nieuws

Eerste opslag van CO2 onder vasteland in Barendrecht

bouwbreed

Vlak bij een Vinex-wijk, in twee lege aardgasvelden op 1800 en 2900 meter diepte, willen Shell, OCAP (Lindegas en VolkerWessels) en de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) ruim 10 miljoen ton CO2 opslaan.

Barendrecht heeft een wereldprimeur als het plan voor de ondergrondse CO2-opslag doorgaat. Nooit eerder werd een leeg gasveld onder het vasteland gevuld met de gasvorm die in frisdrank voor de bubbels zorgt. Laat staan op 250 meter afstand van een Vinex-wijk, in dit geval Carnisselande. Dat het vrijkomen van grote hoeveelheden CO2verstikkend kan werken, maakt een deel van de bewoners van 7600 woningen ongerust.
Theoretisch is het vrijkomen van CO2uit gasvelden volgens het Amesco-rapport (Algemene Milieu Effecten Studie CO2Opslag) mogelijk. De studie beschrijft vier potentiële lekpaden. Bij de flanken (spillpoints) van een reservoir kunnen stoffen die lichter zijn dan water de structuur in- en uitstromen. CO2kan ook ontsnappen via breuken aan de zijkant of in de afsluitende bodemlaag (caprock). Bijvoorbeeld na scheurvorming of door een chemische reactie van het gesteente met CO2, vervuilingen of afgeleide chemische producten zoals koolzuur. De kans op een blow-out wordt het grootst geacht via een corroderende injectieput.
De mer-startnotitie van Shell, OCAP en de NAM biedt nog geen exacte risicoanalyse en -aanpak voor opslag in Barendrecht. In de definitieve mer moeten de plannenmakers daarop terugkomen.
Als de opslag er komt, worden transport, injectie en opslag hoe dan ook gemonitord. Het gedrag van de bodem wordt met temperatuur-, druk-, en stromingsmetingen bij de voetput in de gaten gehouden. Seismiek wordt toegepast voor registratie van eventuele lekkage van CO2naar bovenliggende waterhoudende lagen.
Wim van de Wiel, woordvoerder van Shell, is er heilig van overtuigd dat CO2veilig kan worden opgeslagen bij Barendrecht. “Dit zijn stabiele velden en de technieken die we toepassen hebben zich bewezen in de olie- en gasindustrie.”

Bouw

Rendabele alternatieven zijn er volgens Van de Wiel nog niet. “Neem een veld in Groningen of Friesland. Daar heb je pijpleidingen nodig van 250 kilometer lang.” Nieuwe pijpleidingen die de opslaglocaties in Barendrecht vereisen, zijn met lengtes van 4 en 17 kilometer beduidend korter.
De leidingen met een diameter van ongeveer 35 centimeter, komen grotendeels in de al aanwezige buisleidingenstraat. Verder is een 6 meter hoge compressor nodig, een luchtkoeler en worden enkele bestaande controlegebouwen heringericht. Als de opslag productieklaar is, wordt de CO2onder een druk van 40 bar vanuit de raffinaderij in Pernis aangeleverd. Om de CO2op 1800 meter diepte te krijgen, perst de compressor bij de injectielocatie de gasvorm op naar een druk van ongeveer 130 bar. Is de opslag gevuld en kan het reservoir stabiel worden verklaard, dan wordt de injectieput na enkele jaren afgesloten met cementpluggen en een stalen plaat.
Als het plan doorgaat, staat Barendrecht volgens Henk Pagnier, opslagdeskundige CO2bij TNO Bouw en Ondergrond, voorgoed op de wereldkaart. “Onder land is nog nooit een leeg gasveld gebruikt als CO2-opslag.” In de Noordzee, 80 kilometer van Den Helder, is al positieve ervaring opgedaan. Geologisch maakt het vullen van een leeg gasveld onder vast land volgens hem geen verschil. “Wel ligt de opslag in Barendrecht 1500 meter ondieper.”
Discussie bestaat er nog over het beheer van CO2-putten. Shell, NAM en OCAP vinden dat de overheid de verantwoordelijkheid na afloop van de injectie moet overnemen. Pagnier kan zich daarin vinden. “Als ontwikkelaar kun je moeilijk garanties geven voor 10.000 jaar.”
Of Barendrecht een wereldprimeur krijgt, is nog de vraag. Op de mer-startnotitie zijn zes zienswijzen ingediend. Bovendien zijn er nog drie opslagprojecten die meedingen naar twee overheidssubsidies van elk 30 miljoen euro. Deze zomer maakt het ministerie van VROM een keuze. Een woordvoerder van VROM wil niets kwijt over de andere projecten, maar noemt het project in Barendrecht het meest uitgewerkt.

Onderdelen opslaglocatie

Bovengrondse installaties
Verhard terrein
Injectiepomp of compressor
Monitoring, meet- en regel apparatuur
Putmond (‘Christmas tree’)
BoorputCementering, stalen boorput wand, stalen bebuizing in boorput
ReservoirReservoir gesteente, afdichtende bovenlaag,
zijwaartse barrières, aanwezige restgassen
Bron: Amesco

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels