoek mogelijk ook toepasbaar in nieuwbouw.

Het kerkgebouw is het eerste Nederlandse project waar Matrolan, een Duits zout- en vochtverwijderingssysteem, wordt toegepast. De technologie is gebaseerd op het principe van actieve elektron-osmose. Door elektrische spanning (zie kader) op het metselwerk te zetten, worden negatief geladen elektronen naar beneden gestuwd. Dit chemische proces zorgt ervoor dat het gebouw meegetransporteerde schadelijke zouten als sulfaten en nitraten uitzweet.
Een eerste analyse wees uit dat de steeds terugkerende schade aan stuc- en metselwerk in het 17de eeuwse kerkgebouw het gevolg is van optrekkend aardvocht en meegevoerde zouten. “De druk van zout na kristallisatie kan oplopen tot 2000 kilo per vierkante centimeter”, zegt Cees Regeling van Total Wall Concept. Het Sneker bedrijf heeft het Matrolan-dealerschap voor de Nederlandse en Belgische markt.
De gepatenteerde techniek wordt in Duitsland al met succes toegepast. Total Wall Concept wil met de opstelling in Oosterblokker het zichtbare bewijs leveren dat de relatief eenvoudige methode daadwerkelijk en snel werkt. “Tegelijkertijd laten we daarom twee onafhankelijke instanties, TNO en Atelier Amatie, metingen verrichten.”
Begin april zijn twee besturingseenheden geplaatst in de pastorie en de kerk. Elke besturingseenheid beslaat – mits de gebouwstructuur het toestaat – 1800 vierkante meter grondoppervlak. Door de elektroden gaat constant een wisselende, getakte spanning van 9 Volt.
De opstelling in Oosterblokker dient tweeledig doel; keren van optrekkend vocht en tegelijkertijd ontzouten van de muren. “Met actieve elektron-osmose scheiden we de schadelijke van de onschadelijke zouten. In feite maken we de muren pH neutraal zodat ze zout- en zuurvrij zijn.”
Het effect is na drie maanden duidelijk zichtbaar; op diverse muren heeft zich meer zout afgezet. “In eerste instantie verergert de schade waar al schade was ontstaan. Binnenkort borstelen we het uitgezwete zout eraf, anders zuigt het weer vocht uit de atmosfeer aan.”
De hoogste vochtwaarde bevindt zich op circa 2 meter hoogte. “De gemeten waarde varieert van 2 tot 23 massaprocent. Ter vergelijking: voor een nieuwe steen is 1 tot 1,5 massaprocent acceptabel. Voor oudere stenen is 3 tot 5 massaprocent de norm. De nagestreefde ondergrens van 4 massaprocent komt overeen met 100 liter per kubieke meter metselwerk.
In totaal worden veertien wanden gemonitord. Voor het meten van het vochtgehalte zijn stiften 14 centimeter diep in de muur aangebracht. “Om het verloop te bepalen meten we op drie hoogtes de weerstand van het metselwerk. Hoe natter het metselwerk, hoe lager de weerstand.”
De eerste eigen metingen duiden op een forse verbetering. Na 6 weken bedraagt de vochtreductie meer dan 15 procent. Regeling benadrukt dat het drogingsproces de eerste drie maanden het snelst gaat. “Het is als met het uitwringen van een handdoek; hoe langer je wringt, hoe minder water eruit komt.”
In principe moeten wanden na 3 jaar droog zijn. In Oosterblokker zal dat sneller gebeuren, schat Regeling. Het betreft hier een permanente voorziening, de installatie blijft na de bereikte ondergrens in werking. Het stroomverbruik is gelijk aan een gloeilamp van 15 Watt (circa 10 euro op jaarbasis).
De techniek leent zich overigens niet alleen voor oude door vocht aangetaste gebouwen, maar biedt wellicht ook een oplossing voor de nieuwbouw. Het gaat dan om een tijdelijke maatregel. Total Wall Concept begint binnenkort in Sneek met een proef.

De werking

Actieve elektron-osmose verandert de stroomrichting van het gebouw. In het metselwerk wordt een kathode aangebracht die door een stuureenheid is verbonden met een signaalaarde in de grond. De negatief geladen elektronen in het metselwerk worden de grond in gejaagd met water als transportmiddel. Het vocht verdampt of loopt via de grond weg. Het meegevoerde zout zet zich af op het metsel/stucwerk of wordt de grond in getransporteerd.
Het Matrolan-systeem bestaat uit een stuureenheid met een kathodecircuit, een potentiaalgeleider en een signaalaarde (anode) die in de grond wordt ingebracht.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels