nieuws

Kansen voor de stad Groningen

bouwbreed

Circa anderhalve kilometer van de Grote Markt ligt het terrein van de Suiker Unie. Direct daarnaast bevindt zich nog een vroeg naoorlogs bedrijventerrein. Beide terreinen liggen als een enclave in de stad en door de geldende milieucontouren wordt de stad in haar ontwikkelingen beperkt. Voor stedenbouwkundige Jos van Langen de uitdaging zijn onderzoek naar nieuwe kansen voor dit gebied hierop te richten.

Met de presentatie

”Het terrein van de Suiker Unie gaat sluiten en verplaatst zich naar de locatie Hoogkerk. Hierdoor komt er direct bij het centrum van de stad zo’n 200 hectare terrein vrij, dat opnieuw ingevuld moet worden. Tijdens de start in 1913 lag de fabriek buiten de stad, maar in de loop der tijd is de stad er omheen gegroeid met alle beperkingen van dien”, begint Van Langen zijn verhaal. Van Langen is senior stedenbouwkundig adviseur bij de gemeente Leeuwarden en zocht voor zijn afstudeeropdracht aan de Academie van Bouwkunst in Amsterdam een onderwerp dat bij zijn vroegere fascinatie voor stadsranden aansloot. ”In mijn jeugd woonde ik aan de rand van een dorp. Voor de dorpsuitbreiding werden destijds direct nabijgelegen boeren uitgekocht. Zo’n gebied lag dan een paar jaar braak, een schitterend speelgebied voor kinderen. Wij groeven daar grachten en bouwden forten. Zo is die fascinatie voor stadsranden ontstaan”, vertelt Van Langen. ”De suikerfabriek is destijds in het Westerkwartier gesitueerd om het vele kwelwater dat hier vanaf de Hondsrug aan het oppervlak komt en dat als zodanig gebruikt kon worden voor het productieproces van suikerbieten naar suiker. Eén van de restproducten die bij deze productie vrijkomt is het zogenoemde tarra; alle grond en afval die bij het schoonmaken van de suikerbieten vrijkomt. Deze tarra is een pap van grond en water. Deze substantie stroomt naar bassins, zogenoemde vloeivelden, en droogt dan in, waarna het wordt afgevoerd. Per jaar is dit een hoeveelheid van 75.000 kubieke meter, ofwel drie voetbalvelden van 3 meter hoog. In feite kan men niets met deze tarra. Dit gegeven heb ik verwerkt in mijn ontwerp”, licht Van Langen toe.
In het ontwerp ging Van Langen uit van een afbouw van de fabrieksactiviteiten over een periode tot 2014, het moment dat ook de EU-subsidie op suiker stopt. Dat zou het moment zijn om de fabriek te sluiten. Twee weken voor zijn afstuderen kwam het bericht dat de Suiker Unie ging sluiten. Van Langen: ”Eigenlijk sluit de fabriek te vroeg. Nu wordt de gemeente geconfronteerd met een terrein dat eerst uitgebreid gesaneerd moet worden, voordat je het voor andere doeleinden kunt gebruiken. Eigenlijk draagt de Suiker Unie een maatschappelijke verantwoordelijkheid het terrein eerst op te ruimen voordat men met de activiteiten stopt. Dat vormde de basis voor de strategie voor het ontwerp.”

Zelfvoorzienend

De 150 hectare is verdeeld over fabrieksterrein, bassins en vloeivelden. In het ontwerp is uitgegaan van een zelfvoorzienend plan, waarin de polder uiteindelijk wordt omgebouwd tot een groot recreatieterrein. Door de weilanden af te graven, hierin dijken te bouwen en zo ruimte te creëren om de jaarproductie tarra te storten, ontstaat na verloop van tijd een gebied dat voor recreatiedoeleinden kan worden ingericht. ”Inspelend op het productieproces van de fabriek is het gebied van oktober tot januari gesloten, dan worden de bieten aangevoerd en begint de verwerking tot suiker, waarbij de tarra vrijkomt. Vanaf het voorjaar kun je dan weer gaan afgraven en dijken aanleggen. Daarna is het gebied weer voor publiek toegankelijk. Bij het afgraven ontstaat een recreatiemeer, dat tevens als boezem bij hoog water kan worden ingezet. In mijn plan ga ik ervan uit dat in 2025 het meer op diepte is en de bassins zijn gevuld met gedroogde tarra. Men kan dan het recreatiegebied verder gaan invullen. Het meer doet dienst als multifunctionele waterberging, terwijl het water tevens kan worden gebruikt voor de doorspoeling van de stadsgrachten. Door de aanleg van wegen en langzaam verkeerroutes worden de gebieden, die nu door het Suiker Unie terrein als het ware geïsoleerd van de binnenstad liggen, ontsloten. Tevens wordt er een rechtstreekse verbinding met Hoogkerk gecreëerd. Ter verbetering van het verouderde vroegnaoorlogse bedrijventerrein dient de gemeente enkele strategische aankopen te doen. Hierdoor kan een nieuwe entree voor het stadspark worden gemaakt. Naast de nieuwe ingang ontstaat dan een attractieve locatie. Deze locaties kunnen bijvoorbeeld worden ingevuld met hoogwaardige woningbouw en kantorenlocaties. Het plan betaalt zichzelf terug. Ook het stadspark, dat nu door het Suiker Unie-terrein, maar aan één zijde bereikbaar is, wordt in de richting van de binnenstad ontsloten en fungeert in die verbinding als een versterking in de ecologische hoofdstructuur. Het plan is zowel strategisch als flexibel van opzet en biedt als zodanig meerdere kansen”, vertelt de Master of Urban Design gedreven.

Losse schroeven

Het plan van Van Langen is gebaseerd op het productieproces van de Suiker Unie. Met de recent geworden plannen over de sluiting van de fabriek zouden de plannen feitelijk op losse schroeven komen te staan. ”In mijn plan gaat het om een afstudeerproject, waarin ik strategieën ontwikkel die uitgevoerd zouden kunnen worden. Anderzijds biedt het plan echte kansen voor de stad Groningen. Misschien moet ik over die sluiting nog maar eens even met de directie praten. Want eigenlijk kan dit natuurlijk niet”, stelt Van Langen tot besluit. n

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels