nieuws

Corporatie laat zich doodpolderen

bouwbreed

We zijn in complete gekte beland. In plaats van alle zeilen bij te zet-ten en synergie te ontwikkelen om achterstandswijken aan te pakken, verzanden we in de be-kende grindbak. Wat is er aan de hand? Er is onduidelijkheid over de positie van de corporaties. On- duidelijkheid of ze volgens hun statuten wel moeten bijdragen aan sociale maatregelen in achter-achterstandswijken. Onduidelijkheid of ze wel wíllen bijdragen aan problemen die zich voor een deel achter de voordeur afspelen. En onduidelijkheid of ze een maatschappelijke opdracht hebben of een commerciële partij zijn. Werken aan leefbaarheid en aandacht voor de woonomgeving is bij de corporatiesector al jaren gewoon. Miljoenen worden ‘onrendabel’ in wijken gestopt voor de leefbaarheid. Het lijkt wel of het nu wordt omgedraaid en van bovenaf door politiek en overheid wordt opgelegd. Tegelijkertijd wordt de huurverhoging voor meerdere jaren door de politiek vastgelegd, als waren de corporaties uitvoeringsorganen van de overheid en wordt er vennootschapsbelasting (vpb) geheven, als waren de corporaties puur commercieel.

We zijn in complete gekte beland. In plaats van alle zeilen bij te zet-ten en synergie te ontwikkelen om achterstandswijken aan te pakken, verzanden we in de be-kende grindbak. Wat is er aan de hand? Er is onduidelijkheid over de positie van de corporaties. On- duidelijkheid of ze volgens hun statuten wel moeten bijdragen aan sociale maatregelen in achter-achterstandswijken. Onduidelijkheid of ze wel wíllen bijdragen aan problemen die zich voor een deel achter de voordeur afspelen. En onduidelijkheid of ze een maatschappelijke opdracht hebben of een commerciële partij zijn. Werken aan leefbaarheid en aandacht voor de woonomgeving is bij de corporatiesector al jaren gewoon. Miljoenen worden ‘onrendabel’ in wijken gestopt voor de leefbaarheid. Het lijkt wel of het nu wordt omgedraaid en van bovenaf door politiek en overheid wordt opgelegd. Tegelijkertijd wordt de huurverhoging voor meerdere jaren door de politiek vastgelegd, als waren de corporaties uitvoeringsorganen van de overheid en wordt er vennootschapsbelasting (vpb) geheven, als waren de corporaties puur commercieel.

Uitgangspunten

Laten we even terug gaan naar oude uitgangspunten en heldere afspraken. De tijd dat de corporaties volwassen zijn geworden en losser van de overheid kwamen te staan. De tijd dat CDA’er Heerema de brutering voor de sector regel-de. Dat leverde lossere banden op met de overheid en een veel meer zakelijke en professionele houding in de markt. De ambities zijn sindsdien alleen maar gegroeid. Grote herstructureringen en complexe gebiedsontwikkelingen volgden, samen met een veel bredere deelname in achterstandsgebieden. De sector was klaar voor de toekomst. Veel recenter is de inzet van VVD’er Winsemius die een tweetal bijdragen heeft geleverd. De eerste als voorzitter van het beroemde WWR rapport, waarmee de burger weer centraal kwam te staan. De tweede bij-drage als minister, toen hij in kort tijdsbestek mede de basis heeft gelegd voor een afspraak tussen de regering en de corporatiesector: het aanbod aan de samenleving. De corporaties wilden zich inzetten voor leefbare wijken en het wegwerken van achterstanden met maatregelen op zowel fysiek als sociaal gebied. Een strategische manoeuvre van je welste, die vervolgens op gemeentelijk niveau verder moest worden ingevuld. Wel centraal het ‘wat’ regelen maar het ‘hoe’ overlaten aan lokale partijen. Geweldig. Dit ging de goede kant op. Er waren gezamenlijke doelen, ambities en er was geld. Daarna is het bergafwaarts gegaan. Helaas is te constateren dat dit het huidige kabinet aangaat met een flinke PvdA inbreng. We weten hoe het afloopt. In sneltreinvaart werden veertig wijken geselecteerd en actieplannen gemaakt. Toen bleek het geld niet genoeg. Er kwam een heffing en daar overheen nog de vpb. Wie betaalt, die bepaalt? In de corporatiesector kennelijk niet. Die hangt toch teveel aan de politiek en de overheid vast en laat zich uit elkaar spelen. Wie heeft daar nu last van? Juist, de bewoners in de wijken waar het allemaal om te doen is. De start van de Vogelaar-wijken wordt steeds uitgesteld. Omdat niet duidelijk is wie de baas is en wie er betaalt. Heel jammer. Het is het een of het ander.
Óf de corporaties worden gelijkgesteld aan commerciële partijen en moeten dan ook hun vpb over de winst betalen. Maar dan moet de overheid ook niet de huren willen vaststellen en extra taken opleggen op het ge- bied van sociale maatregelen. Óf de corporaties blijven maatschappelijk gebonden instellingen, maar dan ook geen vpb. En dan mogen we verwachten dat corporaties zich inspannen om de achterstanden weg te werken. Ik ga als volkshuisvester voor het laatste en doe hierbij twee oproepen.

Regisseur

Wat mij betreft moet de overheid leren vooral de kaders te vast te stellen, het ‘wat’ te bepalen. Dat vraagt om een terughoudende overheid maar ook om een aansturing op strategisch niveau. Geen gemeenten die tot in de details mee wil sturen. Kortom, de overheid als echte regisseur. Op naar een krachtige regie. Er is terecht kritiek gekomen dat corporaties niet in staat zijn antwoord te geven op de huidige vraagstukken. De heffing door de overheid was niet nodig geweest als de inzet wat de corporaties allemaal doen, voldoende duidelijk was. ‘Ze zitten teveel op hun geld’ is de kreet van het linkerblok in de politiek. Daar is maar één antwoord op mogelijk. Het is hun geld niet. Het is maatschappelijk vermogen. Bij die collectieve verantwoordelijkheid kun je het je niet veroorloven alleen als beheerder op te stellen, maar ook niet om te grote risico’s te nemen. Dat corporaties het moeilijk vinden die middenweg te vinden is wel duidelijk.
De opgave voor corporaties is te laten zien wie ze zijn en wat ze doen. Wanneer de woningvoorraad er goed bij staat liggen er wel nieuwe uitdagingen. Op naar nieuwe investeringen. In leefbare dorpen en wijken, in accommodaties en voorzieningen, in burgerschap.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels