nieuws

Opknippen van opdracht Rijksmuseum nieuw risico

bouwbreed

De mislukte aanbesteding van het Rijksmuseum kan een bom leggen onder de nieuw ingeslagen weg van integrale contracten. De beslissing om de opdracht te splitsen en een nieuwe Europese procedure in te gaan, viel de Rijksgebouwendienst zwaar, maar is weloverwogen. “Opknippen vormt inderdaad een nieuw risico.”

De aanbesteding van het Rijksmuseum

Directeur generaal Peter Jägers van de Rijksgebouwendienst is de laatste om
dat te ontkennen. “We willen met zijn allen een mooi Rijksmuseum, maar niet
tegen elke prijs.” BAM legde een bod van 222 miljoen euro neer, 88 miljoen euro
boven de raming. De aannemer was afgelopen zomer als enige overgebleven, nadat
een andere partij afgelopen zomer afhaakte omdat “de opdracht niet langer in de
portefeuille paste”. In overleg met aanbestedingsexperts en de landsadvocaat
besloot de opdrachtgever toch verder te gaan met BAM. “Het alternatief was dat
we meteen met lege handen stonden. Dan wil je toch eerst verder aftasten.” Het
niet uitzonderlijk dat de Rijksgebouwendienst verder onderhandelt met maar één
partij. Dat is de afgelopen drie jaar al dertig keer eerder voorgekomen.
“Bovendien wilden we op dat moment onnodige vertraging voorkomen, BAM is een
degelijke partij waarbij we niet konden vermoeden dat zo’n enorm verschil zou
ontstaan.” Vorige maand legde de aannemer de finale inschrijving van 222 miljoen
euro op tafel. “Ik weet dat zij dat een reële prijs vinden. Wij vinden het
echter te hoog. Wij oordelen niet, maar constateren slechts.” Volgens Jägers is
het uitzonderlijk dat de inschrijving zo veel afwijkt van de raming. “Uit
evaluatie van al onze aanbestedingen van de afgelopen jaren blijkt dat we
gemiddeld op de directieraming zaten met hier en daar een afwijking naar boven
of beneden. Deze uitschieter is extreem.” Jägers wil niet ingaan op de oorzaken
van het enorme prijsverschil. Risico’s zoals het bijzondere gebouw, de gebouwde
omgeving van Amsterdam en de ingewikkelde installaties hebben zonder twijfel een
belangrijke rol gespeeld. De Rijksgebouwendienst had geen andere keus dan de
aanbesteding ongeldig te verklaren en een nieuwe procedure in gang te zetten. De
stap betekent een forse vertraging. De nieuwe biedingen zijn niet eerder dan dit
najaar binnen en de Nachtwacht zal pas op zijn vroegst in 2012 weer in een
passende omgeving te zien zijn, zonder steigers en bouwvakkers. Het is de
opdrachtgever bekend dat de hout- en staalprijzen extreem zijn gestegen en ook
de loonkosten staan onder druk door de krapte op de arbeidsmarkt. Maar de
topambtenaar voelt zich gesterkt in zijn visie door een onafhankelijke
contraexpertise. Volgens de brief van minister Plasterk (OCW) bleek daaruit dat
de “oorspronkelijke begroting realistisch is”. Jägers weet niet zeker of het
splitsen van het contract wel een goede bieding oplevert. “De opdracht vraagt om
een integrale benadering. Het is een lastige klus.” Het opdelen in percelen
levert nieuwe risico’s en vooral coördinatieproblemen op. “We zijn nu heel hard
aan het nadenken over een constructie om die zoveel mogelijk te beperken.”
Bovendien staan de prijzen onder druk door de overspannen markt waarin veel te
veel aanbod is. “De markt zit momenteel heel ingewikkeld in elkaar. Maar ik kan
moeilijk tegen de opdrachtgever zeggen: ‘we leggen de boel stil en wachten nog
een paar jaar met de renovatie van het Rijksmuseum’. Bovendien had de sector
geen passend antwoord op onze eerste aanbieding, dus zal het anders moeten.” Het
is juridisch onmogelijk om een opdracht terug te trekken en ongewijzigd opnieuw
in procedure te brengen. Jägers maakt zich wel zorgen over de overhaaste
conclusies die her en der worden getrokken. Zo is in de media en politiek al
gesuggereerd dat de Rijksgebouwendienst een hoge prijs kan verwachten door grote
opdrachten in één keer op de markt te zetten. De PvdA sprak over
“ophangscenario” en ook de VVD had geen goed woord over voor keus om met één
bouwer verder te onderhandelen. “De prijs voor integrale opdrachten ligt juist
lager. De voordelen om alles in één hand te houden zijn enorm. Faalkosten zijn
lager, de kwaliteit is hoger en opdrachtnemers hebben veel meer vrijheid voor
innovatie. Het ministerie van Financiën en de Bouwdienst Westraven zijn daar de
bewijzen van. Pps-projecten zijn het ultieme voorbeeld van integrale contacten.
Die verlopen succesvol en hebben veel belangstelling vanuit de markt. De
contractvorm blijkt ten opzichte van traditionele aanbesteding 5 tot 15 procent
voordeliger. Deze week sloot de Rijksgebouwendienst een nieuw contract in
Groningen. Het detentiecentrum op Rotterdam Airport en het belastingkantoor in
Doetichem volgen binnenkort.” De topambtenaar moet er niet aan denken dat de
nieuw ingeslagen weg zou worden geblokkeerd door één mislukking. Jägers heeft
topman Van Oosten van BAM persoonlijk gebeld nadat de beslissing was genomen om
de procedure ongeldig te verklaren. “We baalden allebei.” Aannemer BAM kan
beamen teleurgesteld te zijn over de gang van zaken. “Maar er is niets
geheimzinnigs aan die aanbesteding”, licht woordvoerder Arno Pronk toe. De
bouwer heeft bijna vier maanden met 45 man zitten rekenen om tot een passende
inschrijving te komen. De kosten daarvoor is de aannemer kwijt. n

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels